Verilen sayıların pozitif tam sayı çarpanlarını ve çarpan sayısını nasıl bulabiliriz?
Cevap:
Bu soruda, verilen her sayının pozitif tam sayı çarpanlarını (bölenlerini) bulmanız ve bu çarpanların sayısını yazmanız isteniyor.
Çarpanlar (Bölenler) Nedir?
Bir sayı n, başka bir pozitif tam sayı d'ye tam bölünüyorsa, yani n \div d kalansız oluyorsa, d sayısı n'nin çarpanı veya böleni olur.
Örnek: 16 sayısına bakalım.
Pozitif tam sayı çarpanları şunlardır:
1, 2, 4, 8, 16
Burada çarpanların sayısı 5 tir.
Çarpan Sayısını Bulma Yöntemi
Bir sayının çarpanlarını bulmanın en kolay ve sistematik yolu, sayının asal çarpanlarına ayırmak ve ardından çarpan sayısı formülünü kullanmaktır.
1. Asal Çarpanlara Ayırma
Bir sayı n asal sayıların üs kuvvetlerinin çarpımı şeklinde yazılır:
Burada p_i asal sayılar, a_i ise bu asal sayıların üsleridir.
2. Çarpan Sayısı Formülü
Bu durumda, tam sayı pozitif çarpanlarının sayısı:
Örnek:
16 sayısı, asal çarpanlarına ayrılır:
Çarpan sayısı:
Yani 16’nın 5 çarpanı vardır.
Uygulamalı Örnek ve Çözüm
Soru kapsamında, aşağıdaki tabloyu bölenlerine ve çarpan sayısına göre dolduralım.
| Sayı | Asal Çarpanlara Ayrışımı | Çarpan Sayısı | Çarpanlar (Örnek) |
|---|---|---|---|
| 6 | 2^1 \times 3^1 | (1+1)(1+1)=4 | 1, 2, 3, 6 |
| 10 | 2^1 \times 5^1 | (1+1)(1+1)=4 | 1, 2, 5, 10 |
| 12 | 2^2 \times 3^1 | (2+1)(1+1)=6 | 1, 2, 3, 4, 6, 12 |
| 13 | 13^1 | (1+1)=2 | 1, 13 |
| 15 | 3^1 \times 5^1 | (1+1)(1+1)=4 | 1, 3, 5, 15 |
| 18 | 2^1 \times 3^2 | (1+1)(2+1)=6 | 1, 2, 3, 6, 9, 18 |
| 20 | 2^2 \times 5^1 | (2+1)(1+1)=6 | 1, 2, 4, 5, 10, 20 |
| 25 | 5^2 | (2+1)=3 | 1, 5, 25 |
| 36 | 2^2 \times 3^2 | (2+1)(2+1)=9 | 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36 |
| 48 | 2^4 \times 3^1 | (4+1)(1+1)=10 | 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24, 48 |
| 50 | 2^1 \times 5^2 | (1+1)(2+1)=6 | 1, 2, 5, 10, 25, 50 |
| 54 | 2^1 \times 3^3 | (1+1)(3+1)=8 | 1, 2, 3, 6, 9, 18, 27, 54 |
| 60 | 2^2 \times 3^1 \times 5^1 | (2+1)(1+1)(1+1)=12 | 12 çarpan |
| 64 | 2^6 | (6+1)=7 | 1,2,4,8,16,32,64 |
| 72 | 2^3 \times 3^2 | (3+1)(2+1)=12 | 12 çarpan |
| 80 | 2^4 \times 5^1 | (4+1)(1+1)=10 | 10 çarpan |
| 96 | 2^5 \times 3^1 | (5+1)(1+1)=12 | 12 çarpan |
| 100 | 2^2 \times 5^2 | (2+1)(2+1)=9 | 9 çarpan |
| 120 | 2^3 \times 3^1 \times 5^1 | (3+1)(1+1)(1+1)=16 | 16 çarpan |
| 144 | 2^4 \times 3^2 | (4+1)(2+1) = 15 | 15 çarpan |
| 150 | 2^1 \times 3^1 \times 5^2 | (1+1)(1+1)(2+1)=12 | 12 çarpan |
| 250 | 2^1 \times 5^3 | (1+1)(3+1)=8 | 8 çarpan |
| 300 | 2^2 \times 3^1 \times 5^2 | (2+1)(1+1)(2+1) = 18 | 18 çarpan |
Sonuç
Her sayı için:
- Öncelikle sayıyı asal çarpanlarına ayırın.
- Çarpan sayısını hesaplamak için üslerin birer fazlasını çarpın.
- İsterseniz tüm pozitif tam çarpanlarını listeleyebilirsiniz.
Özet Tablosu
| Sayı | Asal Çarpanlar | Çarpan Sayısı | Örnek Çarpanlar |
|---|---|---|---|
| 6 | 2^1 \times 3^1 | 4 | 1, 2, 3, 6 |
| 10 | 2^1 \times 5^1 | 4 | 1, 2, 5, 10 |
| 12 | 2^2 \times 3^1 | 6 | 1, 2, 3, 4, 6, 12 |
| 13 | 13^1 | 2 | 1, 13 |
| 15 | 3^1 \times 5^1 | 4 | 1, 3, 5, 15 |
| 18 | 2^1 \times 3^2 | 6 | 1, 2, 3, 6, 9, 18 |
| 20 | 2^2 \times 5^1 | 6 | 1, 2, 4, 5, 10, 20 |
| 25 | 5^2 | 3 | 1, 5, 25 |
| 36 | 2^2 \times 3^2 | 9 | 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36 |
| 48 | 2^4 \times 3^1 | 10 | 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24, 48 |
| 50 | 2^1 \times 5^2 | 6 | 1, 2, 5, 10, 25, 50 |
| 54 | 2^1 \times 3^3 | 8 | 1, 2, 3, 6, 9, 18, 27, 54 |
| 60 | 2^2 \times 3^1 \times 5^1 | 12 | (Çok sayıda) |
| 64 | 2^6 | 7 | 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64 |
| 72 | 2^3 \times 3^2 | 12 | (Çok sayıda) |
| 80 | 2^4 \times 5^1 | 10 | (Çok sayıda) |
| 96 | 2^5 \times 3^1 | 12 | (Çok sayıda) |
| 100 | 2^2 \times 5^2 | 9 | (Çok sayıda) |
| 120 | 2^3 \times 3^1 \times 5^1 | 16 | (Çok sayıda) |
| 144 | 2^4 \times 3^2 | 15 | (Çok sayıda) |
| 150 | 2^1 \times 3^1 \times 5^2 | 12 | (Çok sayıda) |
| 250 | 2^1 \times 5^3 | 8 | (Çok sayıda) |
| 300 | 2^2 \times 3^1 \times 5^2 | 18 | (Çok sayıda) |
Özet
- Çarpan sayısını bulmak için sayının asal çarpanlarına ayrılması gerekir.
- Çarpan sayısı, üslerin 1 fazlasının çarpımıdır.
- Bu yöntem hızlı ve sistematiktir.
- Örneğin 16 sayısının 5 pozitif tam sayı çarpanı vardır.
- Verilen sorudaki her sayıyı böyle analiz edebilirsiniz.
Resimdeki sayılar için pozitif tam sayı bölenlerini ve bu bölenlerin sayısını bulunuz.
Cevap: Önce yöntemi kısaca hatırlayalım. Bir sayının asal çarpanlarına ayrılışını
n = p_1^{a_1} p_2^{a_2}\dots p_k^{a_k}
şeklinde yazarsak, pozitif bölen sayısı
(a_1+1)(a_2+1)\dots (a_k+1) formülüyle bulunur. Aşağıda her sayı için asal çarpanlar, tüm pozitif bölenleri ve bölen sayısı verilmiştir.
Tablo (Sayı — Asal çarpanlar — Pozitif bölenler — Bölen sayısı):
- 6 = 2\cdot3 — bölenler: 1, 2, 3, 6 — 4
- 10 = 2\cdot5 — bölenler: 1, 2, 5, 10 — 4
- 12 = 2^2\cdot3 — bölenler: 1, 2, 3, 4, 6, 12 — 6
- 13 = 13 (asal) — bölenler: 1, 13 — 2
- 15 = 3\cdot5 — bölenler: 1, 3, 5, 15 — 4
- 18 = 2\cdot3^2 — bölenler: 1, 2, 3, 6, 9, 18 — 6
- 20 = 2^2\cdot5 — bölenler: 1, 2, 4, 5, 10, 20 — 6
- 25 = 5^2 — bölenler: 1, 5, 25 — 3
- 36 = 2^2\cdot3^2 — bölenler: 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36 — 9
- 48 = 2^4\cdot3 — bölenler: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24, 48 — 10
- 50 = 2\cdot5^2 — bölenler: 1, 2, 5, 10, 25, 50 — 6
- 54 = 2\cdot3^3 — bölenler: 1, 2, 3, 6, 9, 18, 27, 54 — 8
- 60 = 2^2\cdot3\cdot5 — bölenler: 1,2,3,4,5,6,10,12,15,20,30,60 — 12
- 64 = 2^6 — bölenler: 1,2,4,8,16,32,64 — 7
- 72 = 2^3\cdot3^2 — bölenler: 1,2,3,4,6,8,9,12,18,24,36,72 — 12
- 80 = 2^4\cdot5 — bölenler: 1,2,4,5,8,10,16,20,40,80 — 10
- 96 = 2^5\cdot3 — bölenler: 1,2,3,4,6,8,12,16,24,32,48,96 — 12
- 100 = 2^2\cdot5^2 — bölenler: 1,2,4,5,10,20,25,50,100 — 9
- 120 = 2^3\cdot3\cdot5 — bölenler: 1,2,3,4,5,6,8,10,12,15,20,24,30,40,60,120 — 16
- 144 = 2^4\cdot3^2 — bölenler: 1,2,3,4,6,8,9,12,16,18,24,36,48,72,144 — 15
- 150 = 2\cdot3\cdot5^2 — bölenler: 1,2,3,5,6,10,15,25,30,50,75,150 — 12
- 250 = 2\cdot5^3 — bölenler: 1,2,5,10,25,50,125,250 — 8
- 300 = 2^2\cdot3\cdot5^2 — bölenler: 1,2,3,4,5,6,10,12,15,20,25,30,50,60,75,100,150,300 — 18
Örnek kontrol: 16 için örnekte verildiği gibi 16=2^4 ve bölen sayısı (4+1)=5 (1,2,4,8,16).
Özet: Her sayının asal çarpanlarını bulup üslere +1 uygulayıp çarparak bölen sayısını kolayca bulabilirsiniz; istenirse her satırın bölen listesinin doğruluğunu ayrı ayrı kontrol edebilirsiniz.
Başka bir sayı isterseniz veya adım adım asal çarpanlara ayırmayı görmek isterseniz söyler misiniz? @Anil_Gencel
