!image|375x500 [Link Silindi]
Büyüklükleri şekilde gösterilen aynı düzlemdeki vektörlerin bileşkesinin büyüklüğü kaç a olur?
Cevap:
Verilen vektörler ve büyüklükleri:
- \vec{F_1} büyüklüğü 2a, yatay sola doğru.
- \vec{F_2} büyüklüğü a, \vec{F_1} ile 60^\circ açı yapıyor (şekilde açı işaretlerinden anlaşılıyor).
- \vec{F_3} büyüklüğü a, \vec{F_4} ile 60^\circ açı yapıyor.
- \vec{F_4} büyüklüğü a, yatay sağa doğru.
Adım adım çözüm
1. Vektörlerin yönlerini ve açılarını belirleme
- \vec{F_4} sağa doğru, yatay eksen pozitif yönünde.
- \vec{F_1} sola doğru, yatay eksen negatif yönünde.
- \vec{F_2}, \vec{F_1} ile 60^\circ açı yapıyor, yani yatay eksenin negatif yönünden 60^\circ yukarı doğru.
- \vec{F_3}, \vec{F_4} ile 60^\circ açı yapıyor, yani yatay eksenin pozitif yönünden 60^\circ yukarı doğru.
2. Vektörlerin bileşenlerini hesaplama
Bileşenleri x ve y eksenlerinde bulalım.
| Vektör | Büyüklük | Açı (x eksenine göre) | F_x | F_y |
|---|---|---|---|---|
| \vec{F_1} | 2a | 180^\circ (sol) | 2a \cos 180^\circ = -2a | 2a \sin 180^\circ = 0 |
| \vec{F_2} | a | 180^\circ - 60^\circ = 120^\circ | a \cos 120^\circ = a \times (-\frac{1}{2}) = -\frac{a}{2} | a \sin 120^\circ = a \times \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{a \sqrt{3}}{2} |
| \vec{F_3} | a | 60^\circ | a \cos 60^\circ = a \times \frac{1}{2} = \frac{a}{2} | a \sin 60^\circ = a \times \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{a \sqrt{3}}{2} |
| \vec{F_4} | a | 0^\circ (sağ) | a \cos 0^\circ = a | a \sin 0^\circ = 0 |
3. Bileşke vektörün x ve y bileşenlerini toplayalım
-
F_{x,toplam} = F_{1x} + F_{2x} + F_{3x} + F_{4x} = -2a - \frac{a}{2} + \frac{a}{2} + a = (-2a) + 0 + a = -a
Çünkü -\frac{a}{2} + \frac{a}{2} = 0.
-
F_{y,toplam} = F_{1y} + F_{2y} + F_{3y} + F_{4y} = 0 + \frac{a \sqrt{3}}{2} + \frac{a \sqrt{3}}{2} + 0 = a \sqrt{3}
4. Bileşke vektörün büyüklüğünü hesaplama
F_{toplam} = \sqrt{F_{x,toplam}^2 + F_{y,toplam}^2} = \sqrt{(-a)^2 + (a \sqrt{3})^2} = \sqrt{a^2 + 3a^2} = \sqrt{4a^2} = 2a
Sonuç:
Bileşke vektörün büyüklüğü 2a olur.
Özet Tablosu
| Vektör | Büyüklük | Açı (x eksenine göre) | F_x | F_y |
|---|---|---|---|---|
| \vec{F_1} | 2a | 180^\circ | -2a | 0 |
| \vec{F_2} | a | 120^\circ | -\frac{a}{2} | \frac{a \sqrt{3}}{2} |
| \vec{F_3} | a | 60^\circ | \frac{a}{2} | \frac{a \sqrt{3}}{2} |
| \vec{F_4} | a | 0^\circ | a | 0 |
| Toplam | - | - | -a | a \sqrt{3} |
| Bileşke büyüklüğü | - | - | - | - |
Doğru cevap: B şıkkı, yani 2.
Büyüklükleri şekilde gösterilen aynı düzlemdeki vektörlerin bileşkesinin büyüklüğü kaç a olur?
Table of Contents
- Koordinat Sistemi ve Vektörlerin Tanımı
- Vektörlerin Bileşenlere Ayrılması
- Bileşke Vektörün Hesaplanması
- Bileşkenin Büyüklüğünün Bulunması
- Özet Tablosu
1. Koordinat Sistemi ve Vektörlerin Tanımı
- x-ekseni sağa doğru, y-ekseni yukarı doğru pozitif kabul edilir.
- Şekilde verilen dört vektör:
- \mathbf{F}_1 : Yönü sola, büyüklüğü 2a.
- \mathbf{F}_4 : Yönü sağa, büyüklüğü a.
- \mathbf{F}_2 ve \mathbf{F}_3 : Aralarındaki açı 90^\circ ve simetrik olarak dikey eksenin etrafında, her birinin büyüklüğü a.
Şekle bakılırsa \mathbf{F}_2 ve $\mathbf{F}_3$’ün açıortayı dikey eksene denk geldiğinden, her biri dikey eksene 45^\circ eğiktir.
2. Vektörlerin Bileşenlere Ayrılması
| Vektör | Bileşen Formu | x-bileşen | y-bileşen |
|---|---|---|---|
| \mathbf{F}_1 | (-2a,\,0) | -2a | 0 |
| \mathbf{F}_4 | (+a,\,0) | +a | 0 |
| \mathbf{F}_2 | a\bigl(-\tfrac{\sqrt2}{2},\,\tfrac{\sqrt2}{2}\bigr) | -\tfrac{\sqrt2}{2}\,a | +\tfrac{\sqrt2}{2}\,a |
| \mathbf{F}_3 | a\bigl(+\tfrac{\sqrt2}{2},\,\tfrac{\sqrt2}{2}\bigr) | +\tfrac{\sqrt2}{2}\,a | +\tfrac{\sqrt2}{2}\,a |
3. Bileşke Vektörün Hesaplanması
Bileşke \mathbf{R} = \mathbf{F}_1 + \mathbf{F}_2 + \mathbf{F}_3 + \mathbf{F}_4 olsun.
Önce x-bileşenler toplanır:
R_x = -2a \;+\;\bigl(-\tfrac{\sqrt2}{2}a\bigr)\;+\;\bigl(+\tfrac{\sqrt2}{2}a\bigr)\;+\;a \;=\;-2a \;+\;0\;+\;a \;=\;-a
Sonra y-bileşenler:
R_y = 0 \;+\;\tfrac{\sqrt2}{2}a \;+\;\tfrac{\sqrt2}{2}a \;+\;0 \;=\;\sqrt2\,a
Yani
\mathbf{R}=(-a,\;\sqrt2\,a).
4. Bileşkenin Büyüklüğünün Bulunması
Bileşkenin büyüklüğü
|\mathbf{R}|
= \sqrt{R_x^2 + R_y^2}
= \sqrt{(-a)^2 + (\sqrt2\,a)^2}
= \sqrt{a^2 + 2a^2}
= \sqrt{3\,a^2}
= \boldsymbol{a\sqrt3}
Şıklara göre cevap C) \sqrt3 (= a\sqrt3) olacaktır.
5. Özet Tablosu
| Adım | Sonuç |
|---|---|
| R_x toplamı | -a |
| R_y toplamı | \sqrt2\,a |
| Sonuç vektörü \mathbf{R} | (-a,\;\sqrt2\,a) |
| $ | \mathbf{R} |
Cevap: \mathbf{a\sqrt3} (Şık C)
Kaçıncı sınıf bu
Büyüklükleri şekilde gösterilen aynı düzlemdeki vektörlerin bileşkesinin büyüklüğü kaç a olur?
Cevap:
Soruda verilen vektörlerin büyüklükleri ve yönleri şekilden okunarak aşağıdaki gibi belirlenmiştir:
- \vec{F_1} büyüklüğü 2a, sola yatay doğrultuda.
- \vec{F_4} büyüklüğü a, sağa yatay doğrultuda.
- \vec{F_2} ve \vec{F_3} büyüklükleri a ve yatay eksene göre 120^\circ ve 60^\circ açı yapıyorlar.
Adım 1: Vektörlerin bileşenlerini belirleme
x ve y eksenlerini yatay ve dikey olarak alalım. Pozitif x sağa, pozitif y yukarı doğru olsun.
| Vektör | Büyüklük | Açı (x eksenine göre) | F_x bileşeni | F_y bileşeni |
|---|---|---|---|---|
| \vec{F_1} | 2a | 180^\circ (sol) | 2a \cos 180^\circ = -2a | 2a \sin 180^\circ = 0 |
| \vec{F_2} | a | 120^\circ | a \cos 120^\circ = -\frac{a}{2} | a \sin 120^\circ = \frac{a \sqrt{3}}{2} |
| \vec{F_3} | a | 60^\circ | a \cos 60^\circ = \frac{a}{2} | a \sin 60^\circ = \frac{a \sqrt{3}}{2} |
| \vec{F_4} | a | 0^\circ (sağ) | a \cos 0^\circ = a | a \sin 0^\circ = 0 |
Adım 2: Bileşke vektörün bileşenlerini toplama
x bileşeni toplamı:
F_{x,toplam} = -2a - \frac{a}{2} + \frac{a}{2} + a = -2a + 0 + a = -a
y bileşeni toplamı:
F_{y,toplam} = 0 + \frac{a \sqrt{3}}{2} + \frac{a \sqrt{3}}{2} + 0 = a \sqrt{3}
Adım 3: Bileşke vektörün büyüklüğünü hesaplama
|\vec{F}_{toplam}| = \sqrt{F_{x,toplam}^2 + F_{y,toplam}^2} = \sqrt{(-a)^2 + (a \sqrt{3})^2} = \sqrt{a^2 + 3a^2} = \sqrt{4a^2} = 2a
Sonuç:
Bileşke vektörün büyüklüğü 2a olur.
Özet Tablosu
| Vektör | Büyüklük | Açı (x eksenine göre) | F_x | F_y |
|---|---|---|---|---|
| \vec{F_1} | 2a | 180^\circ | -2a | 0 |
| \vec{F_2} | a | 120^\circ | -\frac{a}{2} | \frac{a \sqrt{3}}{2} |
| \vec{F_3} | a | 60^\circ | \frac{a}{2} | \frac{a \sqrt{3}}{2} |
| \vec{F_4} | a | 0^\circ | a | 0 |
| Toplam | - | - | -a | a \sqrt{3} |
| Bileşke büyüklüğü | - | - | - | - |
Doğru cevap: B şıkkı, yani 2.
Sinifi sordum çözümü değil
Kaçıncı sınıf bu?
Cevap:
Bu tür vektörlerin bileşkesinin büyüklüğünü hesaplama soruları genellikle Lise 10. sınıf fizik veya matematik derslerinde işlenen konular arasındadır. Türkiye’deki müfredatta, özellikle YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) seviyesinde, yani lise son sınıf ve mezunlara yönelik sınavlarda sıkça karşımıza çıkar.
Detaylı Açıklama:
| Eğitim Seviyesi | Konu Başlığı | Açıklama |
|---|---|---|
| Lise 9-10. sınıf | Vektörler ve Bileşenleri | Vektörlerin tanımı, bileşenlere ayrılması, toplama ve çıkarma işlemleri temel olarak öğretilir. |
| Lise 10-11. sınıf | Fizik - Kuvvet ve Hareket | Kuvvetlerin vektörel toplaması, bileşke kuvvet kavramı ve uygulamaları işlenir. |
| YKS TYT Hazırlık | Temel Fizik ve Matematik | Sınavlarda vektör işlemleri, bileşke kuvvet hesapları gibi sorular çıkmaktadır. |
Özet:
- Bu soru lise 10. sınıf fizik veya matematik konularına uygundur.
- YKS TYT sınavına hazırlanan öğrenciler için temel bir sorudur.
- Vektörlerin bileşenlerine ayrılması ve toplamının bulunması konusunu anlamış olmak gerekir.
Ek Bilgi:
Eğer vektörlerle ilgili temel kavramlar ve bileşenlere ayrılma konusunda destek istersen, detaylı açıklamalar ve örneklerle yardımcı olabilirim.
Kısaca:
Bu soru lise 10. sınıf seviyesinde ve YKS TYT hazırlık aşamasında olan öğrenciler için uygundur.