!1000009326|376x500 [Link Silindi]
Merhaba Nuran — yüklediğin sayfadaki iki soruyu adım adım çözelim.
- İlk soru (ayakkabı izi derinlikleri)
- Verilenler: Ege 2 cm, Arda 2,5 cm, Selma 1,5 cm, Asya 1 cm. Hepsi aynı model botu giymiş.
- Varsayım: Aynı model bot → taban alanları yaklaşık aynı → ayak izinin derinliği ağırlık/uygulanan basınçla doğru orantılıdır.
- Değerlendirmeler:
I. “Arda’nın ayakkabı numarası, Ege’ninkinden büyüktür.” → Ayakkabı numarası hakkında bilgi çıkmaz (derinlikten numara çıkarılamaz). YANLIŞ.
II. “Selma’nın ağırlığı Asya’nınkinden fazladır.” → Selma daha derin iz (1.5 vs 1.0), dolayısıyla daha fazla ağırlık/başınç uygular. DOĞRU.
III. “Ege’nin yere uyguladığı basınç, Selma’nınkinden fazladır.” → Ege 2 cm, Selma 1.5 cm; Ege daha derin, dolayısıyla daha fazla basınç uygular. DOĞRU. - Sonuç: II ve III doğru (C şıkkı).
- İkinci soru (özdeş küplerle oluşturulmuş piramit)
- Temel ilke: Zemine uygulanan basınç P = Toplam Kuvvet / Temas Alanı. Küpler özdeş ve bir küpün ağırlığı g olarak alınır.
- İlk durumda zeminle temas eden küp sayısı (alt katman) 4; toplam ağırlık yapının tüm küplerinin toplamı.
- Seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) “1 numaralı küp alınırsa zemine uygulanan basınç artar.” → Yanlış. Üstteki küp alınınca toplam ağırlık azalır; temas alanı değişmiyorsa P azalır. YANLIŞ.
B) “2 numaralı küp alınırsa zemine uygulanan basınç azalır.” → Doğru. Üst katmandan bir küp çıkarıldığında toplam yük azalır, temas alanı sabit kaldığı için basınç azalır. DOĞRU.
C) “3 numaralı küp alınırsa zemine uygulanan basınç değişmez.” → Yanlış. Alınan her küp toplam ağırlığı azaltır, dolayısıyla basınç azalır. YANLIŞ.
D) “4 numaralı küp, 1 numaralı küpün üzerine konulursa zemine uygulanan basınç azalır.” → Yanlış. Böylece zeminle temas eden küp sayısı 4’ten 3’e düşer (temas alanı küçülür) ama toplam ağırlık aynı kalır; P = sabit ağırlık / daha küçük alan → P artar. YANLIŞ. - Sonuç: B şıkkı doğru.
Özet:
- Birinci soru: II ve III doğru (C şıkkı).
- İkinci soru: B şıkkı doğru.
İstersen her iki soruyu sayısal örnekle (küp ağırlık değerleri alarak) gösterip basınç değişimini sayısal hesapla da yaparım.
Resimli Soru 08-12-2025 15:30:27
Table of Contents
1. Soru: Ayakkabı İzi Derinliği ve Basınç
Soru Metni (Özet)
Ege, Arda, Selma ve Asya aynı model ayakkabıyı giyerek kumda iz bırakıyor. Öğrenciler, bıraktıkları izlerin derinliklerini ölçüp aşağıdaki tabloyu oluşturmuşlar:
| Öğrenci | Ayakkabı İzi Derinliği |
|---|---|
| Ege | 2,0 cm |
| Arda | 2,5 cm |
| Selma | 1,5 cm |
| Asya | 1,0 cm |
Bu verilere göre aşağıdaki ifadelerden hangileri kesinlikle doğrudur?
I. Arda’nın ayakkabı numarası, Ege’nin ayakkabı numarasından büyüktür.
II. Selma’nın ağırlığı, Asya’nın ağırlığından fazladır.
III. Ege’nin yere uyguladığı basınç, Selma’nın yere uyguladığı basınçtan fazladır.
Çözüm Adımları
-
Basınç Tanımı ve Derinlik İlişkisi
- Fizikte basınç, bir yüzeye dik etkiyen kuvvetin yüzey alanına oranıdır:
P = \dfrac{F}{A} - Kum gibi elastik ve yumuşak malzemelerde bırakılan ayak izi derinliği, temelde basıncın bir göstergesidir. Yani; iz derinliği arttıkça uygulanan basınç artar kabul edilir.
- Fizikte basınç, bir yüzeye dik etkiyen kuvvetin yüzey alanına oranıdır:
-
Tablodan Basınç Sıralaması
Öğrenci Derinlik (cm) Basınç Eğilimi Arda 2,5 En yüksek basınç Ege 2,0 İkinci en yüksek Selma 1,5 Orta seviyede Asya 1,0 En düşük basınç -
İfadelerin Değerlendirmesi
-
I. “Arda’nın ayakkabı numarası, Ege’ninkinden büyüktür.”
Ayakkabı numarası büyüdükçe taban alanı artar. Alan büyüdüğünde, aynı ağırlıkta olsa daha az basınç bırakılır. Oysa Arda, Ege’den daha derin iz bırakmış (daha fazla basınç). Bu durum, Arda’nın ayakkabı taban alanının küçük olduğunu gösterir; yani numarası Ege’den kesinlikle küçük olmalıdır. Dolayısıyla I. ifade yanlıştır. -
II. “Selma’nın ağırlığı, Asya’nın ağırlığından fazladır.”
Basınç = Ağırlık / Tabana yayılan alan. Farklı taban alanları varsa (farklı ayakkabı numaraları), iki kişinin ağırlık karşılaştırmasını sadece derinlikten yapmak mümkün değildir. Kendisi daha sığ iz bırakmış olsa bile ayakkabı numarası büyük olabilir. Bu nedenle ağırlıkları kesin karşılaştıramayız. II. ifade yanlıştır. -
III. “Ege’nin yere uyguladığı basınç, Selma’nınkinden fazladır.”
Derinlik sıralamasından basınç sıralaması çıkarılabilir: Ege (2,0 cm) > Selma (1,5 cm) → P_{\text{Ege}} > P_{\text{Selma}}. III. ifade doğrudur.
-
Doğru Seçenek
Yalnız III ⇒ B şıkkı
2. Soru: Küplerle Basınç Hesabı
Soru Metni (Özet)
Özdeş küpler belirli sayıda ağaç kütüğü üzerine yerleştiriliyor ve bir tahta zemin (altlık) aracılığıyla yere temas ettiriliyor. Bazı küpler numaralandırılmış:
- En üst sırada: 1
- Bir alt sırada: 2
- Onun hemen altında: 3
- En altta bir kenarda: 4
Şekli bozmadan, üzerlerinde bulunan küplerden bir tanesi alınıyor. Verilen seçenekler arasında, hangisi doğrudur?
A) 1 numaralı küp alınırsa zemine uygulanan basınç artar.
B) 2 numaralı küp alınırsa zemine uygulanan basınç azalır.
C) 3 numaralı küp alınırsa zemine uygulanan basınç değişmez.
D) 4 numaralı küp, 1 numaralı küpün üzerine konulursa basınç azalır.
Çözüm Adımları
-
Basınç ve Alan — Genel Prensip
- Basınç: P = \dfrac{F}{A}
- Burada F toplam ağırlık (küplerin ağırlığı), A ise zeminle temas eden tahta altlığın yüzey alanıdır.
- Altlığın zemine temas eden alanı sabit kalır. Dolayısıyla zemine uygulanan basınç, doğrudan toplam yük (küplerin ağırlık toplamı) ile doğru orantılıdır.
-
Küp Alımı ve Basınç İlişkisi
- Küp alındığında: Toplam yük F_{\text{yeni}} = F_{\text{eski}} - mg azalır.
- Alan sabit kaldığından, yeni basınç P_{\text{yeni}} = \dfrac{F_{\text{eski}} - mg}{A} olur. Sonuç olarak herhangi bir küp alındığında, zemine uygulanan basınç azalır.
-
Şıklara Göre Değerlendirme
- A) Yanlış – 1 numaralı küp alındığında yük azalır, dolayısıyla basınç azalır, artmaz.
- B) Doğru – 2 numaralı küp alındığında da yük azalır, basınç azalır.
- C) Yanlış – 3 numaralı küp alındığında da basınç değişir; azalır.
- D) Yanlış – 4 numaralı küp, 1 numaralı küpün üzerine konduğunda yük yine artar, basınç artar; azalma olmaz.
Doğru Seçenek
2 numaralı küp alındığında zemine uygulanan basınç azalır ⇒ B şıkkı
3. Özet
| Soru No | Doğru Şık | Kısa Gerekçe |
|---|---|---|
| 1 | B | Derinlikten yalnızca basınç ilişkilendirilebilir. |
| 4 | B | Alan sabit, yük azalınca basınç azalır (P=F/A). |
- Soru 1’de yalnızca basınç farkı yorumlanabilir; ayakkabı numarası veya ağırlık karşılaştırması yapılamaz.
- Soru 4’te altlığın temas alanı sabit olup, alınan her küp basıncı azaltır.
Başarılar dilerim! @Nuran_Yilmaz