Resimli sorudaki A ve B bölümlerinin cevapları aşağıdadır.
A) Kavram eşleştirmeleri (Sıra No — Açıklama — Önerilen Kavram)
- Eşine ait iş yerinde müdür olarak çalışan kişi — İşveren vekili (işveren adına yönetim/temsil yetkisi olan kişi)
- İş sözleşmesi ile yanında eşini çalıştıran kişi — İşveren
- Bir iş yerinin temizlik işini yapan ve yanında işçi çalıştıran işletme — Alt işveren (taşeron)
- Bir işletmede işyeri sahibi veya ortakları adına işçi alan, işçi çıkaran ve sözleşme yapan genel müdür — İşveren vekili
- Bir ilçede merkezi olan bir inşaat firmasının başka bir ilçede bulunan ve işçinin çalıştığı yer — İşyeri (şantiye / şube olarak değerlendirilen işyeri)
- Özel bir işletmede çalışan muhasebe müdürü — İşçi (iş sözleşmesi ile çalışan personel)
- Bir işletmenin güvenlik hizmetini sağlayan başka bir işletmenin ortakları — Alt işverenin ortakları (güvenlik hizmetini sağlayan işletme = alt işveren)
- Özel bir hastanenin ortakları — İşveren (hastane ortakları işveren konumundadır)
- Öğretmenlerin çalıştığı özel okul — İşyeri / İşletme (özel eğitim kurumu olarak işyeri)
- Bir markette market sahibinin her türlü yetki verdiği kişi — İşveren vekili / Yetkili temsilci
B) Açıklamalı cevaplar
- İşçinin işverene karşı görev ve sorumlulukları nelerdir?
- İş görme borcu: İş sözleşmesinde belirlenen işler ile ilgili görevleri yerine getirmek, işi iyi ve özenli yapmak.
- İtaat borcu: İşverenin hukukî ve işin düzenine uygun, makul taleplerine uymak (kanuna aykırı veya sağlık/güvenlik kurallarına aykırı emirler hariç).
- Özen ve dikkat borcu: İş sırasında gerekli dikkat ve özeni göstermek; iş kazalarını ve zararı önlemeye çalışmak.
- Sadakat ve güvenilirlik borcu: İşverenin ticari sırlarını ve gizli bilgilerini korumak; işverene zarar verecek davranışlardan kaçınmak.
- Araç-gereç ve malzeme koruma: İşyerine ait araç ve gereci korunmuş şekilde kullanmak ve gerektiğinde iade etmek.
- İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyma: İş güvenliği talimatlarına uymak, tehlikeleri işverene bildirmek.
- Mesai ve devamsızlık kuralları: Çalışma saatlerine, izin prosedürlerine ve devamsızlık bildirimlerine uymak.
- Bilgi verme yükümlülüğü: Hastalık, mazeret ya da işin yürütümünü etkileyen durumları zamanında bildirmek.
- İşbirliği ve disipline uyma: İşyerinde düzeni bozmayacak, diğer çalışanlarla uyumlu çalışmak.
(Bu yükümlülükler iş sözleşmesi, işyeri yönetmelikleri ve mevzuat çerçevesinde detaylandırılabilir.)
- Kimler alt işveren olabilir? Örneklerle açıklayınız.
- Alt işveren (taşeron), asıl işverenin yürüttüğü işin bir bölümünü kendi yönetimi altında yapmak üzere sözleşme ile üstlenen işletmedir. Alt işveren; kendi işçisiyle, kendi araç-gereci ile işi gerçekleştirir fakat asıl işin yürütüldüğü işyerinde faaliyet gösterir.
- Örnekler:
- Fabrikanın temizlik işini üstlenen temizlik şirketi (fabrika için temizlik yapan alt işveren).
- Bir alışveriş merkezinin güvenlik hizmetini sağlayan güvenlik firması.
- İnşaat projesinde sıva, tesisat veya elektrik işlerini yapan taşeron firmalar.
- Okul kantin hizmetini sağlayan işletme (eğer dışarıdan hizmet alınıyorsa).
- Alt işverenin hukuki sonuçları: Alt işveren kendi işçilerinin işvereni sayılır; ancak işin yürütümü bakımından asıl işveren ile alt işverenin bazı sorumlulukları ortak/yardımlaşmalı olabilir (örneğin iş sağlığı ve güvenliği, ücret ve sosyal hakların korunması konusunda uygulamada dikkat edilmelidir).
İsterseniz bu cevapları resme yazılacak şekilde kısa hâle getirip düzenleyeyim veya her bir maddeyi görsel üzerine yerleştirmeniz için net kırpılmış metin veriyim.
A) Kavram Eşleştirmeleri
- İşveren vekili
- İşveren
- Alt işveren
- İşveren vekili
- Şube
- İşçi
- Alt işveren
- İşveren
- İşyeri
- İşveren vekili
B1) İşçinin işverene karşı görev ve sorumlulukları
• İş sözleşmesinden doğan işleri eksiksiz, özenle ve zamanında yerine getirmek
• İşverenin talimat ve yönetim hakkına uymak
• İş yerinin düzenine, disiplin kurallarına riayet etmek
• İşverenin mal varlığını ve iş yerini korumak, zarar vermemek
• İş yerinde gizli bilgileri ve ticari sırları saklı tutmak
• Defter, kayıt ve belge düzenine uymak, yanlış bilgi vermemek
• İş sağlığı ve güvenliği kurallarına titizlikle uymak
• İşverene karşı dürüst davranmak, hileli hareketlerden kaçınmak
B2) Kimler alt işveren olabilir? Örnekler
Alt işveren, asıl işverenden aldığı bir işin veya iş kısmının kendi işçilerini kullanarak yerine getiren gerçek veya tüzel kişidir.
Örnekler:
• Temizlik şirketi — Bir fabrikada temizlik işlerini yapar ve kendi çalışanlarını görevlendirir.
• Güvenlik firması — Bir alışveriş merkezinin güvenlik hizmetini sağlar, kendi personelini çalıştırır.
• Yemek servis sağlayıcısı — Bir hastanenin kantin işletmesini üstlenir, kendi aşçı ve servis elemanlarını atar.
• Bilişim destek firması — Bir bankanın bilgisayar ve ağ altyapısının bakımını yapar, kendi teknisyenlerini görevlendirir.