Resimdeki soru: 12 kg ceviz, her bir pakete 1 1/2 kg olacak şekilde paketlenmiştir. Buna göre kaç paket elde edilir?
Çözüm:
- Önce 1\ \tfrac{1}{2} kg’yı kesir olarak yazalım: 1\ \tfrac{1}{2} = \tfrac{3}{2} kg.
- Paket sayısı = Toplam miktar ÷ bir paketteki miktar:
\text{Paket sayısı} = \dfrac{12}{\tfrac{3}{2}} = 12 \times \dfrac{2}{3} = 8.
Cevap: 8 paket.
Soru:
12 kg ceviz, her bir pakette 1 ½ kg ceviz olacak biçimde paketlere doldurulmuştur. Buna göre elde edilen paket sayısı kaçtır?
İçindekiler
- Problem Tanımı ve Amacı
- Karışık Kesirleri İşleme Hazırlık
- Kesir Bölme İşlemi Adım Adım Çözümü
- Sonucun Kontrolü ve Yorumu
- Özet Tablosu
1. Problem Tanımı ve Amacı
Elimizde toplam 12 kilogram ceviz var. Bu cevizi, her bir pakette 1 ½ kilogram olacak şekilde eşit parçalara bölüyoruz.
Amaç:
- Kaç adet tam paket (boş kalmayacak şekilde) oluşturulabileceğini bulmak.
Bu tip sorularda genellikle “toplam miktar ÷ paket başına miktar” işlemi yapılır. Ancak paket başına miktar karışık kesir (1 ½) olduğu için önce bunu uygun kesir biçimine dönüştürmeliyiz.
2. Karışık Kesirleri İşleme Hazırlık
1 ½ sayısını önce “improper fraction” (bileşik kesir değil, tam kesir) hâline getiriyoruz.
- 1 ½ = 1 + \frac{1}{2}
- Tüm ifadeyi paydası ortaklaştırarak yazarsak:
1 + \frac{1}{2} = \frac{2}{2} + \frac{1}{2} = \frac{3}{2}
Dolayısıyla paket başına miktar \frac{3}{2} kg cevizdir.
Not: Karışık kesir dönüşümlerinde sık yapılan hata, tam kısmı doğrudan kesrin payına eklemektir. Aslında tam kısmı paydayla çarpıp paya ekleyip paydayı aynen bırakmalısınız.
3. Kesir Bölme İşlemi Adım Adım Çözümü
-
Problemde matematiksel işlem:
\text{Paket sayısı} = \frac{\text{Toplam ceviz (12 kg)}}{\text{Paket başına ceviz (3/2 kg)}} -
Bölme işlemini, “kesirle çarpma” işlemine çevir:
Bir kesir bölünen bir başka kesire bölünüyorsa, bölüneni sabit tut, böleni ters çevir (pay & payda yer değiştir) ve çarp.12 \div \frac{3}{2} = 12 \times \frac{2}{3} -
Tam sayıyı kesirle çarpma:
- 12 tam sayısını \frac{12}{1} olarak yazdığımızı düşünürsek:\frac{12}{1} \times \frac{2}{3}
- Çarpma kuralı: Payları çarp, paydaları çarp.= \frac{12 \times 2}{1 \times 3} = \frac{24}{3}
- 12 tam sayısını \frac{12}{1} olarak yazdığımızı düşünürsek:
-
Sonucu sadeleştir:
\frac{24}{3} = 8
Dolayısıyla 12 kg cevizi, 1 ½ kg’lık paketlere böldüğümüzde tam 8 paket elde edilir.
4. Sonucun Kontrolü ve Yorumu
-
Her pakette 1 ½ kg olduğuna göre 8 paketten toplam çıkacak miktarı kontrol edelim:
8 \times 1\frac{1}{2} = 8 \times \frac{3}{2} = \frac{24}{2} = 12 \ (\text{kg})Hesap doğrulandı.
-
Pratik yorum:
- Bölme işlemi, bir bütünü eşit parçalara ayırma demektir.
- Karışık kesirler kullanılınca önce improper kesre dönüşüm yapmak işleri kolaylaştırır.
- Bölme–çarpma dönüştürme tekniği, kesirli bölme sorularında en sık kullanılan yöntemdir.
5. Özet Tablosu
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Karışık kesiri dönüştürme | 1\frac{1}{2} = \frac{3}{2} | \frac{3}{2} kg |
| Bölme → Çarpma | 12 \div \frac{3}{2} = 12 \times \frac{2}{3} | \frac{24}{3} |
| Sadeleştirme | \frac{24}{3} = 8 | 8 paket |
| Kontrol | 8 \times 1\frac{1}{2} = 12 | Doğru! |
Cevap: 8 paket elde edilir.
