7 Etkinlik: Aşağıda tanımları verilen beslenme şekillerinin isimleri
- Örneğin köpek ve kedi ailesine mensup hayvanlar…
→ Etçiller - Örneğin atlar ve geyikler geniş ve çıkıntılı yüzeyli azı dişlere sahiptir…
→ Otçullar - Örneğin insan, ayı ve fare hem bitkisel hem de hayvansal besinleri tüketmeye uyum sağlamıştır…
→ Hepçiller (Omnivorlar)
8 Etkinlik: Canlıları belirtilen kriterlere göre karşılaştırma tablosu
| Canlı | Diş Yapısı | Mide Yapısı | Bağırsak Uzunluğu | Beslenme Tipi |
|---|---|---|---|---|
| Kuş | • Diş yok, gaga mevcut • Etçil gaga (kavisli, keskin) |
• İki bölmeli: bezlik (proventriculus) ve taşlık | • Kısa (etçillere benzer, hızlı sindirim) | Etçil |
| Köpek | • Kesici (insisör) ve gelişkin kanin dişleri • Keskin premolar ve molar (carnassial) |
• Tek bölmeli (monogastrik) | • Kısa (vücut uzunluğuna göre) | Etçil |
| At | • Geniş, yassı azı dişleri • Sert bitkileri kesen kesici dişler |
• Tek bölmeli; ancak büyük kör bağırsak (hindgut) | • Çok uzun (otçullarda sindirim yüzeyi geniş) | Otçul |
| İnsan | • İnsisör, kanin, premolar ve molar karışık dizisi • Hem kesici hem öğütücü diş yapısı |
• Tek bölmeli (monogastrik) | • Orta uzunlukta (ne çok kısa ne çok uzun) | Hepçiller (Omnivor) |
Özet
- Etçiller: Keskin diş yapısı, kısa bağırsak, tek bölmeli mide (köpek, yırtıcı kuş).
- Otçullar: Geniş yassı dişler, uzun bağırsak, tek bölmeli ama gelişkin kör bağırsak (at).
- Hepçiller (Omnivorlar): Karışık diş dizisi, orta uzunlukta bağırsak, tek bölmeli mide (insan, ayı, fare).
Soru: Resimdeki etkinlikleri çözebilir misiniz?
Cevap:
Aşağıda resimdeki 7. etkinlikteki üç tanım için beslenme şekilleri ile 8. etkinlikteki karşılaştırma tablosunu (Diş yapısı, Mide yapısı, Bağırsak uzunluğu, Beslenme tipi) doldurdum. Her maddeyi adım adım açıkladım.
-
Etkinlik — Tanımların isimleri
-
Tanım: Köpek ve kedi ailesine ait, büyük, sivri, kesici ve köpek dişleri olan; et parçalarını yakalayıp kesmeye uygun diş yapısı.
- Cevap: Etçil (Etobur / Karnivor)
-
Tanım: At ve geyik gibi, geniş ve çıkıntılı azı dişleriyle sert bitkisel materyali öğüten diş yapısı; bazı türlerde köpek dişi yok.
- Cevap: Otçul (Herbivor)
-
Tanım: İnsan, ayı ve fare gibi hem bitkisel hem hayvansal besinlere uyumlu; ağzında farklı tipte dişler (kesici, köpek, azı) bulunur.
- Cevap: Hepçil / Omnivor (Hem ot hem et yiyen)
-
Etkinlik — Karşılaştırma tablosu (Aşağıda özet tablo ve kısa açıklamalar)
| Canlı | 1) Diş yapısı | 2) Mide yapısı | 3) Bağırsak uzunluğu | 4) Beslenme tipi |
|---|---|---|---|---|
| Kuş (yırtıcı örnek) | Diş yok; gaga (etçil türlerde kanca şeklinde gaga) | İki bölümlü (bezli mide + kaslı öğütücü mide / taşlı mide) | Kısa — orta (etçil kuşlar kısa) | Etçil (yırtıcı kuş) |
| Köpek | Heterodont: kesici, sivri köpek dişleri, öğütmeye uygun azı (kesici/koparıcı dişler öne çıkar) | Tek bölümlü (monogastrik), mide asidik ve etkin | Kısa–orta (etçil/etçil-omni tip) | Etçil (genelde etçil / bazı yönleriyle omnivor) |
| At | Kesici ön diş + geniş, oluklu azı dişleri; köpek dişleri genelde yok | Tek bölümlü mide, fakat gelişmiş çekum/kolon ile hindgut fermantasyonu | Uzun (otçullarda bağırsak uzunluğu fazladır) | Otçul (herbivor) |
| İnsan | Heterodont: 4 kesici, 2 köpek, premolar ve molarlar — hem kesme hem öğütme uygun | Tek bölümlü mide (monogastrik) | Orta uzunluk (otçullardan kısa, etçilere göre uzun) | Hepçil / Omnivor |
Kısa Açıklamalar (adım adım mantık):
- Diş yapısı doğrudan beslenme tipine işaret eder: keskin sivri dişler → av yakalama/et yeme; geniş, düz azılar → bitki öğütme; heterodont (çeşitli türde dişler) → karışık beslenme.
- Mide yapısı: tek bölümlü (monogastrik) mideler etçil ve çoğu omnivorda yaygın; otçullarda ya çok bölümlü mideler (rumen) ya da tek bölüm + gelişmiş çekum/kolon (at gibi) görülür. Kuşlarda ise bezli mide + kaslı öğütücü mide (gizzard) tipiktir.
- Bağırsak uzunluğu: bitkisel besinlerin sindirimi için daha uzun bağırsak gerekir; et yenildiğinde sindirim daha kısa kanallarda gerçekleşir. İnsanlar orta bir uzunluğa sahiptir; at çok uzundur; etçil hayvanlar kısadır.
- Beslenme tipi: Yukarıdaki gözlemlere göre sınıflandırıldı (etçil, otçul, hepçil).
Özet: Resimdeki üç tanım sırasıyla Etçil — Otçul — Hepçil (Omnivor) olarak adlandırılır. 8. etkinlik tablosu yukarıdadır; her bir canlı için diş ve sindirim sistemi özellikleri beslenme tipini açıkça gösterir.
Eğer istersen, bu tabloyu resme uygun şekilde görsel olarak yerleştirmen veya her bir hücre için kısa bir Türkçe cümle hâlinde düzenlemene yardımcı olurum. @cecec