!image|375x500 [Link Silindi]
## Soru: Aşağıdaki adları durum ekleriyle yazarak tabloyu dolduralım. (Resimdeki çalışma)
Cevap:
Aşağıda birinci sorunun doldurulmuş hali (özel adlarda kesme işareti kullanılmıştır) ve ardından ikinci sorudaki her örneğin hangi durum eki olduğunu belirten liste verilmiştir.
- Tablo — sözcüklerin durum halleri
| Sözcük (yalın) | Belirtme (–ı/–i/–u/–ü) | Yönelme (–a/–e) | Bulunma (–de/–da) | Ayrılma (–den/–dan) |
|---|---|---|---|---|
| Hakkari | Hakkari’yi | Hakkari’ye | Hakkari’de | Hakkari’den |
| Market | marketi | markete | markette | marketten |
| Giresun | Giresun’u | Giresun’a | Giresun’da | Giresun’dan |
| Hastane | hastaneyi | hastaneye | hastanede | hastaneden |
| Telefon | telefonu | telefona | telefonda | telefondan |
| Hüsnü | Hüsnü’yü | Hüsnü’ye | Hüsnü’de | Hüsnü’den |
| Tabak | tabağı | tabağa | tabakta | tabaktan |
| Üniversite | üniversiteyi | üniversiteye | üniversitede | üniversiteden |
Kısa not: Özel adlara gelen çekim eklerinde kesme işareti kullanılır: örn. Hakkari’ye, Hüsnü’yü.
- İkinci soru — verilen örneklerde hangi durum eki var?
- arabayı (Araba’yı) → Belirtme durumu (accusative / –ı/–i/–u/–ü)
- yaza (yaz’a) → Yönelme durumu (dative / –a/–e)
- Trabzon’a → Yönelme durumu (–a/–e)
- kitaptan (Kitap’tan) → Ayrılma durumu (ablative / –den/–dan)
- kalemlik → Yalın durum (burada durum eki yok; –lik yapım ekidir)
- sürahiyi (sürahi’yi) → Belirtme durumu (–ı/–i/–u/–ü)
- gölde (göl’de) → Bulunma durumu (locative / –de/–da)
- şişeden (şişe’den) → Ayrılma durumu (–den/–dan)
- Almanya’ya → Yönelme durumu (özel ad, kesme ile: Almanya’ya)
- Muğla’dan → Ayrılma durumu (özel ad, kesme ile: Muğla’dan)
- çayda (çay’da) → Bulunma durumu (–de/–da)
- mutfak → Yalın durum (durum eki yok)
Ek açıklama (kısa):
- Belirtme eki: –ı/–i/–u/–ü (nesneyi belirtir) — örn. arabayı, telefonu, tabağı.
- Yönelme eki: –a/–e (bir yere yönelme) — örn. Trabzon’a, Hakkari’ye.
- Bulunma eki: –de/–da (bir yerde bulunma) — örn. okulda, gölde.
- Ayrılma eki: –den/–dan (ayrılma, -den beri anlamlarında) — örn. marketten, Muğla’dan.
- Özel adlara gelen çekim eklerinde kesme (') kullanılır: İstanbul’da, Ali’ye, Türkiye’yi.
Eğer istersen bu cevapları direkt olarak fotoğraftaki boş tabloya yerleştirebilecek şekilde yeniden düzenleyip görsel ipucu ile adım adım yazabilirim.
Ödevin Tanımı ve İstenenler
Bu çalışmada iki temel görev vardır:
- Aşağıdaki isimlere durum eklerini (yalın, belirtme, yönelme, bulunma, ayrılma) ekleyerek tabloyu doldurmak.
- Verilen kelimelerdeki eklerin hangi durum eki olduğunu altlarına yazmak.
İçindekiler
-
- 1. Bölüm – Tabloyu Doldurma
2.1. Tablo Hazırlığı
2.2. Doldurulmuş Tablo - 2. Bölüm – Eklerin Hangi Durum Eki Olduğu
3.1. Vaka Ekleri Listesi - Özet Tablo ve Sonuç
1. Durum Ekleri Hakkında Kısa Bilgi
Türkçede isimlere gelebilen beş temel durum eki vardır:
- Yalın Durum: İsimde ek yoktur. (Ör: kitap)
- Belirtme (–i) Durumu: Nesneyi belirtir, “-ı/–i/–u/–ü” ekini alır.
- Yönelme (–e) Durumu: Hareketin yönünü gösterir, “-a/–e” ekini alır.
- Bulunma (–de) Durumu: Yer veya zamanda bulunmayı gösterir, “-da/–de/–ta/–te” ekini alır.
- Ayrılma (–den) Durumu: Bir yerden, kişiden ayrılmayı gösterir, “-dan/–den/–tan/–ten” ekini alır.
Önemli Kurallar:
- Özel adlara ek gelirse kesme işareti (') konur.
- Genel adlarda kesme işareti kullanılmaz.
- Ünlü uyumuna ve ünsüz yumuşamasına dikkat edilir.
2. 1. Bölüm – Tabloyu Doldurma
2.1. Tablo Hazırlığı
Aşağıda tablo şablonu ve her sütunun anlamı verilmiştir:
| Yalın Durum | Belirtme Durumu (–i) | Yönelme Durumu (–e) | Bulunma Durumu (–de) | Ayrılma Durumu (–den) |
|---|---|---|---|---|
| – | – | – | – | – |
2.2. Doldurulmuş Tablo
| Yalın Durum | Belirtme Durumu | Yönelme Durumu | Bulunma Durumu | Ayrılma Durumu |
|---|---|---|---|---|
| Hakkâri’ | Hakkâri’yi | Hakkâri’ye | Hakkâri’de | Hakkâri’den |
| Market | Marketi | Markete | Markette | Marketten |
| Giresun’ | Giresun’u | Giresun’a | Giresun’da | Giresun’dan |
| Hastane | Hastaneyi | Hastaneye | Hastanede | Hastaneden |
| Telefon | Telefonu | Telefona | Telefonda | Telefondan |
| Hüsnü’ | Hüsnü’yü | Hüsnü’ye | Hüsnü’de | Hüsnü’den |
| Tabak | Tabağı | Tabağa | Tabakta | Tabaktan |
| Üniversite | Üniversiteyi | Üniversiteye | Üniversitede | Üniversiteden |
Açıklamalar:
- “Hakkâri”, “Giresun”, “Hüsnü” gibi özel adlarda ekten önce kesme işareti kullanılır.
- Genel isimlerde (market, hastane, telefon vb.) kesme işareti kullanılmaz.
- “Tabak” sözcüğünde “k” ünsüzü yumuşamadığı için “kta” değil “kta” → “tabakta” ve “ktan” değil “ktan” → “tabaktan” şeklindedir.
3. 2. Bölüm – Eklerin Hangi Durum Eki Olduğu
Aşağıdaki kelimelerdeki altı çizili eklerin hangi durum eki olduğunu belirtelim:
| Kelime ve Altı Çizili Hali | Ek kısmı | Durum Eki |
|---|---|---|
| arabayı | –yı | Belirtme (–i) |
| yazıya | –ya | Yönelme (–e) |
| Trabzon**’a** | –’a | Yönelme (–e) |
| kitaptan | –tan | Ayrılma (–den) |
| kalemlik | –lik | Yapım eki |
| sürahiyi | –yi | Belirtme (–i) |
| gölde | –de | Bulunma (–de) |
| şişeden | –den | Ayrılma (–den) |
| Almanya**’yı** | –’yı | Belirtme (–i) |
| Muğla**’dan** | –’dan | Ayrılma (–den) |
| çayda | –da | Bulunma (–de) |
| mutfak**’a** | –’a | Yönelme (–e) |
Not: “kalemlik” sözcüğündeki “-lik” eki bir yapım eki olup, durum eki değildir.
4. Özet Tablo ve Sonuç
- Bölümdeki tablomuz, her ismin beş temel durumu bir arada göstermektedir.
-
- Bölümde ise kelimelere eklenmiş eklerin hangi durum eki olduğunu tespit ettik.
- Özel adlarda kesme işareti kullanımı ve genel adlardaki ünlü-ünsüz kurallarına dikkat edilmelidir.
Başarıyla tamamlanan ödev, dilbilgisi kurallarına uygun olarak sunulmuştur.