3. Yukarıdaki 3x3’lik tabloda aynı satır ve aynı sütunda bulunan tam sayıların çarpımı -60’dır. Buna göre tablodaki boş karelerin içine yazılması gereken tam sayıların toplamı aşağıdakilerden hangisidir?
Soru Analizi:
- 3x3 tablo var.
- Aynı satır ve aynı sütunda bulunan tam sayıların çarpımı -60.
- Tablo şu şekilde:
| +2 | ||
| 5 | -2 | |
| 6 |
- Boş karelere hangi tam sayılar yazılmalı?
- Bu tam sayıların toplamı soruluyor.
Tablodaki bilinmeyenler için isimlendirme:
Tabloyu satır ve sütunlara göre numaralandıralım ve boş hücrelere değişken isimleri verelim.
| Satır/Sütun | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|
| 1 | +2 | a | b |
| 2 | c | 5 | -2 |
| 3 | d | e | 6 |
Bilinenler:
T_{11} = 2, T_{22} = 5, T_{23} = -2, T_{33} = 6
Boşlar: a, b, c, d, e
Verilen bilgi: “aynı satır ve aynı sütunda bulunan tam sayıların çarpımı -60’dır.”
Bu ifade biraz eksik ya da net değil; muhtemelen doğru ifade:
- Aynı satırdaki iki tam sayının çarpımı -60
- Aynı sütundaki iki tam sayının çarpımı -60
Ancak tablo 3x3 ve verilen sayıların yerlerine bakınca şöyle çıkarım yapmak daha mantıklı:
Satırdaki iki bilinen sayıyı ve sütundaki bilinen sayıyı dikkate alalım.
Alternatif olarak, örnek olarak verilen sayılar aynı satırda veya sütundaki diğer sayılar ile çarpım yapınca -60 olacak şekilde tablo tamamlanacak.
Daha ayrıntılı inceleyelim:
Adım 1: Satır 2’yi inceleyelim
Satır 2: c, 5, -2
Satırdaki 3 sayının çarpımını alalım:
c \times 5 \times (-2) = -10c
Bu ürünün -60 olması lazım (çarpım -60).
O halde:
-10c = -60 \Rightarrow c = \frac{-60}{-10} = 6
Yani, c=6.
Adım 2: Sütun 3’ü inceleyelim
Sütun 3: b, -2, 6
Sütundaki 3 sayının çarpımı:
b \times (-2) \times 6 = -12b
Bu ürünün -60 olması lazım:
-12b = -60 \Rightarrow b = \frac{-60}{-12} = 5
Yani, b=5.
Adım 3: Satır 1:
Satır 1: 2, a, b=5
Üç sayının çarpımı:
2 \times a \times 5 = 10a
Bu da -60 olmalı:
10a = -60 \Rightarrow a = -6
Adım 4: Sütun 2:
Sütun 2: a=-6, 5, e
Üç sayının çarpımı:
(-6) \times 5 \times e = -30e
Bu da -60 olmalı:
-30e = -60 \Rightarrow e = 2
Adım 5: Satır 3:
Satır 3: d, e=2, 6
Üç sayının çarpımı:
d \times 2 \times 6 = 12d
Bunun da -60 olması gerekiyor:
12d = -60 \Rightarrow d = -5
Bulunan bilinmeyen sayılar:
| Değişken | Değer |
|---|---|
| a | -6 |
| b | 5 |
| c | 6 |
| d | -5 |
| e | 2 |
Sorunun Cevabı:
Boş karelerin toplamı:
a + b + c + d + e = (-6) + 5 + 6 + (-5) + 2
Toplayalım:
(-6 + 5) = -1 \\ (-1 + 6) = 5 \\ (5 + (-5)) = 0 \\ (0 + 2) = 2
Sonuç:
Boş karelerin toplamı 2'dir.
Özet Tablo
| Hücre | Değer |
|---|---|
| a | -6 |
| b | 5 |
| c | 6 |
| d | -5 |
| e | 2 |
| Toplam | 2 |
Doğru cevap: B) 2
Soru:
Yukarıdaki 3×3′lük tabloda aynı satır ve aynı sütunda bulunan tam sayıların çarpımı –60’dır.
Buna göre tablodaki boş karelere yazılması gereken tam sayıların toplamı kaçtır?
İçindekiler
- Problemin Tanımı
- Bilgilerin Yerleşimi ve Değişken Atama
- Satır ve Sütun Denklemlerinin Kurulması
- Denklemlerin Çözümü
- Bulunan Değerlerin Tablo Halinde Özeti
- Sonuç ve Toplamın Hesaplanması
1. Problemin Tanımı
Elimizde 3×3 boyutunda bir tablo var.
Her bir satırın ve her bir sütunun içindeki üç sayının çarpımı –60 olarak verilmiştir.
Tabloda bazı sayılar biliniyor, geri kalan boş karelere yazılacak tam sayıları bulmamız ve bunların toplamını hesaplamamız isteniyor.
2. Bilgilerin Yerleşimi ve Değişken Atama
Tabloyu satır-sütun numaralarına göre gösterirsek:
Sütun 1 Sütun 2 Sütun 3
Satır 1 □(1,1) 5 –2
Satır 2 2 □(2,2) □(2,3)
Satır 3 □(3,1) 6 □(3,3)
Boş hücreleri sırasıyla a,b,c,d,e ile gösterelim:
- (1,1)=a
- (2,2)=b
- (2,3)=c
- (3,1)=d
- (3,3)=e
3. Satır ve Sütun Denklemlerinin Kurulması
Her satırın çarpımı = –60 ve her sütunun çarpımı = –60 şartlarını yazalım.
- Satır 1:
a \,\times\, 5 \,\times\, (-2) = -60
\, - Satır 2:
2 \,\times\, b \,\times\, c = -60
\, - Satır 3:
d \,\times\, 6 \,\times\, e = -60
\, - Sütun 1:
a \,\times\, 2 \,\times\, d = -60
\, - Sütun 2:
5 \,\times\, b \,\times\, 6 = -60
\, - Sütun 3:
(-2) \,\times\, c \,\times\, e = -60
4. Denklemlerin Çözümü
-
Satır 1’den
a\cdot5\cdot(-2)=-60 \;\Longrightarrow\;-10\,a=-60 \;\Longrightarrow\;a=6 -
Sütun 1’den
a\cdot2\cdot d=-60 \;\Longrightarrow\;6\cdot2\cdot d=-60 \;\Longrightarrow\;12\,d=-60 \;\Longrightarrow\;d=-5 -
Sütun 2’den
5\cdot b\cdot6=-60 \;\Longrightarrow\;30\,b=-60 \;\Longrightarrow\;b=-2 -
Satır 2’den
2\cdot b\cdot c=-60 \;\Longrightarrow\;2\cdot(-2)\cdot c=-60 \;\Longrightarrow\;-4\,c=-60 \;\Longrightarrow\;c=15 -
Satır 3’den veya Sütun 3’ten
Satır 3: d\cdot6\cdot e=-60\;\Longrightarrow\;-5\cdot6\cdot e=-60\;\Longrightarrow\;-30\,e=-60\;\Longrightarrow\;e=2
(ya da doğrudan Sütun 3: (-2)\cdot15\cdot e=-60\;\Longrightarrow\;-30\,e=-60\;\Longrightarrow\;e=2)
5. Bulunan Değerlerin Tablo Halinde Özeti
| Hücre | Değer |
|---|---|
| (1,1) | 6 |
| (2,2) | –2 |
| (2,3) | 15 |
| (3,1) | –5 |
| (3,3) | 2 |
6. Sonuç ve Toplamın Hesaplanması
Boş karelere yazılan tam sayılar:
6,\;-2,\;15,\;-5,\;2
Bunların toplamı:
6 + (-2) + 15 + (-5) + 2
= 6 - 2 + 15 - 5 + 2
= 16
Cevap: 16
