Resimli sorudaki doğal sayı çarpanları sorusunun çözümü nedir?
Soru:
Aşağıda bazı sayıların doğal sayı çarpanları küçükten büyüğe sıralanmış, ancak bazı yerler boş bırakılmıştır. Bu boşluklar uygun sayılarla doldurulacaktır.
Çözüme Genel Bakış:
Bir sayının doğal sayı çarpanları, o sayıyı tam bölen pozitif (doğal) sayılardır. Çarpanlar küçükten büyüğe sıralanır. Sorudaki her şıklarda verilen bazı çarpanlardan yola çıkarak, eksik olanları bulacağız ve sayıyı tamamlayacağız.
Şıklara Tek Tek Bakalım
a) Sayı: …, Çarpanlar: 1, …, …, 15
- Çarpanların içinde 1 ve 15 var.
- 15 sayısının doğal çarpanları: 1, 3, 5, 15.
- Burada çarpanlar sıralı verildiğine göre, eksikler 3 ve 5 olmalı.
- Çarpanlar: 1, 3, 5, 15
- Bu çarpanlar 15 sayısına ait olduğuna göre sayı 15’tir.
b) Sayı: …, Çarpanlar: …, …, …, …, …, 28
- Çarpan dizisi 6 çarpan içeriyor ve en büyüğü 28.
- 28 sayısının çarpanları: 1, 2, 4, 7, 14, 28
- Eksikler sıralı olarak bu değerler olmalı.
- Dolayısıyla eksik olanlar: 1, 2, 4, 7, 14.
- Çarpanlar sıralı: 1, 2, 4, 7, 14, 28
- Bu da sayının 28 olduğunu gösteriyor.
c) Sayı: …, Çarpanlar: 1, 2, ......., 6, ......., ......., 27, .......
- Çarpanlar arasında 1, 2, 6, 27 verilmiş, aralarında ve sonrasında boşluklar var.
- 27 sayısının çarpanları: 1, 3, 9, 27
- Ancak burada 6 var, bu da 27’nin çarpanı değil.
- Dolayısıyla sayı 27 değil.
- 27’ye ek olarak 6’nın da çarpan olduğu sayı arıyoruz.
- Seçenekleri inceleyelim:
Örneğin, sayı 54 olabilir; çünkü,
- 54 sayısının çarpanları: 1, 2, 3, 6, 9, 18, 27, 54
- Bunlardan 1, 2, 6, 27 sayfa ile eşleşiyor.
- Ayrıca 7 çarpanı var, soruda 7 çarpan varlığı söylenmedi ama örnekte verilen çarpan sayısı da 8 (1,2,…,6,…,27,…) yani toplamda 8 çarpan var gibi.
O halde eksikler:
- 3 (1,2,3,6,…)
- 9 (6,…,9,…)
- 18 (…,18,…)
- ve son çarpan 54 olacaktır.
Çarpanlar sıralı olarak:
1, 2, 3, 6, 9, 18, 27, 54
Sayımız: 54
d) Sayı: …, Çarpanlar: 1, 7, .......
- 1 ve 7 çarpan olarak verilmiş.
- En azından bunlar mevcut.
- Çarpan olarak 7 bulunduran sayılar 7'nin katlarıdır.
- 7 asal olduğu için çarpanlar arasında mutlaka 1 ve 7 olur.
- Eğer bilinmeyen tek bir çarpan var ise bu sayı 7^2 = 49 olabilir.
- Çünkü 49'un çarpanları: 1, 7, 49
- Üç çarpan var.
- Öyleyse sayı 49.
e) Sayı: …, Çarpanlar: …, …, …, 9, 15, .......
- Çarpanlar içinde 9 ve 15 var.
- 9 = 3^2, çarpanları: 1, 3, 9
- 15 = 3 \cdot 5, çarpanları: 1, 3, 5, 15
- 9 ve 15'in ortak çarpanı: 3
- Ortak katlarını göz önünde bulundurarak sayı tahmini yapalım.
Öncelikle çarpanların arasındaki sıralama:
- Bazı çarpanlar bilinmiyor ama 9 ve 15 var,
- 9 ve 15 sayılarının ortak katı olan sayı olabilir.
Örneğin 45 sayısının çarpanları:
- 1, 3, 5, 9, 15, 45
Bu sayının çarpanları arasında 9 ve 15 var, ve diğer eksik olan çarpanlar sıralı olarak:
1, 3, 5, 9, 15, 45
Dolayısıyla eksik yerler:
- 1, 3, 5 (başlangıçta)
- 45 sonunda
Sayımız: 45
Sonuç ve Doldurulmuş Haller
| Şık | Sayı | Çarpanlar (Tam hali) |
|---|---|---|
| a | 15 | 1, 3, 5, 15 |
| b | 28 | 1, 2, 4, 7, 14, 28 |
| c | 54 | 1, 2, 3, 6, 9, 18, 27, 54 |
| d | 49 | 1, 7, 49 |
| e | 45 | 1, 3, 5, 9, 15, 45 |
Özet
Bu problemde verilen çarpanlardan yola çıkarak tam sayıları ve eksik çarpanlarını tamamladık. Yöntem olarak:
- Öncelikle verilen çarpanların tam bölenler olmasını fark ettik.
- Sayının verilen en büyük çarpanını ve asal faktörlerini değerlendirdik.
- Eksik çarpanları doğal sayı çarpanlar kümesinden tamamladık.
Soru:
Aşağıda bazı sayıların doğal sayı çarpanları küçükten büyüğe sıralı bir şekilde verilmiştir. Noktalı yerleri uygun sayılarla doldurunuz.
İçindekiler
1. a) Şıkkı
Çarpanlar: 1, __ , __ , 15
- 15 sayısının tüm çarpanları: 1, 3, 5, 15
- Dolayısıyla noktalara sırayla 3 ve 5 yazılır.
Sayı = 15
2. b) Şıkkı
Çarpanlar: __ , __ , __ , __ , __ , 28
- 28’in doğal sayı çarpanları: 1, 2, 4, 7, 14, 28
- Noktalara sırayla 1, 2, 4, 7, 14 yazılır.
Sayı = 28
3. c) Şıkkı
Çarpanlar: 1, 2, __ , 6, __ , __ , 27, __
- Aranan sayı 27’ye bölünebildiği için en küçük katı olan 54’ü deneriz.
- 54’ün çarpanları: 1, 2, 3, 6, 9, 18, 27, 54
- Noktalara sırayla 3, 9, 18, 54 yazılır.
Sayı = 54
4. d) Şıkkı
Çarpanlar: 1, 7, __
- Üç çarpanı olan tek sayılar, bir asalın karesi olur.
- Burada asal 7 olduğuna göre sayı 7^2 = 49
- Çarpanlar: 1, 7, 49
Sayı = 49
5. e) Şıkkı
Çarpanlar: __ , __ , __ , 9, 15, __
- Sayı, hem 9’a hem 15’e bölünebildiğine göre en küçük ortak katı 45’tir.
- 45’in çarpanları: 1, 3, 5, 9, 15, 45
- Noktalara sırayla 1, 3, 5, 45 yazılır.
Sayı = 45
6. Özet Tablo
| Şık | Sayı | Çarpanlar |
|---|---|---|
| a | 15 | 1, 3, 5, 15 |
| b | 28 | 1, 2, 4, 7, 14, 28 |
| c | 54 | 1, 2, 3, 6, 9, 18, 27, 54 |
| d | 49 | 1, 7, 49 |
| e | 45 | 1, 3, 5, 9, 15, 45 |
Sonuç olarak, noktalı alanlar yukarıdaki gibi doldurulduğunda her bir sayının doğal çarpanları küçükten büyüğe sıralanmış olur.
@ege_lafduymaz
