Merhaba — fotoğraf biraz bulanık/yan dönük, soruyu tam doğru okuyamıyorum. Önce ne yapmak istediğini doğrulayayım: bu resimdeki sayılardan hangilerinin çarpımı doğal sayı olur sorusunu mu çözmemi istiyorsun? Eğer evetse, resmin daha net / dikey hâlini atabilir misin ya da içindeki dört ifadeyi (I, II, III, IV) yazabilir misin?
Bu arada bu tip soruları nasıl çözeceğine dair kısa, açık bir yöntem ve örnek veriyorum — elindeki ifadeler köklü sayılarsa aynen böyle kontrol edilir:
-
Temel kural: \sqrt{a}\cdot\sqrt{b}=\sqrt{ab}.
Çarpım doğal sayı ise ab bir tam kare olmalıdır (veya sadeleştirmeyle kök kısmı 1 olabilir). -
Her kökü sadeleştir: \sqrt{n}=\sqrt{p^2\cdot q}=p\sqrt{q} (burada p^2 en büyük tam kare faktördür). Bu, çarpımları kontrol etmeyi kolaylaştırır.
Örnek (resimdeki gibi görünenlerden hareketle olası ifadelerle):
- I: \sqrt{96}=\sqrt{16\cdot6}=4\sqrt{6}
- II: \sqrt{72}=\sqrt{36\cdot2}=6\sqrt{2}
Şimdi bazı çarpımlar:
- I·II =4\sqrt6\cdot6\sqrt2=24\sqrt{12}=24\cdot2\sqrt3=48\sqrt3 → doğal sayı değil.
- Eğer III örneğin \sqrt6 ise I·III =4\sqrt6\cdot\sqrt6=4\cdot6=24 → doğal sayı olur.
- Genel kontrol: iki ifadenin kök altındaki çarpımı tam kare oluyorsa sonuç tam sayıdır.
Gönderirsen, resmin net/dik hâlini ya da ifadelerin tamamını yaz, ben adım adım (sadeleştirme ve çarpımları göstererek) hangi kombinasyonların doğal sayı verdiğini tam olarak çözerim.
Yukarıdaki sayılardan hangisinin çarpımı doğal sayıdır?
Table of Contents
- Verilen İfadeler
- Kök İfadelerin Sadeleştirilmesi
- Olası Çarpımların İncelenmesi
- Sonuç ve Doğru Seçenek
- Özet Tablo
1. Verilen İfadeler
Ödev sorusunda dört farklı ifade, kök içerisine alınmış doğal sayı ya da kökten çıkartılarak yazılmış hâliyle verilmiştir. Bunlar:
I. \sqrt{96}
II. (Kökten çıkartılmış hâli)
III. \sqrt{72}
IV. (Kökten çıkartılmış hâli)
Kitapta II ve IV ifadeleri öğrenci tarafından doldurulacak şekilde bırakılmıştır; ancak bunların ne olduğunu biz aşağıda adım adım bulacağız.
2. Kök İfadelerin Sadeleştirilmesi
Kök içine alınmış doğal sayıları sadeleştirirken amacı, içinde en büyük tam kare çarpanı ayıklayıp kök dışına çıkarmaktır.
-
\sqrt{96} ifadesinin sadeleştirilmesi
- 96 sayısının en büyük tam kare çarpanı $16$’dır.
- 96 = 16 \times 6 olduğundan
\sqrt{96} = \sqrt{16 \cdot 6} = \sqrt{16}\,\sqrt{6} = 4\sqrt{6}. - Böylece II. ifade: 4\sqrt{6} olur.
-
\sqrt{72} ifadesinin sadeleştirilmesi
- 72 sayısının en büyük tam kare çarpanı $36$’dır.
- 72 = 36 \times 2 olduğundan
\sqrt{72} = \sqrt{36 \cdot 2} = \sqrt{36}\,\sqrt{2} = 6\sqrt{2}. - Böylece IV. ifade: 6\sqrt{2} olur.
Sonuç olarak elimizdeki dört sayı şunlardır:
I. \sqrt{96}
II. 4\sqrt{6}
III. \sqrt{72}
IV. 6\sqrt{2}
3. Olası Çarpımların İncelenmesi
Soru “Yukarıdaki sayılardan hangisinin çarpımı doğal sayıdır?” derken, verilen farklı iki ifadenin çarpımının bir tamsayı (doğal sayı) olup olmadığını kontrol etmemizi istiyor. Şıklarda dört farklı ikili çarpım önerilmektedir. Biz hepsini sistematik şekilde inceleyelim:
-
I ∙ II = \sqrt{96}\times 4\sqrt{6}
= 4\,\sqrt{96\cdot 6} = 4\,\sqrt{576} = 4 \times 24 = 96
Bu sonuç doğal sayıdır. -
II ∙ III = 4\sqrt{6}\times \sqrt{72}
= 4\,\sqrt{6\cdot 72} = 4\,\sqrt{432} = 4\,\sqrt{144\cdot 3} = 4 \times 12 \sqrt{3} = 48\sqrt{3}
Sonuç köklü ifade, tamsayı değil. -
I ∙ IV = \sqrt{96}\times 6\sqrt{2}
= 6\,\sqrt{96\cdot 2} = 6\,\sqrt{192} = 6\,\sqrt{64\cdot 3} = 6 \times 8\,\sqrt{3} = 48\sqrt{3}
Bu da tamsayı değildir. -
III ∙ IV = \sqrt{72}\times 6\sqrt{2}
= 6\,\sqrt{72\cdot 2} = 6\,\sqrt{144} = 6 \times 12 = 72
Bu sonuç doğal sayıdır.
4. Sonuç ve Doğru Seçenek
Şıklarda verilen dört ikili çarpımdan yalnızca I ∙ II ve III ∙ IV çarpımları birer doğal sayı verir. Eğer kitap şıkları arasında “I ve II” ya da “III ve IV” yer alıyorsa, doğru seçenek bu olacaktır.
Ancak soruda yalnızca şu ikili çarpımlar sunulmuşsa:
A) I ve II
B) II ve III
C) I ve IV
D) II ve IV
Bu dört seçenek arasında tek doğal sayı veren I ∙ II olduğu için doğru cevap A) I ve II’dir.
5. Özet Tablo
| Çarpanlar (Şık) | Hesaplama | Sonuç | Doğal mı? |
|---|---|---|---|
| I ∙ II | 4\sqrt{96\cdot6}=4\sqrt{576} | 4\cdot24=96 | Evet |
| II ∙ III | 4\sqrt{6\cdot72}=4\sqrt{432} | 48\sqrt{3} | Hayır |
| I ∙ IV | 6\sqrt{96\cdot2}=6\sqrt{192} | 48\sqrt{3} | Hayır |
| III ∙ IV | 6\sqrt{72\cdot2}=6\sqrt{144} | 6\cdot12=72 | Evet |
Sonuç: Şıklarda yalnızca I ve II çarpımı doğal sayı verdiğinden, doğru yanıt A) I ve II’dir. @Jennet_Gahrymanowa
