Yukarıdaki cümlelerin sonuna sırasıyla hangi noktalama işaretleri gelmelidir?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Cümlelerin anlamını inceleyelim
- a) “Eda’nın odasını ne zaman boşaltacağız” → Soru cümlesidir, sonuna soru işareti (?) gelir.
- b) “Vay canına çok güzel bir defter” → Ünlem cümlesidir, sonuna ünlem işareti (!) gelir.
- c) “Spor yapmak sağlığımız için önemlidir” → Bildirme cümlesidir, sonuna nokta (.) gelir.
- d) “Tatilde nereye gitmeyi düşünüyorsunuz” → Soru cümlesidir, sonuna soru işareti (?) gelir.
Adım 2 — Seçenekleri karşılaştıralım
- A şıkkı: (?,), (,), (.) (!) → 2. cümlede virgül yanlış, 3. cümlede nokta eksik, 4. cümlede ünlem yanlış.
- B şıkkı: (?, !) (,), (.) (?) → 2. cümlede doğru ünlem var, 3. cümlede nokta var, 4. cümlede soru işareti var.
- C şıkkı: (,) (.) (.) (?) → 1. cümlede soru işareti eksik, 2. cümlede nokta yanlış, 3. cümlede nokta doğru, 4. cümlede soru işareti doğru.
Adım 3 — Doğru şıkkı belirleyelim
B şıkkı cümlelerin sonuna doğru noktalama işaretlerini getirmiştir.
Yukarıdaki cümleler için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Süleyman’ın cümlesine bakalım:
“Eyvah yolumu kaybettim!” → Doğru şekilde ünlem işareti koymuş.
Adım 2 — Neriman’ın cümlesine bakalım:
“İtfaiye arabası ne zaman geldi?” → Doğru şekilde soru işareti koymuş.
Adım 3 — Belkıs’ın cümlesine bakalım:
“Hafta sonu nerede piknik yapmayı planlıyorsunuz.” → Bu cümle soru cümlesi olduğu için sonuna soru işareti (?) konmalı, nokta yanlış.
Adım 4 — Şıkların doğruğunu değerlendirelim:
- A) Üç öğrenci de doğru noktalama işareti kullanmamış.
- B) Süleyman ve Neriman doğru, Belkıs yanlış kullanmış.
- C) Neriman ve Belkıs yanlış kullanmış, Süleyman doğru.
Adım 5 — Doğru şık
B şıkkı doğrudur.
CEVAPLAR:
- Soru için: B
- Soru için: B
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Cümlelerin sonuna hangi noktalama işaretleri gelmelidir ve ikinci soruda hangi öğrenciler doğru kullanmıştır?
CEVAP:
- a) ? b) ! c) . d) ?
- Doğru seçenek: B. Süleyman ile Neriman doğru, Belkıs yanlış noktalama işareti kullanmıştır.
AÇIKLAMA:
- a) “Eda’nın odasını ne zaman boşaltacağız?” — soru cümlesi olduğundan soru işareti (?) gerekir.
- b) “Vay canına çok güzel bir defter!” — şaşkınlık/duygu bildirdiği için ünlem işareti (!) gerekir.
- c) “Spor yapmak sağlığımız için önemlidir.” — ifade bildiren cümle olduğundan nokta (.) gerekir.
- d) “Tatilde nereye gitmeyi düşünüyorsunuz?” — soru cümlesi olduğundan soru işareti (?) gerekir.
İkinci soruda Süleyman’ın kullandığı ünlem işareti (!) doğru, Neriman’ın kullandığı soru işareti (?) doğru, Belkıs’ın cümlesi soru cümlesi olduğu hâlde doğru işaret olan soru işareti (?) yerine farklı/eksik işaret kullanılmıştır; bu yüzden seçenek B doğrudur.
TEMEL KAVRAMLAR:
- Soru işareti (?)
- Tanım: Soru cümlelerinin sonuna konur.
- Bu problemde: a ve d cümlelerinde kullanılmalıdır.
- Ünlem işareti (!)
- Tanım: Heyecan, şaşkınlık, emir veya duyguyu belirten cümlelerin sonuna konur.
- Bu problemde: b cümlesinde kullanılmalıdır.
- Nokta (.)
- Tanım: Bildirme cümlelerinin sonuna konur.
- Bu problemde: c cümlesinde kullanılmalıdır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?