!IMG-20260401-WA0024|375x500 [Link Silindi]3. Soru
45,2 g X(NO3)3 tuzu kullanılarak 400 ml çözelti hazırlığında NO3⁻ derişimi 4,5 M olmaktadır. X’in mol kütlesi kaç g’dir? (N=14 O=16)
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Mol kütlesi = Kütle / Mol sayısı
- Molarite (M) = Mol / Litre
- NO3⁻ iyonunun mol sayısı çözelti derişimi ve hacmiyle bulunur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — NO3⁻ iyonlarının mol sayısını hesapla
- Molarite = Mol / Litre
- 4,5 M = Mol / 0,4 L
- Mol = 4,5 × 0,4 = 1,8 mol NO3⁻
Adım 2 — X(NO3)3 bileşiğindeki NO3⁻ mol oranını kullan
- Her 1 mol X(NO3)3 içinde 3 mol NO3⁻ vardır.
- X(NO3)3 mol sayısı = NO3⁻ mol sayısı / 3
- X(NO3)3 mol sayısı = 1,8 / 3 = 0,6 mol
Adım 3 — X bileşiğinin mol kütlesini hesapla
- Mol kütlesi = Kütle / Mol sayısı
- Mol kütlesi = 45,2 g / 0,6 mol = 75,33 g/mol
Adım 4 — X in atom kütlesini hesapla
- X(NO3)3’ün toplam mol kütlesi = X + 3 × NO3 mol kütlesi
- NO3 mol kütlesi = 14 + 3×16 = 62 g/mol
- 75,33 = X + 3 × 62
- 75,33 = X + 186
- X = 75,33 - 186 = -110,67 (Bu negatif çıkıyor, mantıksal hata var, formülü tekrar kontrol etmeliyiz)
Adım 5 — Doğru hesaplama için X’in mol kütlesi için denklem kur
- Mol kütlesi (X(NO3)3) = M(X) + 3 × M(NO3)
- Burada M(X(NO3)3) = kütle / mol sayısı = 45,2 / 0,6 = 75,33 g/mol
- M(NO3) = 14 + 3 × 16 = 62 g/mol
- 75,33 = M(X) + 3 × 62
- 75,33 = M(X) + 186 → M(X) = 75,33 - 186 = -110,67 (Yine yanlış)
Burada işlemde hata var çünkü 45,2 g X(NO3)3 kullanılmış. Bu X(NO3)3 'ün tamamının kütlesi. Molarite ise NO3 derişimine göre hesaplanmış.
Alternatif çözüm:
Adım 6 — Yine NO3 tam çevrimi hesapla
- 1 mol X(NO3)3 içinde 3 mol NO3⁻ var.
- 1 mol X(NO3)3 için toplam NO3⁻ iyonu = 3 mol
- Molarite 4,5 M, hacim 0,4 L → 1,8 mol NO3⁻
- Buna göre X(NO3)3 mol sayısı = 1,8 / 3 = 0,6 mol
- X(NO3)3 kütlesi 45,2 g → mol sayısı 0,6 → mol kütlesi = 45,2 / 0,6 = 75,33 g/mol
Adım 7 — X’in atom kütlesi şu şekilde hesaplanır:
- Mol kütlesi X(NO3)3 = M(X) + 3 × M(NO3)
- 75,33 = M(X) + 3 × 62
- 75,33 = M(X) + 186
- M(X) = 75,33 - 186 = -110,67 → Burada negatif çıkıyor, demek ki verilen bilgi hatalıdır veya başka bir yöntem kullanmalıyız.
Başka mümkün neden, X(NO3)3 tuzunun mol kütlesinin çok düşük olması imkansızdır.
Alternatif çözüm: NO3 formül kütlesi tekrar kontrol edelim:
- N = 14
- O3 = 3 × 16 = 48
- Toplam NO3 = 14 + 48 = 62 g/mol
X(NO3)3 = X + 3 × 62 = X + 186
Mol kütlesi = 75,33 g/mol olması mümkün değil. Bu demek oluyor ki verilen derişim veya kütle yanlış yorumlanmış.
Özet: Sorunun tam mantıklı çözümü için verilen koşullarda X atomunun mol kütlesi hesaplaması gösterildi ama negatif değer çıktı. Veriler tekrar gözden geçirilmeli.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
45,2 g X(NO₃)₃ tuzu kullanılarak 400 mL çözelti hazırlanıp NO₃⁻ derişimi 4,5 M olmaktadır. X’in mol kütlesi kaç g’dır? (N = 14, O = 16)
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- n = c \cdot V
- Tuz için n_{\text{tuz}} = \dfrac{n_{\mathrm{NO_3^-}}}{3} (her formülde 3 NO₃⁻)
- M_{\text{tuz}} = \dfrac{m}{n_{\text{tuz}}}
- M_X = M_{\text{tuz}} - 3\cdot M_{\mathrm{NO_3}} ve M_{\mathrm{NO_3}} = M_N + 3M_O
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — NO₃⁻ molünü hesapla
n_{\mathrm{NO_3^-}} = c\cdot V = 4{,}5\ \mathrm{mol/L}\times 0{,}400\ \mathrm{L} = 1{,}8\ \mathrm{mol}
Adım 2 — Tuzun molünü bul
n_{\text{tuz}} = \dfrac{n_{\mathrm{NO_3^-}}}{3} = \dfrac{1{,}8}{3} = 0{,}6\ \mathrm{mol}
Adım 3 — Tuzun mol kütlesini hesapla
M_{\text{tuz}} = \dfrac{m}{n_{\text{tuz}}} = \dfrac{45{,}2\ \mathrm{g}}{0{,}6\ \mathrm{mol}} = 75{,}333\ldots\ \mathrm{g/mol}
Adım 4 — NO₃ grubunun mol kütlesi
M_{\mathrm{NO_3}} = 14 + 3\times 16 = 62\ \mathrm{g/mol}
3\cdot M_{\mathrm{NO_3}} = 3\times 62 = 186\ \mathrm{g/mol}
Adım 5 — X’in mol kütlesini hesapla
M_X = M_{\text{tuz}} - 3\cdot M_{\mathrm{NO_3}} = 75{,}333\ldots - 186 = -110{,}666\ldots\ \mathrm{g/mol}
AÇIKLAMA: Hesaplanan M_X negatif çıkmakta; bu fiziksel olarak imkânsızdır. Bu sonuç, verilen sayısal veriler arasında tutarsızlık olduğunu gösterir. Örneğin, eğer X(NO₃)₃ formülü doğruysa, tuzun mol kütlesi en az 3\times62=186\ \mathrm{g/mol} olmalıdır; ancak hesaplanan tuz mol kütlesi 75{,}33\ \mathrm{g/mol} olup bu eşitsizliği sağlamamaktadır. Bu nedenle ya verilen kütle (45,2 g), ya derişim (4,5 M) ya da formül üzerinde yazım hatası vardır.
Not: Tutarlı bir çözüm için verilerden en az birinin düzeltilmesi gerekir; örneğin tuz kütlesi 111,6 g’den büyük olsaydı (çünkü 186\ \mathrm{g/mol}\times 0{,}6\ \mathrm{mol}=111{,}6\ \mathrm{g}), pozitif bir M_X elde edilirdi.
CEVAP: Verilen veriler tutarsız; hesaplanan M_X = -110{,}67\ \mathrm{g/mol} olduğu için problemde hata/çoğaltma mevcut. Doğru bir X mol kütlesi belirlemek için girilen değerlerden en az birinin düzeltilmesi gerekir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?