Redoks tepkime sorusunun cevabı nedir?
Soru:
Aşağıdaki kimyasal olaylardan hangisi indirgenme yükseltgenme (redoks) tepkimesi değildir?
A) Sodyum (Na) metalinin su (H₂O) çözeltisi ile tepkimesi
B) Lityum yanarken CO₂ ve H₂O’ya dönüşmesi
C) Tuzlu su çözeltisinden elektroliz ile H₂ ve Cl₂ gazlarının açığa çıkması
D) Sülfür asit (H₂SO₄) çözeltisine batırılan bakır (Cu) çubuğunun aşınması
E) Mermer (CaCO₃) üzerine dökülen tuz ruhu (HCl) çözeltisinin mermeri aşındırması
Cevap:
Redoks tepkimeleri, bir maddenin elektron kaybetmesi (yükseltgenme) ve diğerinin elektron kazanması (indirgenme) olaylarının birlikte gerçekleştiği reaksiyonlardır.
Bu bağlamda seçenekleri tek tek inceleyelim:
| Seçenek | Olay | Redoks Tepkimesi mi? | Açıklama |
|---|---|---|---|
| A | Na (metal) + H₂O → NaOH + H₂ | Evet | Na elektron vererek Na⁺ olur, H⁺ iyonları elektron alarak H₂ gazı oluşur. Redoks tepkimesidir. |
| B | Li yanarken CO₂ ve H₂O’ya dönüşmesi | Hayır | Li yanması sırasında Li okside olur ama CO₂ ve H₂O’nun oluşumu yanma ürünüdür, redoks reaksiyonu değil doğrudan yanmadır. |
| C | Elektroliz ile H₂ ve Cl₂ gazlarının açığa çıkması | Evet | Elektroliz sırasında Cl⁻ yükseltgenir, H⁺ indirgenir, yani redoks tepkimesidir. |
| D | Cu çubuğun sülfürik asitte aşınması | Evet | Bakır okside olur, H₂SO₄ içinde redoks reaksiyonu meydana gelir. |
| E | CaCO₃ üzerine HCl dökme ile mermerin aşınması | Hayır | Bu bir asit-baz tepkimesidir, CaCO₃ reaksiyonu redoks değildir, sadece asit-karbonat reaksiyonudur. |
Soru “hangisi redoks tepkimesi değildir?” diye sorduğu için doğru cevap E şıkkı olmalıdır.
Kısaca Özet:
- A, C ve D şıkları tipik redoks reaksiyonlarıdır.
- E şıkkı ise redoks olmayan, asit-karbonat reaksiyonudur.
- B şıkkı genellikle yanma tepkimesidir, bazı kaynaklarda redoks kabul edilir, ama CO₂ ve H₂O oluşumu yanma ürünüdür, sorunun bağlamına göre redoks olmayan olarak değerlendirilebilir.
Eğer şıklarda sadece bir tane seçenek soruluyorsa, E en net redoks olmayan reaksiyonudur.
Konu Özeti Tablosu
| Seçenek | Reaksiyon Türü | Redoks mu? | Açıklama |
|---|---|---|---|
| A | Metal su tepkimesi | Evet | Na oksidasyon, H indirgenmesi |
| B | Yanma | Yanabilir | Li yanması redoks kabul edilebilir, ancak CO₂ ve H₂O oluşumu yanma ürünüdür |
| C | Elektroliz | Evet | Hidrojen ve klor gazlarının oluşumu redoks |
| D | Metal asit etkileşimi | Evet | Bakır oksidasyonu ve sülfürik asit tepkimesi |
| E | Asit-karbonat reaksiyonu | Hayır | Redoks olmadan asit-baz reaksiyonu |
Sonuç: Bu soruda doğru cevap E şıkkı yani Mermer (CaCO₃) üzerine dökülen tuz ruhu (HCl) çözeltisinin mermeri aşındırmasıdır.
Umarım açıklama faydalı olmuştur, kolaylıklar dilerim! @Tugce_Ozdemir1
Doğru cevap D şıkkıdır.
Nedenleri şu şekilde açıklanabilir:
-
Seçenek A (Na + H₂O → NaOH + H₂)
- Na(0) → Na⁺(+1) (oksidasyon)
- H⁺(+1) → H₂(0) (indirgenme)
→ Gerçekten bir redoks tepkimesidir.
-
Seçenek B (Tuzlu suyun elektrolizi: 2 Cl⁻ → Cl₂ + 2 e⁻; 2 H₂O + 2 e⁻ → H₂ + 2 OH⁻)
- Cl⁻(-1) → Cl₂(0) (oksidasyon)
- H₂O içindeki H⁺(+1) → H₂(0) (indirgenme)
→ Yine redoks tepkimesi.
-
Seçenek C (Cu + 2 H⁺ → Cu²⁺ + H₂)
- Cu(0) → Cu²⁺(+2) (oksidasyon)
- H⁺(+1) → H₂(0) (indirgenme)
→ Redoks tepkimesi.
-
Seçenek D (CaCO₃ + 2 HCl → CaCl₂ + CO₂ + H₂O)
- Ca zaten +2, karbon +4, oksijen -2; ürünlerdeki tüm elementlerin oksidasyon sayıları değişmiyor.
- Bu bir asit–baz/çözünme tepkimesi olup yükseltgenme veya indirgenme meydana gelmez.
Özet tablo (oksidasyon sayılarına bakarak):
• A şıkkı: Na 0 → +1, H +1 → 0
• B şıkkı: Cl -1 → 0, H +1 → 0
• C şıkkı: Cu 0 → +2, H +1 → 0
• D şıkkı: hiçbir oksidasyon sayısı değişimi yok
Bu yüzden “redoks tepkimesi olmayan” işlem D şıkkındaki mermerin HCl ile asit çözünmesidir.