Qeyri-müəyyən əvəzlik işlənmiş cümlələri müəyyən edin.
- Sənin kimilərinin sonu budur.
- Bu gün iməciliyə özümüzlə kimi aparacağıq?
- Hər insana öz vətəni əzizdir.
- SDU-da xarici ezamiyyətlərlə bağlı bəzi problemlər öz həllini tapdı.
- O çox yaxşı adamdır, hamıya səmimi münasibət göstərməyi bacarır.
Sifətin hər üç dərəcəsində sözlərin işləndiyi nümunələri müəyyən edin.
Qeyri-Müəyyən Əvəzliklərin Təyini və Morfoloji Təhlili
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Qeyri-müəyyən əvəzliklər; qeyri-müəyyən şəxsi və ya əşyanı bildirən, ümumiləşdirici məna daşıyan əvəzliklərdir (biri, kimsə, hərə, hamı, bəzi, hər kəs, filankəs və s.).
ÇÖZÜM VƏ CÜMLƏLƏRİN TƏHLİLİ
- 1. cümlə: “Sənin kimilərinin sonu budur.” — Bu cümlədə “sənin” şəxs əvəzliyi, “budur” işarə əvəzliyidir. “Kimilərinin” sözündəki “kimi” isə isimləşmiş qoşmadır; qeyri-müəyyən əvəzlik yoxdur.
- 2. cümlə: “Bu gün iməciliyə özümüzlə kimi aparacağıq?” — Cümlədə “bu” işarə əvəzliyi, “özümüzlə” təyini əvəzlik, “kimi” isə sual əvəzliyidir; qeyri-müəyyən əvəzlik işlənməmişdir.
- 3. cümlə: “Hər insana öz vətəni əzizdir.” — Bu cümlədəki “hər” və “öz” sözləri təyini əvəzliklərdir.
- 4. cümlə: “SDU-da xarici ezamiyyətlərlə bağlı bəzi problemlər öz həllini tapdı.” — Cümlədə işlənmiş “bəzi” sözü qeyri-müəyyən əvəzlikdir.
- 5. cümlə: “O çox yaxşı adamdır, hamıya səmimi münasibət göstərməyi bacarır.” — Cümlədə işlənmiş “hamıya” sözünün kökü olan “hamı” qeyri-müəyyən əvəzlikdir.
CEVAP: 4 və 5 (Cümlələrdə qeyri-müəyyən əvəzlik kimi “bəzi” və “hamı” sözləri işlənmişdir).
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “Kimi” sözü cümlədə yerinə görə sual əvəzliyi (Kimi çağırırsan?), qeyri-müəyyən əvəzlik (Kimi gülür, kimi danışır) və bənzətmə qoşması (sənin kimi) ola bilir. 1-ci cümlədə qoşma, 2-ci cümlədə isə sual əvəzliyidir; qeyri-müəyyən əvəzliklə qarışdırılmamalıdır.
