PROBLEM ÇÖZELİM Bir çikarma işleminde eksilen ,çikan ve kalanin toplamı 70 ,fark 15 ise çıkan sayı kaçtır? Özge ile babasının yaşları toplamı 40, babasinın yaşı Özge’nin yaşının 2 katından 4 fazladır. Babası kaç yaşındadır?
SORU: Bir çıkarma işleminde eksilen, çıkan ve kalanın toplamı 70, fark 15 ise çıkan sayı kaçtır? Özge ile babasının yaşları toplamı 40, babasının yaşı Özge’nin yaşının 2 katından 4 fazladır. Babası kaç yaşındadır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Çıkarma işleminin genel ifadesi:\text{Eksilen} - \text{Çıkan} = \text{Fark (Kalan)}
- Toplam ve fark bilgisi verildiğinde denklemler kurulur.
- Yaş problemlerinde eşitlikler kurularak çözülür.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — İlk problem için değişkenlerin belirlenmesi
Eksilen sayıya x , çıkan sayıya y ve kalan (fark) sayıya z diyelim.
Adım 2 — İlk denklemleri kurma
Verilenlere göre:
Adım 3 — z yerine 15 koyarak denkleme devam etme
Ayrıca:
Adım 4 — İki denklemi çözme
x + y = 55
x - y = 15
Bu iki denklemi toplayalım:
x = 35 yerine koyarsak:
Çıkan sayı y = 20 bulunur.
Adım 5 — İkinci problem için değişkenlerin belirlenmesi
Özge’nin yaşına o , babasının yaşına b diyelim.
Adım 6 — Yaşlarla ilgili verilen denklemleri kurma
Yaşların toplamı:
Babası’nın yaşı Özge’nin yaşının 2 katından 4 fazla:
Adım 7 — İlk denkleme ikinci denklemi yerleştirme
Adım 8 — Babasının yaşını bulma
Babası 28 yaşındadır.
CEVAP:
- Çıkan sayı: 20
- Babasının yaşı: 28
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! ![]()
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
SORU: 1) Bir çıkarma işleminde eksilen, çıkan ve kalanın toplamı 70, fark 15 ise çıkan sayı kaçtır? 2) Özge ile babasının yaşları toplamı 40, babasının yaşı Özge’nin yaşının 2 katından 4 fazladır. Babası kaç yaşındadır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Çıkarma ilişkisi: \textbf{E} - \textbf{C} = \textbf{K}
- Toplam koşulu (1. problem): \textbf{E} + \textbf{C} + \textbf{K} = 70
- Yaş denklemleri (2. problem): \textbf{B} + \textbf{O} = 40 ve \textbf{B} = 2\textbf{O} + 4
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Değişkenleri Tanımla (1. problem)
Tanım: \textbf{E} = eksilen, \textbf{C} = çıkan, \textbf{K} = kalan (fark).
Veriler: \textbf{K}=15 ve \textbf{E}+\textbf{C}+\textbf{K}=70 ve \textbf{E}-\textbf{C}=\textbf{K}.
Adım 2 — Denklemleri Kur (1. problem)
\textbf{E}-\textbf{C}=\textbf{K}
\textbf{E}+\textbf{C}+\textbf{K}=70
Adım 3 — Yerine koyma ve çözme (1. problem)
\textbf{K}=15 olduğundan \textbf{E}+\textbf{C}+15=70
\textbf{E}+\textbf{C}=70-15=55
Ayrıca \textbf{E}-\textbf{C}=15
Bu iki denklemden toplarsak: (\textbf{E}+\textbf{C})+(\textbf{E}-\textbf{C})=55+15
2\textbf{E}=70
\textbf{E}=\dfrac{70}{2}=35
\textbf{C}=\textbf{E}-15=35-15=20
Adım 4 — Değişkenleri Tanımla (2. problem)
Tanım: \textbf{O} = Özge’nin yaşı, \textbf{B} = babasının yaşı.
Veriler: \textbf{B}+\textbf{O}=40 ve \textbf{B}=2\textbf{O}+4.
Adım 5 — Denklemleri Kur ve Çöz (2. problem)
\textbf{B}=2\textbf{O}+4 ve \textbf{B}+\textbf{O}=40
Yerine koyma: (2\textbf{O}+4)+\textbf{O}=40
3\textbf{O}+4=40
3\textbf{O}=40-4=36
\textbf{O}=\dfrac{36}{3}=12
\textbf{B}=40-\textbf{O}=40-12=28
TEMEL KAVRAMLAR:
- Eksilen / Çıkan / Kalan
- Tanım: Çıkarma işleminde büyük sayı eksilen, çıkarılan sayı çıkan, sonuç kalan veya farktır.
- Bu problemde: Eksilen - Çıkan = Kalan ve bu üç sayının toplamı verilmiştir.
- Doğrusal denklemler
- Tanım: Bir değişken içeren ilk dereceden denklemler.
- Bu problemde: İki denklem kurulup toplama/yerine koyma ile çözülmüştür.
SIK YAPILAN HATALAR:
Yanlış denklem kurma
- Yanlış: Toplam koşuluna farkı iki kere dahil etmek.
- Doğru: \textbf{E}+\textbf{C}+\textbf{K}=70 ve ayrıca \textbf{E}-\textbf{C}=\textbf{K}.
- Neden yanlış: Aynı bilgiyi tekrar farklı şekilde kullanmak çakışmaya yol açar.
- Düzeltme: Verileri değişkenlere doğru atayıp yerlerine koy.
Yaş problemlerde yanlış yönlendirme
- Yanlış: “Babası Özge’nin iki katı” şeklinde yorumlayıp \textbf{B}=2\textbf{O} yazmak (fazlayı unutmak).
- Doğru: \textbf{B}=2\textbf{O}+4
CEVAP: 1) Çıkan sayı = 20. 2) Babasının yaşı = 28.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! ![]()
