Posta ve polis teşkilatı hangi padişah zamanında kurulmuştur?
A) Abdülaziz
B) II. Osman
C) III. Selim
D) IV. Mustafa
E) II. Mahmut
Osmanlı Devleti İdari ve Askerî Islahatlar
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Osmanlı Devleti’nde merkezi otoriteyi güçlendirmek amacıyla posta ağının kurulması, asayiş ve güvenlik teşkilatlarının (zabıt/polis ve posta hizmetleri) temellerinin atılması II. Mahmut Dönemi idari ıslahatları arasında yer alır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Verilen padişahlar dönemindeki idari ve güvenlik düzenlemeleri incelendiğinde:
- A) Abdülaziz: 1861-1876 yılları arasında hüküm sürmüş olup Şûra-yı Devlet, Vilayet Nizamnamesi ve Nizamiye Mahkemeleri gibi kurumları hayata geçirmiştir.
- B) II. Osman: 17. yüzyıl padişahı olup Yeniçeri Ocağı’nı kaldırmayı düşünen ilk padişahtır; modern kurumlaşma dönemiyle ilgisi yoktur.
- C) III. Selim: Nizam-ı Cedid dönemini başlatmış, ilk daimi elçilikleri ve İrad-ı Cedid hazinesini kurmuştur.
- D) IV. Mustafa: Kabakçı Mustafa İsyanı sonrasında kısa süre tahtta kalmış, ıslahat hareketi gerçekleştirmemiştir.
- E) II. Mahmut: Merkeziyetçi yapıyı güçlendirmek için ilk defa posta teşkilatlanmasını başlatmış, iç güvenlik ve asayişi düzenlemek adına muhtarlıklar ile zabıta/polis hizmetlerinin ilk adımlarını (İhtisap Nezareti) tesis etmiştir.
CEVAP: e) II. Mahmut
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Tarihsel olarak Posta Nezareti (1840) ve Polis Teşkilatı’nın resmi kuruluşu (1845 Polis Nizamnamesi) Sultan Abdülmecid döneminde resmîleşmiş olsa da; seçeneklerde Abdülmecid yer almadığında, bu teşkilatların alt yapısını kuran ve ilk adımlarını atan II. Mahmut doğru kabul edilir.