PERİYODİK SİSTEM
(SORU
3. periyotta valans elektron sayısı 7 olan X elementi ile ilgili
I. Elektron diziliminde 1 yarı dolu orbital içerir.
II. 7B grubundadır.
III. Küresel simetriktir.
ifadelerden hangileri doğrudur?
A) Yalnızl
B) Yalnız ll
D) Il ve II
c)l ve l
E) I, Il ve ll
3. Periyotta Değerlik Elektron Sayısı 7 Olan X Elementinin Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KAVRAMLAR:
- Katman Elektron Dizilimi: Periyot ve grup belirleme (Baş grup elementleri için).
- Modern Atom Teorisi: ns^2 np^x dizilimi ve orbital dolumu.
- Küresel Simetri: Son orbitalin tam dolu veya yarı dolu olması durumu.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Step 1 — Elementin Kimliğini Belirleme
X elementi 3. periyotta ve valans (değerlik) elektron sayısı 7 olduğuna göre, katman dizilimi 2 - 8 - 7 şeklindedir. Modern atom teorisine göre elektron dizilimi şöyledir:
Bu element atom numarası 17 olan Klor (Cl) elementidir.
Step 2 — I. Öncülün Analizi (Yarı Dolu Orbital)
X elementinin son katmanı 3s^2 3p^5 ile biter.
- 3s orbitali tam doludur (\uparrow\downarrow).
- 3p orbitalleri (3 adet) toplam 5 elektron alır: (\uparrow\downarrow) (\uparrow\downarrow) (\uparrow).
Görüldüğü üzere 3p orbitallerinde 1 tane yarı dolu orbital bulunur.
Sonuç: I. ifade DOĞRUDUR.
Step 3 — II. Öncülün Analizi (Grup Belirleme)
3. periyotta değerlik elektron sayısı 7 olan bir element, modern periyodik sistemde 7A grubu (IUPAC’a göre 17. grup) elementidir. 7B grubu geçiş metallerine aittir ve 4. periyottan başlar (d bloku).
Sonuç: II. ifade YANLIŞTIR.
Step 4 — III. Öncülün Analizi (Küresel Simetri)
Küresel simetri için son orbitalin ya tam dolu (s^2, p^6, d^{10}, f^{14}) ya da yarı dolu (s^1, p^3, d^5, f^7) olması gerekir. X elementinin dizilimi p^5 ile bittiği için bu kurala uymaz.
Sonuç: III. ifade YANLIŞTIR.
Step 5 — Seçenek Karşılaştırması
I. 1 yarı dolu orbital içerir — (Doğru: 3p^5 diziliminden dolayı)
II. 7B grubundadır — (Yanlış: 7A grubundadır)
III. Küresel simetriktir — (Yanlış: p^5 küresel simetri özelliği göstermez)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Yalnız I
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Valans (Değerlik) Elektron Sayısı
- Tanım: Bir atomun en dış katmanında bulunan elektron sayısıdır.
- Bu problemde: Değerlik elektron sayısı 7 olduğu için elementin 7A grubunda olduğunu anladık.
2. Küresel Simetri
- Tanım: Atomun elektron dizilimindeki en son orbitalin kararlılık durumudur.
- Bu problemde: 3p^5 dizilimi, 3p^3 veya 3p^6 olmadığı için küresel simetrik değildir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Grup Adlandırması Karışıklığı
- Yanlış: Değerlik elektronu 7 olan her elemente B grubu demek.
- Doğru: 2. ve 3. periyotta sadece A grupları bulunur. B grupları (geçiş metalleri) 4. periyotta başlar.
Bu çözümle ilgili merak ettiğin veya 7A grubu (halojenler) hakkında daha detaylı incelememi istediğin bir nokta var mı?
