- Gece (1 yatağımın üstünde iki inatçı sivrisinek beni
rahatsız etti (1 uyandım. Rüzgâr durmuştu. Kırık
pencereden ay (1 ışığını donduran bir soğuklukla
odaya akıyordu. Annem yanımda yarı tahtaya (1
yarı kırpıntı bir mindere kıvrılmıştı. Başımı kaldırdım
(1 sivrisinekler ağır ağır dolanıyordu tepemde.
Bu parçada numaralanmış yerlerin hangisinde
farklı bir noktalama işareti kullanılmalıdır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V - Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin
kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Usta yazarın son romanı dilimize kazandırılarak
15 Mayıs’ta yayımlandı.
B) Lale Devri’nde ağırlıklı olarak kültürel ve sosyal
alanda ıslahatlar yapılmıştır.
C) Van Gölü’müz, sadece ülkemizin değil dünyanın
en büyük sodalı gölüdür.
D) Kurultay, Türk Dil Kurumu Başkanı’nın yarınki
açılış konuşmasıyla başlayacak.
E) Yanlış incelemeler yüzünden projedeki her şey
a’dan z’ye yeniden düzenlenecek. - Bu roman, okurun zihninde derin izler bırakan
sarsıcı olaylarla kurulu olmasıyla çağdaşlarından
ayrılıyor. Yaşanmış bir olayı merkeze alan eserde,
olaylar tüm detaylarıyla doğrudan gözler önüne
serilmiyor. Anlatımdaki boşlukları kendi sezgileriyle
dolduran her okur, kendi birikimiyle yeni anlam
kapıları aralıyor. Eserde ele alınan hayatlar sıradan
insanların dramları olduğundan okur, kitabın
sonunda mutlu sonla süslenmiş yapay bir tabloyla
karşılaşmıyor. Çünkü eser, modern insanın günlük
yaşamda duyduğu yabancılaşma ve yalnızlığı okura
en acı hâliyle hissettiriyor.
Aşağıdakilerden hangisi bu parçada söz edilen
romanin bir özelliği değildir?
A) Etkileyicilik
B) Yoruma açıklık
C) Gerçekçilik
D) Farklılık
E) Yol göstericilik - (I) Fotoğraf makinesinin bilinen ilk ve en basit
hâli kabul edilen karanlık kutunun geçmişi, optik
alanındaki erken çalışmalara dayanır. (II) İbnü’l-
Heysem, karanlık kutu üzerinde yaptığı deneylerle
ışığın doğrusal yayıldığını ortaya koydu. (III) Onun
bu düzenek için kullandığı beytü’l-müzlim adı daha
sonra Latinceye camera obscura olarak çevrildi.
(IV) Karanlık kutunun çalışma ilkesi, ışığın küçük bir
açıklıktan geçmesine dayanır. (V) Işık sızdırmayan
kutunun bir yüzündeki küçük delikten giren
ışınlar, karşı yüzeyde dışarıdaki cismin baş aşağı
görüntüsünü oluşturur. (VI) Deliğin küçülmesi ise
yüzeyde oluşan görüntünün daha net görünmesini
sağlar.
Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci
paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle
başlar?
A) II
B) III
C) IV
D) V
E) VI
Türkçe Deneme Soruları Çözüm ve Analizi
Aşağıda görselde yer alan 13, 14, 15 ve 16. Türkçe sorularının detaylı çözümleri ve kural açıklamaları yer almaktadır.
13. Soru: Noktalama İşaretleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Sıralı cümleleri ayırmak için normalde virgül (,) kullanılır; ancak ögelerinden herhangi birinde virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül (
kullanılmalıdır.
- I. Boşluk: Özneden sonra anlam karışıklığını önlemek ve vurguyu sağlamak için virgül (,) gelir (Gece,).
- II. Boşluk: Cümle “Gece, yatağımın üstünde iki inatçı sivrisinek beni rahatsız etti” ve “uyandım” şeklinde iki yüklemli sıralı bir cümledir. İlk cümlenin içinde virgül kullanıldığı için iki cümleyi bağlamak üzere noktalı virgül ( getirilmelidir.
- III. Boşluk: Özne durumundaki sözcüğü belirtmek için virgül (,) gelir (ay,).
- IV. Boşluk: Eş görevli söz gruplarını ayırmak için virgül (,) konur (yarı tahtaya, yarı kırpıntı…).
- V. Boşluk: İçinde virgül bulunmayan iki bağımsız cümleyi ayıran sıralı cümle bağı olarak virgül (,) konur.
CEVAP: B) II (Noktalı virgül getirilmeli, diğerlerine virgül konmalıdır)
14. Soru: Kesme İşaretinin Kullanımı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: TDK kuralına göre; sonunda 3. teklik kişi iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) bulunan özel bir ada bu ek yerine başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz (Boğaz Köprümüz, Kuşadamız, Van Gölümüz vb.).
- A) Belirli bir tarih bildiren ay adlarına gelen ekler ayrılır (15 Mayıs’ta — Doğru).
- B) Tarihî dönem ve çağ adlarına gelen ekler ayrılır (Lale Devri’nde — Doğru).
- C) Kelimenin aslı "Van Gölü"dür (sonunda 3. kişi iyelik eki vardır). Buna 1. çoğul iyelik eki getirildiğinde Van Gölümüz şeklinde bitişik yazılmalı, kesme işareti konmamalıdır. Van Gölü’müz yazımı yanlıştır.
- D) Makam, mevki ve unvan bildiren sözcüklere gelen ekler kesmeyle ayrılır (Türk Dil Kurumu Başkanı’nın — Doğru).
- E) Harflere gelen ekler kesmeyle ayrılır (a’dan z’ye — Doğru).
CEVAP: C) Van Gölü’müz (Doğrusu: “Van Gölümüz” olmalıdır)
15. Soru: Paragrafta Anlam ve Yardımcı Düşünceler
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragraftaki yargıların seçeneklerdeki kavramlarla birebir örtüşmesi kontrol edilir; değinilmeyen soyut kavram elenir.
- A) Etkileyicilik: “okurun zihninde derin izler bırakan sarsıcı olaylarla…” ifadesi karşılar.
- B) Yoruma açıklık: “Anlatımdaki boşlukları kendi sezgileriyle dolduran her okur, kendi birikimiyle yeni anlam kapıları aralıyor.” ifadesi eserin farklı yorumlara açık olduğunu gösterir.
- C) Gerçekçilik: “Yaşanmış bir olayı merkeze alan…”, “sıradan insanların dramları…” ifadeleri eserin gerçekçi yönünü vurgular.
- D) Farklılık: “çağdaşlarından ayrılıyor” ifadesi eserin özgünlüğünü ve farklılığını kanıtlar.
- E) Yol göstericilik: Metinde eserin okura rehberlik ettiği, öğüt verdiği veya doğru yolu gösterdiğine dair hiçbir bilgi yer almamaktadır.
CEVAP: E) Yol göstericilik
16. Soru: Paragrafı İkiye Bölme
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir paragraf ikiye ayrılırken konunun farklı bir yönüne, aşamasına veya bakış açısına geçildiği cümle tespit edilir.
- I, II ve III. Cümleler: Karanlık kutunun tarihçesi, geçmişi, İbnü’l-Heysem’in deneyleri ve isimlendirmesi ele alınmıştır.
- IV. Cümleden İtibaren: “Karanlık kutunun çalışma ilkesi…” denilerek tarihçe bırakılmış, kutunun çalışma prensibi ve fiziksel mekanizması anlatılmaya başlanmıştır. Dolayısıyla yeni paragraf IV. cümleyle başlamalıdır.
CEVAP: C) IV