- Gece (1 yatağımın üstünde iki inatçı sivrisinek beni
rahatsız etti (1 uyandım. Rüzgâr durmuştu. Kırık
pencereden ay (1 ışığını donduran bir soğuklukla
odaya akıyordu. Annem yanımda yarı tahtaya (1
yarı kırpıntı bir mindere kıvrılmıştı. Başımı kaldırdım
(1 sivrisinekler ağır ağır dolanıyordu tepemde.
Bu parçada numaralanmış yerlerin hangisinde
farklı bir noktalama işareti kullanılmalıdır?
A) I B) II C) III D) IV E) V - Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin
kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Usta yazarın son romanı dilimize kazandırılarak
15 Mayıs’ta yayımlandı.
B) Lale Devri’nde ağırlıklı olarak kültürel ve sosyal
alanda ıslahatlar yapılmıştır.
C) Van Gölü’müz, sadece ülkemizin değil dünyanın
en büyük sodalı gölüdür.
D) Kurultay, Türk Dil Kurumu Başkanı’nın yarınki
açılış konuşmasıyla başlayacak.
E) Yanlış incelemeler yüzünden projedeki her şey
a’dan z’ye yeniden düzenlenecek. - Bu roman, okurun zihninde derin izler bırakan
sarsıcı olaylarla kurulu olmasıyla çağdaşlarından
ayrılıyor. Yaşanmış bir olayı merkeze alan eserde,
olaylar tüm detaylarıyla doğrudan gözler önüne
serilmiyor. Anlatımdaki boşlukları kendi sezgileriyle
dolduran her okur, kendi birikimiyle yeni anlam
kapıları aralıyor. Eserde ele alınan hayatlar sıradan
insanların dramları olduğundan okur, kitabın
sonunda mutlu sonla süslenmiş yapay bir tabloyla
karşılaşmıyor. Çünkü eser, modern insanın günlük
yaşamda duyduğu yabancılaşma ve yalnızlığı okura
en acı hâliyle hissettiriyor.
Aşağıdakilerden hangisi bu parçada söz edilen
romanın bir özelliği değildir?
A) Etkileyicilik
B) Yoruma açıklık
C) Gerçekçilik
D) Farklılık
E) Yol göstericilik - (I) Fotoğraf makinesinin bilinen ilk ve en basit
hâli kabul edilen karanlık kutunun geçmişi, optik
alanındaki erken çalışmalara dayanır. (II) İbnü’l-
Heysem, karanlık kutu üzerinde yaptığı deneylerle
ışığın doğrusal yayıldığını ortaya koydu. (III) Onun
bu düzenek için kullandığı beytü’l-müzlim adı daha
sonra Latinceye camera obscura olarak çevrildi.
(IV) Karanlık kutunun çalışma ilkesi, ışığın küçük bir
açıklıktan geçmesine dayanır. (V) Işık sızdırmayan
kutunun bir yüzündeki küçük delikten giren
ışınlar, karşı yüzeyde dışarıdaki cismin baş aşağı
görüntüsünü oluşturur. (VI) Deliğin küçülmesi ise
yüzeyde oluşan görüntünün daha net görünmesini
sağlar.
Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci
paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle
başlar?
A) II B) III C) IV D) V E) VI
MEBİ YKS TYT Türkçe Deneme Soruları Çözümü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Noktalama işaretlerinde sıralı cümle ayrımı, özel adlara gelen üçüncü kişi iyelik eki yerine başka bir iyelik eki gelmesi durumu, paragrafta yardımcı düşünce ve paragrafı ikiye bölmede konu/bakış açısı değişimi kuralları uygulanır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
13. Soru: Noktalama İşaretleri Analizi
- (I) Numaralı Yer:
Gece,ifadesinden sonra cümlenin zarf tümlecini belirtmek ve vurgulamak için virgül (,) getirilir. - (II) Numaralı Yer: Kendisinden önceki cümlede virgül kullanıldığı için (
Gece, ... rahatsız etti), ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak amacıyla buraya noktalı virgül (
getirilmelidir. - (III) Numaralı Yer: Cümlenin öznesi olan
ay,sözcüğünden sonra virgül (,) getirilir. - (IV) Numaralı Yer: Eş görevli söz grupları arasında (
yarı tahtaya, yarı kırpıntı bir mindere) virgül (,) kullanılır. - (V) Numaralı Yer: İçinde virgül bulunmayan basit sıralı iki cümleyi ayırmak için (
Başımı kaldırdım, sivrisinekler...) virgül (,) kullanılır.
Numaralanmış yerlerden yalnızca II numaralı yere noktalı virgül (, diğerlerine ise virgül (,) getirilmelidir.
13. SORUNUN CEVABI: B) II
14. Soru: Kesme İşaretinin Kullanımı
- A) Belirli bir tarih bildiren ay adlarına gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılır (
15 Mayıs'ta). Kullanım doğrudur. - B) Tarihî dönem ve çağ adlarına gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılır (
Lale Devri'nde). Kullanım doğrudur. - C) TDK kuralına göre; özel ada dâhil olan üçüncü teklik kişi iyelik eki yerine başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz. Özel ad Van Gölüdür; birinci çoğul iyelik eki geldiğinde sözcük kesmesiz olarak Van Gölümüz şeklinde yazılmalıdır. Dolayısıyla kesme işareti kullanımı yanlıştır.
- D) Makam, mevki ve unvan bildiren sözcüklere gelen ekler kesmeyle ayrılır (
Türk Dil Kurumu Başkanı'nın). Kullanım doğrudur. - E) Harflere getirilen ekleri ayırmada kesme işareti kullanılır (
a'dan z'ye). Kullanım doğrudur.
14. SORUNUN CEVABI: C) Van Gölü’müz… (Doğrusu: Van Gölümüz)
15. Soru: Paragrafta Anlam ve Yardımcı Düşünceler
- A) Etkileyicilik: “Okurun zihninde derin izler bırakan sarsıcı olaylarla…” ifadesi eserin etkileyiciliğini gösterir.
- B) Yoruma açıklık: “Anlatımdaki boşlukları kendi sezgileriyle dolduran her okur, kendi birikimiyle yeni anlam kapıları aralıyor.” ifadesi yoruma açık olduğunu belirtir.
- C) Gerçekçilik: “Yaşanmış bir olayı merkeze alan eserde…” ve “modern insanın günlük yaşamda duyduğu yabancılaşma ve yalnızlığı en acı hâliyle hissettiriyor” ifadeleri gerçekçiliğe işaret eder.
- D) Farklılık: “Çağdaşlarından ayrılıyor.” ve “yapay bir tabloyla karşılaşmıyor” ifadeleri eserin özgünlüğünü ve farklılığını ortaya koyar.
- E) Yol göstericilik: Metinde eserin okura kılavuzluk ettiği, yol gösterdiği ya da öğüt verdiğiyle ilgili bir bilgi yer almamaktadır.
15. SORUNUN CEVABI: E) Yol göstericilik
16. Soru: Paragrafı İkiye Bölme
- I, II ve III. Cümleler: Fotoğraf makinesinin ve karanlık kutunun tarihsel geçmişine, İbnü’l-Heysem’in çalışmalarına ve isimlendirilmesine (beytü’l-müzlim / camera obscura) odaklanmıştır.
- IV. Cümle: “Karanlık kutunun çalışma ilkesi, ışığın küçük bir açıklıktan geçmesine dayanır.” cümlesiyle birlikte konunun tarihçesinden düzenliğin fiziksel çalışma prensibine / mekanizmasına geçilmiştir. Sonraki cümleler de bu çalışma mekanizmasını anlatmaktadır.
Bu nedenle yeni paragraf IV. cümle ile başlamalıdır.
16. SORUNUN CEVABI: C) IV
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: TDK yazım kurallarına göre Boğaz Köprüsü, Van Gölü, Konya Ovası gibi adlara başka iyelik eki geldiğinde kesme işareti kesinlikle düşer: Boğaz Köprümüzün, Van Gölümüzün, Konya Ovamız. ÖSYM bu kuralı çeldirici olarak sıkça kullanır.