PEGEM AKADEM
4. Aşağıdaki parlamento kararlarından hangisi,
Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir?
A)) Milletvekilliğinin düşürülmesi kararları
B) Erken seçim karari
C) Silahl Kuvvetlerin kullanılması kararı
D) Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk kararı
E) TBMM Başkanlık Divani seçimi
Anayasa Mahkemesi Denetimine Tabi Olan Parlamento Kararları
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi Hakkında Genel Bilgi
Genel kural olarak TBMM Parlamento Kararları yargı denetimine tabi değildir. Ancak Anayasa, hukuk devleti ilkesi gereği bu kuralın üç istisnasını belirlemiştir. Bu üç istisna dışında kalan tüm parlamento kararları (erken seçim, savaş ilanı, seçimlerin yenilenmesi vb.) yargı yolu kapalı olan işlemlerdir.
Adım 2 — Seçeneklerin Analizi
- A Seçeneği (Milletvekilliğinin Düşürülmesi): Anayasa’nın 85. maddesine göre, milletvekilliğinin düşmesine karar verilmesi durumunda, bu karar aleyhine 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir. Bu, yargı denetimine tabi olan üç istisnadan biridir.
- B Seçeneği (Erken Seçim Kararı): Bir parlamento kararıdır ve yargı yolu kapalıdır.
- C Seçeneği (Silahlı Kuvvetlerin Kullanılması): Siyasi bir karar olup yargı denetimi dışındadır.
- D Seçeneği (Cumhurbaşkanının Yüce Divana Sevk Kararı): Meclis soruşturması sonucunda alınan bir karardır ve bu kararın kendisine karşı Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz.
- E Seçeneği (TBMM Başkanlık Divanı Seçimi): Meclisin iç yapısıyla ilgili bir karar olup yargı denetimine tabi değildir.
Adım 3 — Seçenek Karşılaştırması
A. Milletvekilliğinin düşürülmesi — YARGI YOLU AÇIK (İstisnai durum)
B. Erken seçim kararı — Yargı yolu kapalı
C. Silahlı Kuvvetlerin kullanılması — Yargı yolu kapalı
D. Yüce Divana sevk kararı — Yargı yolu kapalı
E. Başkanlık Divanı seçimi — Yargı yolu kapalı
Adım 4 — Final Doğrulama
Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilen 3 parlamento kararı şunlardır:
- TBMM İçtüzüğü
- Milletvekilliğinin düşürülmesi kararları (İstifa, bağdaşmazlık vb. nedenlerle)
- Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararları
Bu listede yer alan “Milletvekilliğinin düşürülmesi” seçeneği doğru cevaptır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Milletvekilliğinin düşürülmesi kararları
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Parlamento Kararı
- Tanım: TBMM’nin kanun dışındaki işlemleridir.
- Bu problemde: Soruda sorulan işlemlerin tamamı teknik olarak birer parlamento kararıdır.
2. Yargısal Denetim
- Tanım: Bir işlemin hukuka uygunluğunun mahkemeler (bu soruda Anayasa Mahkemesi) tarafından incelenmesidir.
- In this problem: Sadece Anayasa’da açıkça belirtilen istisnalar denetlenebilir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Karıştırma
- Yanlış: Tüm parlamento kararlarının yargı denetimine tabi olduğunu düşünmek.
- Doğru: Sadece İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi kararları denetlenebilir.
- Neden yanlış: Anayasa, Meclis’in çalışma alanını korumak için diğer kararları yargı denetimi dışında bırakmıştır.
Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesine başvurma süresini ve mahkemenin karar verme süresini de incelememi ister misin?