Parçadaki Yargı ve Gerekçesi İçeren Cümle Hangi?
Önemli Noktalar
- Yargı, bir durum hakkında yapılan hüküm veya görüşü ifade eder.
- Gerekçe ise o yargının sebebini açıklar; “çünkü, için, dolayı” gibi bağlaçlarla kendini belli eder.
- Parçada numaralanmış cümlelerden yalnızca (IV) yargı ve gerekçesi birlikte verilmiştir.
Gece vardiyaları yirmi dört saatte birdir (I), güvertedeki tayfalar gece saatlerinde uykularına bekçilik eder (II), halat çekenler gündüz yaptıkları gibi halatları savurmaz (III) ifadeleri bilgi verir; ancak yargı-gerekçe ilişkisi taşımaz.
(IV) cümlede ise “Onları yavaşça yere koyarlardı, çünkü arkadaşları uyanmasın diye” ifadesi yargı ve onun gerekçesini içerir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkı: IV. cümledir.
İçindekiler
- Yargı ve Gerekçe Nedir?
- Parçadaki Cümlelerin İncelenmesi
- Karşılaştırma Tablosu: Yargı, Bilgi, Gerekçe
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Yargı ve Gerekçe Nedir?
Yargı, bir olaya veya duruma dair kişinin veya yazarın görüşü, yorumu veya hükmüdür.
Gerekçe ise o yargının nedenini, kaynaklandığı sebebi açıklar.
Örneğin:
- “Dışarısı soğuktur çünkü yağmur yağıyor.”
Burada “Dışarısı soğuktur” yargıdır, “çünkü yağmur yağıyor” gerekçesidir.
Pro İpucu: Yargı ve gerekçe beraber kullanıldığında cümlede neden-sonuç ilişkisi vardır.
Parçadaki Cümlelerin İncelenmesi
| Cümle No | Metin | Yargı mı? | Gerekçe mi? | Birlikte mi? |
|---|---|---|---|---|
| I | Gece vardiyaları yirmi dört saatte bir ayarlanırdı. | Evet | Hayır | Hayır |
| II | Güvertedeki tayfalar gece saatlerinde uykularına bekçilik ederdi. | Evet | Hayır | Hayır |
| III | Boş güvertede halat çekenler, gündüz yaptıkları gibi sağa sola savurmazlardı halatları. | Evet | Hayır | Hayır |
| IV | Onları, arkadaşları uyanmasın diye yavaşça yere koyarlardı. | Evet | Evet | Evet |
(IV) cümlede yavaşça yere koymak bir yargıdır ve sebebi “arkadaşları uyanmasın diye” ifadesiyle gerekçelendirilmiştir.
Uyarı: Yargı tek başına varsa, doğru cevap olmaz. Gerekçe ile birlikte bulunmalıdır.
Karşılaştırma Tablosu: Yargı vs Bilgi vs Gerekçe
| Özellik | Yargı | Bilgi | Gerekçe |
|---|---|---|---|
| Tanım | Görüş, düşünce, hüküm | Nesnel gerçek veya durum | Yargının sebebini açıklama |
| Bağlaçlar | - | - | Çünkü, için, diye, dolayı |
| Örnek | “Gece vardiyaları vardır.” | “Otuz kişi vardiyada çalışır.” | “Gece vardiyası çünkü özel bir durumdur.” |
| Parçadaki Durum | I, II, III cümleler | - | Sadece IV cümlede |
Özet Tablo
| Unsur | Detay |
|---|---|
| Yargı + Gerekçe Birlikte | IV. Cümle |
| Sadece Yargı İçeren | I, II, III. Cümleler |
| Doğru Cevap | E şıkkı (IV) |
Sık Sorulan Sorular
1. Yargı ve gerekçe aynı cümlede nasıl bulunur?
Bir cümlede yargı varsa “şunu yaparlar, böyle davranır” gibi görüş bildirir. Gerekçe ise “çünkü, için, dolayı” gibi bağlaçlarla bu görüşün nedenini açıklar. Her ikisi beraber kullanılırsa anlam tamdır.
2. Parçada neden sadece IV yargı ve gerekçe içeriyor?
Diğer cümleler sadece olguları anlatır. IV. cümlede ise davranışın arkasında yatan mantık açıkça belirtilir.
3. Bu tür sorularda nasıl yaklaşmalıyım?
Cümlede neden-sonuç ilişkisi arayın. “Çünkü”, “dediği için” gibi ifadeler sizi yargı-gerekçe ikilisine götürür.
Sonraki Adımlar
Yargı ve gerekçe örnekleri ile ilgili daha fazla soru ve pratik isterseniz hazırlarım. Ya da türlerine göre cümle analizleriyle ilgili detaylı rehber ister misiniz?
Parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisinde yargı, gerekçesiyle birlikte verilmiştir?
Anahtar Noktalar
- Yargı, bir olay ya da duruma ilişkin yapılan değerlendirme ve karardır.
- Gerekçe, yargıyı destekleyen neden veya amacı ifade eden bölümdür.
- Türkçede “-diye”, “-için” gibi bağlaçlar gerekçe bildiren yapılar oluşturur.
IV. cümlede “Onları, arkadaşları uyanmasın diye yavaşça yere koyalardı.” ifadesi, hem bir yargı (yavaşça yere koyma) hem de bu yargının gerekçesini (“arkadaşları uyanmasın diye”) içerdiğinden doğru yanıttır.
İçindekiler
1. Yargı ve Gerekçe Tanımı
- Yargı: Bir eylem veya duruma ilişkin değerlendirme veya karar cümlesidir.
- Gerekçe: Bu yargıyı neden veya amaç bakımından açıklayan cümle bölümüdür.
- Genellikle “-diye”, “-için”, “-ki” gibi ekler gerekçe ilişkisi kurar.
2. Cümle Analizi
| Cümle No | İçerik | Yargı Var mı? | Gerekçe Var mı? | Değerlendirme |
|---|---|---|---|---|
| I | Gece vardiyaları yirmi dört saatte bir ayarlanırdı. | Evet | Hayır | Sadece işleyiş bildirimi, gerekçe yok. |
| II | Güvertedeki tayfalar, gece saatlerinde aşağıdakilerin uykularına bekçilik ederdi. | Evet | Hayır | Görev tanımı; gerekçe (niçin) yok. |
| III | Boş güvertede halat çekenler, gündüz yaptıkları gibi sağa sola savurmazlardı halatları. | Evet | Hayır | Karşılaştırmalı bilgi; gerekçe değil. |
| IV | Onları, arkadaşları uyanmasın diye yavaşça yere koyalardı. | Evet | Evet | Hem eylem bildirimi (yargı) hem amacı gösteren “-diye” ile gerekçe. |
3. Özet Tablosu
| Doğru Cevap | Açıklama |
|---|---|
| IV (E şıkkı) | Yargı (yavaşça koyma) + Gerekçe (“arkadaşları uyanmasın diye”) |
4. SSS
S1: Yargı ve betimleme arasındaki fark nedir?
C1: Yargı bir değerlendirme/sonuç bildirir; betimleme ise olguları olduğu gibi anlatır.
S2: Gerekçe cümlesi nasıl tanımlanır?
C2: Yargının nedenini veya amacını “-diye”, “-için” gibi bağlaçlarla açıklayan bölümdür.
S3: Türkçede başka hangi yapılar gerekçe gösterebilir?
C3: “Madem”, “çünkü” gibi kelimeler de gerekçe ilişkisi kurar.
S4: Tüm cümlelerde yargı varsa bile gerekçe aranır; nasıl ayırt edilir?
C4: Gerekçeyi gösteren ek/birleşik kelime yoksa sadece yargı vardır, gerekçe yoktur.
Başka bir soru analiz etmemi ister misiniz?
@Azize_Nur