P, R, S ve T şehirlerinin Dünya üzerindeki konumları aşağıda verilmiştir.
Buna göre P, R, S ve T şehirleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) R ülkesine Güneş ışınları 21 Haziran’da en büyük açıyla gelir.
B) 21 Aralık tarihinde P ülkesinde gece gündüz süresi eşittir.
C) R ülkesinde bir çubuğun gölge boyu en uzun 23 Eylül’de ölçülür.
D) T ülkesinde sonbahar yaşanırken S ülkesinde ilkbahar yaşanır.
Mevsimlerin Oluşumu ve Dünya Üzerindeki Konumlara Göre Gölge Boyu Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dünya’nın eksen eğikliği nedeniyle Güneş ışınlarının geliş açısı yıl boyunca değişir. Bir bölgeye Güneş ışınları ne kadar dik (büyük) açıyla gelirse gölge boyu o kadar kısa, ne kadar eğik (küçük) açıyla gelirse gölge boyu o kadar uzun olur; ayrıca Ekvator üzerinde yılın her günü gece ve gündüz süreleri daima eşittir (12 saat gece, 12 saat gündüz).
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Haritadaki konumlar incelendiğinde; P şehri Ekvator üzerinde, R ve T şehirleri Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde (Kuzey Yarım Küre), S şehri ise Oğlak Dönencesi’nin güneyinde (Güney Yarım Küre) yer almaktadır.
- A) Doğru: R şehri Kuzey Yarım Küre’de (KYK) yer alır. KYK’ye Güneş ışınları en büyük açıyla yaz gündönümü olan 21 Haziran tarihinde gelir.
- B) Doğru: P şehri Ekvator çizgisi üzerindedir. Ekvator’da eksen eğikliğinden bağımsız olarak yılın tüm günlerinde (21 Aralık dahil) gece ve gündüz süreleri 12’şer saat olup birbirine eşittir.
- C) Yanlış: Kuzey Yarım Küre’de yer alan R şehrine Güneş ışınları en eğik (en dar) açıyla kış gündönümü olan 21 Aralık tarihinde gelir. Dolayısıyla gölge boyunun en uzun olduğu tarih 23 Eylül değil, 21 Aralık günüdür.
- D) Doğru: T Kuzey Yarım Küre’de, S ise Güney Yarım Küre’dedir. Farklı yarım kürelerde aynı anda birbirine zıt mevsimler yaşandığından T’de sonbahar iken S’de ilkbahar yaşanır.
CEVAP: C — R ülkesinde bir çubuğun gölge boyu en uzun 23 Eylül’de ölçülür.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Ekinoks tarihleri (21 Mart ve 23 Eylül) gece-gündüz eşitliğini ifade eder; dönenceler dışındaki bölgelerde en uzun ya da en kısa gölge boyları ekinokslarda değil, gün dönümü tarihlerinde (21 Haziran ve 21 Aralık) oluşur.