- P , R ve S canlılarının hücresel yapıları ve metabolik özellikleri üzerine çalışan bir araştırmacı aşağıdaki bulgulara ulaşmıştır.
P canlısı: Hücre çeperine sahiptir. Çekirdek zarı bulundurmaz ancak DNA’sı histon proteinlere sarılıdır.
R canlısı: Tek hücreli ökaryotik bir organizma olup hücre zarından koful oluşturarak büyük katı besin maddelerini fagositozla hücre içine alır.
S canlısı: Çok hücreli yapıya sahiptir. Çeperi kitin moleküllerinden oluşur ve hücre dışına salgıladığı hidrolitik enzimlerle organik atıkları parçalar.
Bu bulgulara göre P , R ve S canlılarının ait oldukları gruplar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
PRS
A) Arkeler Mantarlar Hayvanlar
B) Bakteriler Protistler Hayvanlar
C) Protistler Bakteriler Mantarlar
D) Arkeler Protistler Mantarlar
E) Bakteriler Mantarlar Protistler
Canlılar Dünyası ve Sınıflandırma Kriterleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Canlılar hücresel yapılarına (prokaryot/ökaryot), hücre duvarı kimyasal bileşimine (peptidoglikan, psödopetidoglikan, selüloz, kitin), histon proteini varlığına ve beslenme biçimlerine göre sınıflandırılır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Öncüllerde özellikleri verilen P, R ve S canlılarının sınıflandırma basamakları şu şekildedir:
- P canlısı: Çekirdek zarı bulundurmadığı için prokaryottur. Prokaryotlar arasında DNA’sı histon proteinlerine sarılı olan ve hücre çeperi içeren grup Arkeler (Archaea) alemine aittir (Bakterilerin büyük kısmında histon proteinleri bulunmaz).
- R canlısı: Tek hücreli ökaryotik yapıda olup hücre çeperi içermez; bu sayede hücre zarından yalancı ayak veya çöküntüyle besin kofulu oluşturarak fagositoz yapabilir (örneğin amip). Bu özellik tek hücreli ökaryotları kapsayan Protistler (Protista) alemine işaret eder.
- S canlısı: Hücre çeperinin kitin yapılı olması, çok hücreli organizasyon göstermesi ve hücre dışına hidrolitik enzim salgılayarak organik atıkları ayrıştırması (saprofitlik) Mantarlar (Fungi) aleminin ayırt edici özellikleridir.
Buna göre doğru eşleştirme:
- P: Arkeler
- R: Protistler
- S: Mantarlar
CEVAP: D — Arkeler - Protistler - Mantarlar
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Hücre çeperi olan hücreler (bakteri, mantar, bitki) fagositoz veya pinositoz (endositoz) yapamaz. Bu nedenle fagositoz yapabilen ökaryot bir canlının çeperi bulunmaz ve tek hücreli ise Protista alemindedir. Prokaryot olup histon proteini taşıma özelliği ise sorularda doğrudan Arkeleri işaret eder.