- I. Okurun hayal gücünü kısıtlayan bu tutum, metni tekdüze bir anlatıya hapseder.
II. Oysa gerçek edebiyat, okura ne düşüneceğini dayatmak yerine ona düşünmesi için alan açmalıdır.
III. Bir yazarın en büyük hatası, okurunun elinden tutup ona yolu bizzat göstermeye çalışmasıdır.
IV. Böylece eser, yazarın monoloğu olmaktan çıkıp okurla yazarın ortak anlam üretimine dönüşür.
V. Çünkü her okur, kendi birikimi ve duygu dünyasıyla metne yeni anlamlar katma potansiyeline sahiptir.
Yukarıda numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V - (I) Eski Yunan komedyalarında bazen sahnede görünen kişiden bazen de sadece arkadan gelen bir ses, “Atina’da bir yerde” gibi ifadelerle mekânı ve ortamı tanıtarak oyunu açardı. (II) Tragedya daha çok mitoloji ve kahramanlıklar üzerine kuruluyken komedya; doğrudan güncel olayları, savaşları, devlet politikalarını ve mahkemeleri eleştirirdi. (III) Sahnede görünen sokağı, evi, karakterleri ve diğer objeleri tanıtır; varsa aralarındaki ilişkiyi de açıkladıktan sonra sahneyi oyunculara bırakırdı. (IV) Oyunlardaki konular çoğunlukla Atina’daki politik olaylardan, arka sokaktaki komşunun didişmesinden, aile içi mal kavgalarından oluşurdu. (V) MÖ 486 'dan MÖ 336 yılına kadar geçen süreçte tiyatro izleyicisi ya Atina ya da çevresinde olup bitenler hakkında bilgi sahibi olur, vizyonu bu çevreyle sınırlı kalırdı.
Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?
Paragrafta Anlam: Cümle Sıralama ve Akışı Bozan Cümle Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragraf tamamlama ve sıralama sorularında cümleler arasındaki gösterici zamirler, bağlaçlar ve anlam bağları (neden-sonuç, karşıtlık); akış bozma sorularında ise konunun odağını veya bakış açısını aniden değiştiren, zincirleme anlatımı koparan ifade tespit edilir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
27. Soru Çözümü (Anlamlı Paragraf Oluşturma)
Metindeki cümleler arasındaki mantıksal ve anlamsal bağlar incelendiğinde:
- III. Cümle (Giriş): “Bir yazarın en büyük hatası, okurunun elinden tutup ona yolu bizzat göstermeye çalışmasıdır.” ifadesi genel bir yargı bildirerek metnin giriş cümlesi olur.
- I. Cümle: III. cümledeki eylemi “bu tutum” şeklinde işaret ederek devam ettirir: “Okurun hayal gücünü kısıtlayan bu tutum, metni tekdüze bir anlatıya hapseder.”
- II. Cümle: Eleştirilen tutumun zıddını ortaya koyar: “Oysa gerçek edebiyat, okura ne düşüneceğini dayatmak yerine ona düşünmesi için alan açmalıdır.”
- V. Cümle: Edebiyatın neden alan açması gerektiğini açıklar: “Çünkü her okur, kendi birikimi ve duygu dünyasıyla metne yeni anlamlar katma potansiyeline sahiptir.”
- IV. Cümle (Sonuç): Süreci bir sonuca bağlar: “Böylece eser, yazarın monoloğu olmaktan çıkıp okurla yazarın ortak anlam üretimine dönüşür.”
- Doğru sıralama: III – I – II – V – IV
- Baştan üçüncü cümle II numaralı cümledir.
CEVAP (27. Soru): B) II
28. Soru Çözümü (Düşüncenin Akışını Bozan Cümle)
- I. Cümle: Eski Yunan komedyalarında oyunu açan anlatıcının/sesin mekânı ve ortamı tanıtma işlevinden bahseder.
- III. Cümle: Doğrudan I. cümlenin devamıdır; anlatıcının sahneyi tanıtıp sahneyi oyunculara bıraktığını anlatır (“…tanıtır; …sahneyi oyunculara bırakırdı”).
- II. Cümle: I ve III numaralı cümlelerde komedyanın sahneleme tekniği ve anlatıcının rolü işlenirken, II. cümlede aniden tragedya ile komedyanın genel konu ve içerik karşılaştırmasına geçilmiştir. Bu durum konu bütünlüğünü kesintiye uğratmıştır.
- IV ve V. Cümleler: Komedyanın işlediği konular ve izleyiciye etkileri bağlamında metnin akışını sürdürür.
CEVAP (28. Soru): B) II
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Akış bozan cümle sorularında şüphelendiğiniz cümleyi metinden çıkardığınızda, önceki ve sonraki cümlenin (bu soruda I ve III) dil ve anlatım yönünden birbirine kusursuz bir şekilde bağlandığını kontrol etmek en güvenilir sağlama yöntemidir.