Abyeye
Har
OSYM SORUSU ►>
Di Bilgisi (FY
() Babamın bir yazara fazlasıyla yetecek bin beş yüz
kilaplik bir kütüphanesi vardı. (l1) Bu kütüphanede
bulunan kitaplart henüz okumamıştırn. (l) Ama hepsini
tek tek tanır, kolay okunur kitapları bilirdim. (I1V) Bazen
bir gün sen de böyle bir kütüphaneye sahip olacaksın
derdim kendi kendime: (V) Uzaktar baktiğımda babamın
kütüphanesi bana bütün alemin Istanbul’dan baktiğımız
küçük bir resmi gibi gelirdi.
Bu parçada numaralanmiş cümlelerin hangisinde
sifat-fiile yer verilmemiştir?
A) 1
B) I
C) Il
D) IV
E) V
Lsty
Parçada Numaralanmış Cümlelerde Sıfat-Fiil (Ortaç) Tespiti
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Cümlenin Analizi
- Cümle: “Babamın bir yazara fazlasıyla yetecek bin beş yüz kitaplık bir kütüphanesi vardı.”
- Bu cümlede “yet-ecek” sözcüğündeki “-ecek” eki, fiile gelerek sıfat-fiil yapmış ve “yetecek bin beş yüz kitaplık kütüphane” şeklinde ismi nitelemiştir. Bu cümlede sıfat-fiil vardır.
Adım 2 — II. Cümlenin Analizi
- Cümle: “Bu kütüphanede bulunan kitapları henüz okumamıştım.”
- Bu cümlede “bulun-an” sözcüğündeki “-an” eki sıfat-fiil ekidir (-an, -en) ve “bulunan kitaplar” tamlamasını kurmuştur. Bu cümlede sıfat-fiil vardır.
Adım 3 — III. Cümlenin Analizi
- Cümle: “Ama hepsini tek tek tanır, kolay okunur kitapları bilirdim.”
- Bu cümlede “okun-ur” sözcüğündeki “-ur” eki sıfat-fiil ekidir (-ar, -er, -ır, -ir, -ur, -ür) ve “okunur kitaplar” tamlamasını kurmuştur. Bu cümlede sıfat-fiil vardır.
Adım 4 — IV. Cümlenin Analizi
- Cümle: “Bazen bir gün sen de böyle bir kütüphaneye sahip olacaksın derdim kendi kendime.”
- Bu cümledeki eylemler incelendiğinde; “olacaksın” sözcüğü gelecek zaman kipiyle çekimlenmiş bir yüklem/çekimli fiildir (ol-acak-sın). “Derdim” sözcüğü de geniş zamanın hikâyesiyle çekimlenmiş bir yüklemdir (de-r-di-m). Cümlede sıfat-fiil eki almış herhangi bir sözcük yer almamaktadır.
Adım 5 — V. Cümlenin Analizi
- Cümle: “Uzaktan baktığımda babamın kütüphanesi bana bütün âlemin İstanbul’dan baktığımız küçük bir resmi gibi gelirdi.”
- Bu cümlede “bak-tık-ımız” sözcüğündeki “-dık / -tık” eki sıfat-fiil ekidir ve “baktığımız resim” şeklinde ismi nitelemiştir (Not: “baktığımda” sözcüğü ise zarf-fiil görevindedir). Bu cümlede sıfat-fiil vardır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. I — “yetecek” sözcüğü sıfat-fiildir.
B. II — “bulunan” sözcüğü sıfat-fiildir.
C. III — “okunur” sözcüğü sıfat-fiildir.
D. IV — Cümlede sadece çekimli fiiller (olacaksın, derdim) yer almakta olup sıfat-fiile yer verilmemiştir.
E. V — “baktığımız” sözcüğü sıfat-fiildir.
Adım 7 — Son Doğrulama
IV numaralı cümledeki “-acak” eki sıfat-fiil eki değil, kişi eki (-sın) almış doğrudan çekimli eylemin gelecek zaman kip ekidir. Dolayısıyla sıfat-fiil içermeyen cümle IV. cümledir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) IV
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Fiilimsilerde sıkça karıştırılan sıfat-fiil ekleri ile zaman/kip ekleri arasındaki farkları örneklerle pekiştirmemizi ister misin?
