Osmanlı Devleti’nde ilk dış borç hangi dönemde alınmıştır?
A) 1853-1856 Kırım Savaşı
B) 1876 Tersane Konferansı
C) 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı
D) 1878 Berlin Antlaşması
E) 1881 Muharrem Kararnamesi
Osmanlı Devleti’nde İlk Dış Borçlanma Dönemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Osmanlı Devleti, mali sıkıntıları aşmak ve savaş masraflarını karşılamak amacıyla tarihindeki ilk dış borcunu Sultan Abdülmecid döneminde, 1854 yılında İngiltere’den (ardından Fransa’dan) almıştır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) 1853-1856 Kırım Savaşı: Osmanlı Devleti, Kırım Savaşı’nın getirdiği ağır askerî harcamaları finanse etmek için 1854 yılında ilk kez dış borçlanmaya gitmiştir. Bu nedenle doğru yanıttır.
- B) 1876 Tersane Konferansı: Balkan bunalımını çözmek amacıyla Avrupalı devletlerin toplandığı diplomatik bir konferanstır; borçlanma başlangıcıyla ilgisi yoktur.
- C) 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı: Edirne Antlaşması ile sonuçlanan bu savaşta Osmanlı ağır tazminat ödemiş, ancak dış borçlanmaya henüz başvurmamıştır (iç borçlanma / esham sistemi uygulanmaktaydı).
- D) 1878 Berlin Antlaşması: 93 Harbi sonrasında imzalanan ve Osmanlı’nın büyük toprak kaybettiği siyasi bir antlaşmadır.
- E) 1881 Muharrem Kararnamesi: Alınan borçların ödenememesi sonucu Osmanlı Devleti’nin iflasını ilan ettiği ve alacaklı devletlerin Düyun-ı Umumiye İdaresi’ni kurduğu kararnamedir (borcun başlangıcı değil, sonucudur).
CEVAP: A) 1853-1856 Kırım Savaşı
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB sınavlarında sıkça sorulan bu süreçte; ilk dış borcun 1854 Kırım Savaşı’nda İngiltere’den alındığını, borçların ödenememesi üzerine kurulan mali denetim mekanizmasının ise 1881 Düyun-ı Umumiye olduğunu unutmayınız.