Osmanlı Devleti’nde I. Ahmet’ten itibaren padişahlığın hanedanın en yaşlı üyesine geçmesi usulünün uygulanmasına başlanmasında güdülen amaç aşağıdakilerden hangisidir?
A) Padişahın yetkilerini sınırlamak
B) Halk ile saray arasındaki ilişkileri kolaylaştırmak
C) Saltanat sistemini devam ettirmek
D) Eyalet yöneticilerinin sayısını arttırmak
E) Taht kavgalarını önlemek
Osmanlı Veraset Sisteminde Ekber ve Erşed Usulü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
I. Ahmet döneminde yürürlüğe konan Ekber ve Erşed sistemi, tahta hanedanın en yaşlı (ekber) ve akıl sağlığı yerinde/en olgun (erşed) üyesinin geçmesini kurala bağlayarak verasetteki belirsizliği sona erdirmeyi ve şehzadeler arasındaki taht kavgalarını önlemeyi amaçlamıştır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Ekber ve Erşed usulü padişahın mutlak yetkilerini kısıtlamaz; yalnızca tahta çıkış kuralını belirler.
- B) Bu düzenlemenin saray bürokrasisi ile tebaa (halk) arasındaki sosyal ilişkileri kolaylaştırma amacı yoktur.
- C) Saltanat rejimi zaten devletin temel yönetim şeklidir; bu sistem saltanatı başlatmaktan ziyade içindeki geçiş kuralını düzenler.
- D) Düzenleme merkez teşkilatına ve hanedana yöneliktir; taşra teşkilatı veya eyalet yöneticilerinin sayısı ile ilgisi bulunmaz.
- E) Padişah vefat ettiğinde kimin tahta geçeceği kesin kurallara bağlandığı için hanedan içi taht kavgalarını ve bölünmeleri engellemek hedeflenmiştir.
CEVAP: E) Taht kavgalarını önlemek
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:
Ekber ve Erşed sistemi taht kavgalarını ve kardeş katlini engellemede başarılı olmuş; ancak sancağa çıkma usulünün kaldırılıp yerine "Kafes Usulü"nün getirilmesiyle birlikte devlet yönetiminde tecrübesiz padişahların tahta geçmesine zemin hazırlamıştır.