Ortamların yoğunlukları siralaması A> B> C olduğuna göre iŞınların kırıldıktan sonra izlediği yolları A ortamı B ortamı

  1. Aşağıda farklı ortamlara gönderilen işınlar gösterilmiştir.
    Ortamların yoğunlukları siralaması A> B> C olduğuna göre iŞınların kırıldıktan sonra izlediği yolları
    çiziniz.
    Işık
    kaynağı
    A ortamı
    B ortamı
    mercek
    Buna göre kutu arkasındaki merceği çizerek altına hangi tür mercek olduğunu yazınız.
  2. Aşağıda kutu arkasında bulunan merceklere paralel işinlar gönderilmiştir. Bu işinların izlediği yollar şekilde
    verilmişti.
    Asal
    eksen
    B ortami
    Cortamı

1. Etkinlik: Işığın Farklı Ortamlarda Kırılması

:light_bulb: KULLANILAN TEMEL KURAL:

  • Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçen ışık normalden uzaklaşarak kırılır.
  • Az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçen ışık normale yaklaşarak kırılır.
  • Ortamların kırılma indisleri / yoğunlukları: A > B > C

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

1. Şekil: A Ortamından B Ortamına Geçiş

  • Ortam Karşılaştırması: A > B olduğu için ışık çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçmektedir.
  • Işının Davranışı: A ortamından gelen ışın, B ortamına geçerken kesikli çizgi ile gösterilen doğrultusundan sapar ve yüzey normalinden (N) uzaklaşır.
  • Çizim: Kırılan ışın, kesikli doğrultunun altına doğru (yüzey çizgisine daha yakın) çizilmelidir.

2. Şekil: C Ortamından B Ortamına Geçiş

  • Ortam Karşılaştırması: B > C olduğu için ışık C ortamından B ortamına geçerken az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçmektedir.
  • Işının Davranışı: C ortamından gelen ışın, B ortamına geçerken kesikli doğrultusundan saparak yüzey normaline (N) yaklaşır.
  • Çizim: Kırılan ışın, kesikli doğrultunun soluna/yukarısına doğru (normal çizgisine daha yakın) çizilmelidir.

2. Etkinlik: Mercek Türlerinin Belirlenmesi

:light_bulb: KULLANILAN TEMEL KURAL:

  • Paralel gelen ışık demetini dağıtan mercekler kalın kenarlı (ıraksak) mercektir.
  • Paralel gelen ışık demetini bir noktada (odak noktasında) toplayan mercekler ince kenarlı (yakınsak) mercektir.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

1. Kutu (Sol Taraf):

  • Asal eksene paralel gelen ışınlar kutudan çıktıktan sonra birbirinden uzaklaşarak dağılmıştır.
  • Işığı dağıtma özelliği kalın kenarlı merceğe aittir.
  • ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
  • Noktalı Yere Yazılacak İfade: Kalın kenarlı mercek (Iraksak mercek)
  • Mercek Çizimi: Kenarları ortasına göre daha kalın olan (\;)\; şeklinde içbükey mercek veya uçları içe doğru ok şeklinde gösterilen sembol çizilir.
  • ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

2. Kutu (Sağ Taraf):

  • Asal eksene paralel gelen ışınlar kutudan çıktıktan sonra asal eksen üzerindeki tek bir noktada (odak noktası) toplanmıştır.
  • Işığı toplama özelliği ince kenarlı merceğe aittir.
  • ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
  • Noktalı Yere Yazılacak İfade: İnce kenarlı mercek (Yakınsak mercek)
  • Mercek Çizimi: Ortası kenarlarına göre daha şişkin olan ( \; )\; şeklinde dışbükey mercek veya uçları dışa doğru ok (\updownarrow) şeklinde gösterilen sembol çizilir.
  • ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR ÖZETİ:

  • Normal (N): Işığın düştüğü yüzeye dik (90^\circ) çizilen hayali referans çizgisidir.
  • Kırılma Açısı: Kırılan ışının yüzey normali ile yaptığı açıdır. Yoğun ortama giren ışığın hızı azalır ve normale yaklaşır; az yoğun ortama giren ışığın hızı artar ve normalden uzaklaşır.
  • Odak Noktası (F): İnce kenarlı mercekte paralel gelen ışınların kesiştiği, kalın kenarlı mercekte ise kırılan ışınların uzantılarının kesiştiği noktadır.

İnce ve kalın kenarlı merceklerin günlük hayattaki kullanım alanları (büyüteç, mikroskop, gözlük tipleri) ile ilgili örnek sorular çözmemi ister misin?