• Orta Toroslar dağlık bölgesi

  1. Aşağıda bazı bölge örnekleri verilmiştir.
    • Orta Toroslar dağlık bölgesi
    • Türkiye’nin seyrek nüfuslu bölgeleri
    • NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) Bölgesi
    • Orta Doğu petrol üretim bölgesi
    Bu bölgelerin oluşturulmasında aşağıdaki kriterlerden hangisi dikkate alınmamıştır?
    A) Beşerî kriter
    B) Siyasi kriter
    C) İdarî kriter
    D) Ekonomik kriter
    E) Fiziki kriter
  2. Aşağıdaki dünya haritasında seyrek nüfuslu bazı alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir.
    Bu alanların hangilerinde seyrek nüfuslanmanın temel nedeni yükselti ve engebenin fazla olmasıdır?
    A) I ve II
    B) I ve IV
    C) II ve V
    D) III ve IV
    E) IV ve V

Coğrafyada Bölge Türleri ve Nüfusun Dağılışı Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bölge sınıflandırmasında doğal unsurlar fiziki, nüfus ve yerleşme özellikleri beşerî, üretim-ticaret faaliyetleri ekonomik, uluslararası örgütlenmeler ve devlet sınırları siyasi, yönetim alanları ise idari kriterlere göre belirlenir. Yeryüzünde seyrek nüfuslu alanlar incelenirken ise yer şekilleri (dağlık ve engebeli araziler, yüksek platolar) ile iklim koşulları (kuraklık, aşırı soğuk) temel belirleyicidir.


:brain: 6. SORU: BÖLGE KRİTERLERİNİN ANALİZİ

Verilen bölge örneklerinin ait olduğu kriterler şu şekildedir:

  • Orta Toroslar dağlık bölgesi: Dağlık ve engebeli yer şekillerine göre belirlendiği için Fiziki kriter (E) ile eşleşir.
  • Türkiye’nin seyrek nüfuslu bölgeleri: Nüfus yoğunluğu ve dağılışı dikkate alındığı için Beşerî kriter (A) ile eşleşir.
  • NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) Bölgesi: Askerî ve uluslararası politik ittifak alanı olduğu için Siyasi kriter (B) ile eşleşir.
  • Orta Doğu petrol üretim bölgesi: Yer altı kaynakları ve enerji üretimine dayalı olduğu için Ekonomik kriter (D) ile eşleşir.
  • İdarî kriter: İl, ilçe, büyükşehir belediyesi ya da mülki idare sınırlarını kapsayan herhangi bir yönetim bölgesi örneğine yer verilmemiştir.

:white_check_mark: 6. SORUNUN CEVABI: C) İdarî kriter


:brain: 7. SORU: HARİTADA SEYREK NÜFUSLANMA NEDENLERİ

Haritada işaretlenen alanların seyrek nüfuslanma sebepleri:

  • I (Kuzey Amerika - Kayalık Dağları): Yükseltinin fazla, arazinin oldukça dik, dağlık ve engebeli olması yerleşmeyi ve ekonomik faaliyetleri sınırlandırmıştır.
  • II (Güney Afrika - Kalahari Çölü): Kuraklık ve çöl iklimi nedeniyle nüfus seyrektir.
  • III (Sibirya): Düşük sıcaklıklar ve aşırı soğuk iklim koşulları nedeniyle seyrek nüfuslanmıştır.
  • IV (Asya - Himalaya Dağları ve Tibet Platosu): Dünyanın en yüksek ve engebeli dağ kuşağı ile platoları yer aldığından yerleşmeye elverişsizdir; temel neden yükselti ve engebedir.
  • V (Avustralya - Büyük Kum ve Victoria Çölleri): Kuraklık ve çöl şartları nedeniyle yerleşme azdır.

Yükselti ve engebenin fazla olmasına bağlı olarak seyrek nüfuslanan alanlar I ve IV numaralı bölgelerdir.

:white_check_mark: 7. SORUNUN CEVABI: B) I ve IV


:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: TYT Coğrafya sorularında Kayalık Dağları (I), And Dağları, Alp-Himalaya Dağ Kuşağı ve Tibet Platosu (IV) daima “yükselti ve dağlık arazi” çeldiricisiyle sorulurken; Kuzey Afrika (Büyük Sahra), Orta-Batı Avustralya ve Kalahari doğrudan “kuraklık / çöl” kriteriyle karşımıza çıkar.