Babil ve Mısır Sayı Sistemleri Metninin Anlatım Özellikleri
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İnceleyelim (Karşılaştırma yapılmıştır)
Metinde Babil uygarlığının sayı sistemi (60 tabanlı, 59 sembolden oluşan) ile Eski Mısır uygarlığının sayı sistemi (10 tabanlı, günlük yaşam sembollerinden oluşan) “ise” bağlacı kullanılarak tabanları ve sembol yapıları bakımından karşılaştırılmıştır. Bu nedenle karşılaştırma yapılmıştır ifadesi metin için söylenebilir.
Adım 2 — B Seçeneğini İnceleyelim (Bilgilendirici bir metindir)
Metin; Babil ve Eski Mısır medeniyetlerinin kullandığı sayı sistemleri, semboller ve basamak mantığı hakkında okuyucuya nesnel, tarihsel ve matematiksel bilgiler aktarmaktadır. Dolayısıyla bilgilendirici bir metindir.
Adım 3 — C Seçeneğini İnceleyelim (Terim kullanılmıştır)
Metinde bilim ve matematik alanına ait özel kavramlar olan “sayı sistemi”, “taban”, “kuvvet”, “rakam” ve “üçgen” gibi matematik/geometri terimleri yer almaktadır. Bu nedenle terim kullanılmıştır ifadesi doğrudur.
Adım 4 — D Seçeneğini İnceleyelim (Örnekleme yapılmıştır)
Metnin son bölümünde 10’un kuvvetlerine (100, 1.000 gibi) ve Mısırlıların kullandığı sembollere (“çiçek, hayvan ve ip parçası gibi”) somut örnekler verilmiştir. Dolayısıyla metinde örneklemeden de yararlanılmıştır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması ve Değerlendirme
Metinde dört anlatım özelliği de şu şekilde yer almaktadır:
A. Karşılaştırma — Babil (60 tabanlı) ve Mısır (10 tabanlı) sistemleri kıyaslanmıştır.- B. Bilgilendirici Metin — Tarihî ve matematiksel bilgi verilmiştir.
- C. Terim Kullanımı — “Taban”, “kuvvet”, “rakam” gibi matematik terimleri kullanılmıştır.
- D. Örnekleme — “100, 1.000 gibi sayılar”, “çiçek, hayvan gibi semboller” ile örneklendirme yapılmıştır.
Not: MEB ve LGS soru standartlarında metinde tanımlama (“…nedir?” sorusunun cevabı) bulunmamaktadır; bu tarz sorularda seçeneklerde çoğunlukla “Tanımlama yapılmıştır” çeldiricisi yer alır. Mevcut seçenekler arasında ise tüm özelliklere metinden doğrudan kanıt gösterilebilmektedir.
Adım 6 — Son Doğrulama
Metindeki unsurlar eşleştirildiğinde anlatım biçimi nesnel bilgilendirme, düşünceyi geliştirme yolları ise karşılaştırma ve örneklemedir; dil ise terim anlamlı sözcüklerle desteklenmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: Metinde Bilgilendirme (B), Karşılaştırma (A), Örnekleme (D) ve Terim kullanımı (C) unsurlarının tamamına ait somut ifadeler bulunmaktadır. Soru kökündeki seçeneklerin tümü metinden doğrulanabilmektedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Bu metindeki anlatım teknikleri veya düşünceyi geliştirme yollarıyla ilgili benzer bir soru tipi üzerinde pratik yapmak ister misin?
