Onun sanat yaşamının izleri; anıları, öyküleri ve günlüklerinin — yedirilmiştir. Eserleri susarak anlattıklarına odaklanıldığında sanatına ve toplumun geçirdiği değişim evrelerine dair pek çok — erişmeyi, bunlardan yola çıkarak birçok ayrıntıya ulaşmayı mümkün kılar.
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?
A) satır aralarına - ipucuna
B) içine - detaya
C) önemli noktalarına - şifreye
D) başköşesine - belgeye
E) özüne - soruya
Cümlede ve Paragrafta Anlam: Boşluk Doldurma
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta boşluk doldurma sorularında; cümlenin bağlamı, sözcüklerin mecaz/yan anlam uyumu, deyimsel kalıplar ve metindeki eş anlamlılık/ipucu ilişkileri (semantik bütünlük) dikkate alınır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metindeki “susarak anlattıklarına” ifadesi, yazarın düşüncelerini doğrudan değil, örtük ve dolaylı bir biçimde aktardığını gösterir. Bu durum yazınsal metinlerde “satır araları” kavramıyla karşılanır.
Ayrıca cümlenin devamındaki “bunlardan yola çıkarak birçok ayrıntıya ulaşmayı” ifadesinde; ayrıntıya ulaşmak için bir başlangıç noktasına, yani “ipucuna” ihtiyaç vardır. İkinci boşluğa “detay” getirilmesi, hemen ardından gelen “ayrıntı” sözcüğüyle eş anlamlılık oluşturup anlatımı kusurlu kılacaktır.
- A) satır aralarına – ipucuna: “Satır aralarına yedirilmek” örtük anlatımı doğrudan karşılar; “ipucundan yola çıkarak ayrıntılara ulaşmak” ise sebep-sonuç ilişkisini kusursuz tamamlar.
- B) içine – detaya: İkinci boşluktaki “detay”, cümlenin devamındaki “ayrıntı” sözcüğüyle aynı anlama geldiğinden anlatım tekrarına yol açar ve çeldiricidir.
- C) önemli noktalarına – şifreye: “Şifreye erişmek” edebî çözümlemelerde yapay kalır ve bağlama uygun değildir.
- D) başköşesine – belgeye: Sanat yaşamının izleri günlüklerin başköşesine “yedirilmez”; ayrıca edebi metinler susarak doğrudan “belge” sunmaz.
- E) özüne – soruya: “Sorudan yola çıkarak ayrıntıya ulaşmak” cümlenin anlatmak istediği örtük anlamı çözme fikrini karşılamaz.
CEVAP: A) satır aralarına – ipucuna
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Boşluktan hemen sonra gelen sözcüklere dikkat edilmelidir. Metinde zaten “ayrıntı” ifadesi yer aldığı için eş anlamlısı olan “detay” sözcüğü (B seçeneği) güçlü bir çeldiricidir; “ayrıntıya” ulaşmayı sağlayan unsur ancak bir “ipucu” olabilir.