Cevap: Hangi öncüllerin yapboz öncesi durumuna uygun olabileceğini bulma
Bu sorunun çözümü için, verilen p ⇒ q’ önermesinin yanlış olduğunu göz önünde bulundurmalıyız. Bu durumda Aslı ve Büşra’nın yaptığı hamleler incelendiğinde, yapbozun **I, II veya III durumlarından hangisi olabileceğini değerlendireceğiz.
Şimdi her durumu adım adım analiz edelim.
Hamle Tanımları
- p (Aslı’nın hamlesi): Aynı sütunda alt alta bulunan iki parçanın yerlerini değiştirme.
- q (Büşra’nın hamlesi): Aynı satırda yan yana bulunan iki parçanın yerlerini değiştirme.
I. Görünümün İncelenmesi
Resimdeki görünümden yola çıkarak:
- Hamle öncesinde: I görünümünde parçalar birbirleriyle zaten doğru yerlerde değil, dolayısıyla Aslı veya Büşra hamleleri bu görüntüyü düzeltemez.
Sonuç olarak: I yapboz bozuk hal olarak mümkün değildir.
II. Görünümün İncelenmesi
Resimdeki duruma bakarak:
- Hamle öncesinde: II görünümüne Aslı ve Büşra’nın hamleleriyle ulaşmak mümkündür.
- Önce Aslı sütundaki alt parçaları yer değiştirir.
- Sonra Büşra aynı satırdaki yan parçaları yer değiştirir.
Sonuç olarak: II yapboz bozuk hal olarak mümkündür.
III. Görünümün İncelenmesi
Resimdeki duruma bakarak:
- Hamle öncesinde: III görünümü de Aslı’nın ve Büşra’nın hamleleriyle oluşabilir.
- Önce Aslı sütundaki alt parçaları yer değiştirir.
- Sonra Büşra aynı satırdaki yan parçaları yer değiştirir.
Sonuç olarak: III yapboz bozuk hal olarak mümkündür.
Sonuç
Hamleler öncesindeki yapbozun bozuk hali aşağıdaki görünümlerden olabilir:
- II ve III
Doğru Cevap: E) II ve III
Eğer ayrıntılı olarak anlamadığınız bir nokta varsa, sormaktan çekinmeyin. ![]()
Önermeye göre hangisi olabilir?
Soru Özeti:
- 2 satır, 3 sütundan oluşan, 6 parça bir yapbozun bozuk halleri gösterilmiş.
- Aslı ve Büşra sırayla hamle yapıyor:
- p: Aslı aynı sütunda alt alta olan iki parçanın yerini değiştiriyor.
- q: Büşra aynı satırda yan yana olan iki parçanın yerini değiştiriyor.
- “$p \Rightarrow q’$” önermesi yanlış olduğuna göre, hamleler öncesinde yapbozun bozuk hali aşağıdaki seçeneklerden hangisi olabilir?
Mantık Analizi
1. p \Rightarrow q' önerme tablosu:
- p \Rightarrow q' yanlış (sadece ve sadece p doğru, q' doğruysa YA DA p doğru, q yanlışsa mümkündür, ama YANLIŞ olması için p doğru, q' yanlış olmalı, yani p: doğru ve q: doğru)
- Sonuç: p doğru, q yanlış olmalı.
- Yani Aslı’nın hamlesi yapılmış olabilmeli (alt alta iki parça yer değiştirmiş gibi olmalı), fakat Büşra’nın hamlesinde istenen gerçekleşmemiş olmalı (yan yana yer değişimi olmamış olmalı).
Şıkları Analiz Edelim
I. Görsel
- Sol üstte “güneş” olan parça orta üstte olmuş. Yani üst satırda yer değiştirilmiş. Yan yana değişim var = Büşra’nın yaptığı değişim. Oysa Büşra’nın hamlesinin gerçekleşmemesi lazım (yan yana değişim olmamış olacak).
- Bu durum mümkün değil.
II. Görsel
- Alt satırda iki parça (sol alt ve orta alt) yer değişmiş. Aynı sütunda alt alta olan iki parça (ör: sol sütunda ve ortada) yukarı alt olarak değişmiş gözüküyor.
- Yan yana değiştirme yok, sadece alt alta değişim görünüyor.
- Bu, Aslı’nın hamlesine uygun (p doğru), Büşra’nın hamlesi olmuş gibi gözükmüyor (q yanlış).
- Bu, mümkündür.
III. Görsel
- Üst satırda yan yana değişim yapılmış (eski güneşli parça sağ alt köşeye, hemen sağındaki “bulutlu” parça sol üst köşeye geçmiş). Yani bir yatayda değişim var, Büşra’nın hamlesine uygun.
- Ancak önerme yanlış olacaksa, bu durumda q (Büşra’nın hamlesi) doğru olurdu; halbuki yanlış olması gerekiyor.
- Bu, mümkün değil.
Sonuç
Yapbozun bozuk hali sadece II olabileceğinden doğru cevap:
B) Yalnız II
Kısa Özet Tablo:
| Şık | Alt alta değişim (Aslı) | Yan yana değişim (Büşra) | Uygun mu? |
|---|---|---|---|
| I | Yok | Var | Hayır |
| II | Var | Yok | Evet |
| III | Yok | Var | Hayır |
Doğru cevap:
B) Yalnız II
Önermeye göre hangisi olabilir?
Cevap:
İçindekiler
- Soru Analizi ve Temel Terimler
- Verilen Önermeler ve Doğruluk Tablosu
- Her Görselin Adım Adım Analizi
- Tablolarla Sonuçlar ve Karşılaştırma
- Cevap ve Kısa Özet
1. Soru Analizi ve Temel Terimler
Soru Özeti:
- 2 satır, 3 sütunlu bir yapboz var (toplam 6 parça).
- Yapboz bozukken iki kişi—Aslı ve Büşra—sırayla birer hamle yapıyor.
- Hamleler:
- p: Aslı aynı sütunda alt alta bulunan iki parçanın yerini değiştiriyor (sütun swap).
- q: Büşra aynı satırda yan yana bulunan iki parçanın yerini değiştiriyor (satır swap).
- Önerme: p \Rightarrow q', ve bunun yanlış olduğu söyleniyor.
Mantık Analizi
- p \Rightarrow q' önermesi yanlışsa; p doğru, q' yanlış olmalı.
Yani Aslı swap yaptı, Büşra ise swap yapmadı.
Güçlü ve Anahtar Noktalar
- Aslı swap yaptı (p doğru)
- Büşra swap yapmadı (q yanlış!)
2. Verilen Önermeler ve Doğruluk Tablosu
Önerme Doğruluk Tablosu
| p (Aslı swap) | q (Büşra swap) | q’ (Büşra yapmadı) | p ⇒ q’ | Önermenin durumu |
|---|---|---|---|---|
| D | D | Y | Y | Doğru |
| D | Y | D | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
| D | D | Y | Y | Doğru |
| D | D | Y | Y | Doğru |
| Y | D/Y | - | Y | Doğru |
| D | Y | D | Y | Hem p hem q doğruysa yanlış olur mu? Hayır! |
| D | Y | D | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
| D | Y | Y | Y | Doğru |
Kritik Durum
Önerme yanlış olduğunda:
- p doğru
- q' yanlış (yani q doğru)
Yani: Aslı swap yaptı, Büşra da swap yaptı. (Aslında bu durumda p \Rightarrow q' doğru olur. Ancak burada, q' yanlış, p doğru olmalı.)
Hata yok, doğruyu yazdık: Aslı yaptı, Büşra yapmadı!
3. Her Görselin Adım Adım Analizi
Yapbozun İlk (Yani “bozuk”) Hali:
Yukarıda yapbozun bozuk hali (“başlangıç durumu”) verilmiştir.
Şimdi seçeneklerdeki her tabloya bakalım.
I. Seçenek:
- Satır ve sütunları şöyle numaralandıralım:
| 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 |
-
Resim parçaları dağılımına bakarsak:
- Sol üst parça (1) altta olmalıydı (4’ün parçası yukarı taşınmış gibi)
- Sağ üstte güneş var. (Bu parça yukarıdaki orijinalde sağ ortadaydı.)
- Yani, bir sütun swapıyla oluşmuş olabilir mi?
- Ardından bir satır swapı (Büşra’nın hamlesi) yoksa, “q yanlış” olmalı.
-
Analiz:
Aslı’nın hamlesi ile (p doğru) yukarıda açıklanan swap yapılabilir, Büşra’nın hamlesiyle (q) yapılmazsa bu görüntü elde edilir.
II. Seçenek:
-
Kuşkulanmadan analiz edelim.
- Kangurunun başı ortada, gövdesi üst solda, bacağı alt ortada.
- Aslı (p) swap yaptıysa, aynı sütunda alt alta iki parçayı değiştirdi.
- Ancak burada satır swapı yapılmış gibi bir durum hissediliyor.
- Ama Büşra swap yapmadıysa, görüntü satır swapı olmadan oluşabilir mi?
-
Analiz:
Aslı’nın swapı ile elde edilmesi mümkün, fakat burada bir satır swapı yapılmış olması gerek.
Fakat şunu unutmayın: Önerme yanlış olduğunda, Aslı swap yapmış ama Büşra swap yapmamış olmalı.- Eğer sonuçtaki tablo böyle olabiliyorsa, bu da dahil olur.
III. Seçenek:
-
Burada dikkat çeken:
- Kangurunun kafası sağ altta!
- Bu, sadece bir sütun swapıyla sağlanabiliyor mu?
- Büşra swap yapmadıysa, bu diziliş mümkün mü?
- Dikkatlice bakınca, Aslı yukarıdan aşağıya swap yapınca bu hal alınabilir mi? Evet!
-
Analiz:
Bu da olabilir.
Özet:
- Her üç durum da mümkündür.
4. Tablolarla Sonuçlar ve Karşılaştırma
| Görsel | Aslı (p) | Büşra (q) | Uygun mu? |
|---|---|---|---|
| I | Doğru | Yanlış (yapmadı) | |
| II | Doğru | Yanlış (yapmadı) | |
| III | Doğru | Yanlış (yapmadı) |
5. Cevap ve Kısa Özet
Tablo Özeti
| Şık | Olabilir mi? |
|---|---|
| Yalnız I | |
| Yalnız II | |
| Yalnız III | |
| I ve II | |
| II ve III | |
| I, II ve III |
Doğru Cevap:
Hepsi olabilir!
Ama şıklar içerisinde uygun olan D) I ve II ve E) II ve III gibi şıklar varsa hepsi olur.
Fakat her 3 seçeneğin de tek başına “sadece Aslı swap yaptı, Büşra swap yapmadı” durumunu sağlayabilir.
Ama verilen şıklara göre en kapsamlı doğru şık:
D) I ve II
Çünkü en makul swap kombinasyonları, ilk iki görselde bariz şekilde uygulanabiliyor.
Kısa Özet
- Soruda verilen önerme yanlış olduğundan Aslı swap yapar (p doğru), Büşra swap yapmaz (q yanlış) durumu gerekli.
- Bu durumda, başlangıç görüntüsünde I ve II numaralı görseller olasıdır.
- Doğru Cevap: D) I ve II
| Seçenek | Uygun mu? |
|---|---|
| I | |
| II | |
| III |
Doğru cevap: D şıkkı (I ve II)
Önermeye göre hangisi olabilir?
Soru özeti:
• 2 satır ve 3 sütundan oluşan, üzerinde kanguru resmi olan bir yapboz var (toplam 6 parça).
• Bu yapboz yanlış dizilimde iken önce Aslı “p” hamlesini, ardından Büşra “q” hamlesini yapıyor.
• p: Aslı aynı sütunda alt alta duran iki parçayı yer değiştirmiştir.
• q: Büşra aynı satırda yan yana duran iki parçayı yer değiştirmiştir.
• Verilen “p ⇒ q′” önermesi (yani “p ise q olmaz”) yanlıştır. Bir önermenin (P⇒Q) yanlış olabilmesi için P’nin doğru, Q’nun yanlış olması gerekir. Burada ise Q′ yanlışsa Q doğrudur. Yani “p gerçekleştikten sonra q da gerçekleşiyor.”
Soru, “p ⇒ q′” önermesi yanlış olduğuna göre (yani p ve q ikisi de yapılmış olduğuna göre), başlangıçta bozuk olan yapboz görünümünün I, II, III numaralı şekillerden hangileri olabileceğini soruyor.
Mantık analizi:
Bir önermenin “p ⇒ q′” şeklinde olup yanlış olması:
• p gerçektir (Aslı sütun swap’ını yapmıştır).
• q′ (q’nun tersi) yanlıştır, yani q gerçektir (Büşra satır swap’ını da yapmıştır).
Dolayısıyla yapboz, peş peşe sütun swap’ı (p) ve hemen ardından satır swap’ı (q) yapıldığı zaman düzelmiş olmalıdır. Üç şekilden hangileri tek sütun ve tek satır hamlesiyle düzeltilebiliyorsa, onlar “olabilir.”
Analiz edildiğinde:
- I numaralı dizilim bir sütun swap’ı + bir satır swap’ı ile doğru resmi verebilmektedir.
- II numaralı dizilim de benzer şekilde tek sütun hamlesi ve ardından tek satır hamlesiyle tamamlanabilir.
- III numaralı dizilim ise iki hamle ile düzeltilemeyecek farklı bir yer değişikliğine ihtiyaç duymaktadır (ya ek bir hamle ya da farklı bir değişim gerekir).
Doğru cevap: D) I ve II
Bu iki bozuk görünüm, sırasıyla Aslı’nın sütun değişimi (p) ve Büşra’nın satır değişimi (q) hamleleriyle tek seferde doğru resme ulaşılabilecek seçeneklerdir.
