Onermedogrupuk

Aşağıdaki kavramlara örnek oluşturunuz.

Görüş:

Önerme:

Doğruluk:

Argüman:

  1. Metin: Sanayisi gelişmiş ülkelerin sağlık hizmetlerindeki nitelik artışı dikkat çekiyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün verilerine bakıldığında Japonya, Güney Kore, Almanya, Rusya gibi sa-nayi ülkeleri yüz bin kişiye düşen yatak ve doktor sayısında dünyada üst sıralarda yer alıyor. Bu durumda Hindistan, Çin gibi ülkelerin de oldukça gelişmiş bir sanayiye sahip olduğu düşünüldü-ğünde bu ülkelerde de sağlık hizmetlerinin oldukça kaliteli olması tesadüf değildir. Bu iki ülke, pek yakında yüz bin kişiye düşen yatak ve hasta sayısı istatistiklerinde zirvede yer alacaktır.

1. Metinde kullanılan akıl yürütme türü nedir?

2. Bu akıl yürütmenin öncül ve sonuç önermelerini yazınız.

Öncül/Öncüller:

Sonuç:

3. Bu akıl yürütmenin tutarlılığını değerlendiriniz.

4. Öncüllerden bir sonucun zorunlu olarak çıkıp çıkmadığını dikkate alarak akıl yürütmenin geçerliliğini değerlendiriniz.

2. Metin

17

18 19

24

25

26

Çikolata sektörünün önde gelen firmalarından biri, dünyada kakao fiyatlarındaki artış ne-deniyle çikolata fiyatlarının yükseldiğini ve kakao üretimi azalmaya devam ederse fiyatların daha da yüksek seviyelere çıkacağını belirtti. Ekonominin temel ilkesi olan arz ve talep kanu-nuna dikkat çeken firma, “Bir malın üretimi arttığında fiyatlar düşer, azaldığında ise fiyatlar yükselir. Kakao üretimi artmalı ki kakao ve çikolata fiyatları düşsün.” diyerek kakao üreticisi ülkeleri üretimi artırmaya çağırdı. Bu çağrının ardından Gana, Kamerun, Nijerya, Brezilya, Endonezya gibi kakao yetiştiren ülkeler, üretimi hızlandırdı. Yakın zamanda kakao üretiminin artması ve çikolata fiyatlarının düşmesi bekleniyor.

1. Metinde kullanılan akıl yürütme türü nedir?

2. Bu akıl yürütmenin öncül ve sonuç önermelerini yazınız.

Öncül/Öncüller:

Sonuç:

3. Bu akıl yürütmenin tutarlılığını değerlendiriniz.

3. Metin

Bir öğretmen, sınıfta bazı öğrencilerinin ellerindeki kırmızı lekeleri fark eder. Durumu öğret-menler odasında anlattığında diğer sınıflardaki bazı öğrencilerde de aynı sorunun görüldüğü anlaşılır. Okul yönetimi, çocukların aileleriyle iletişime geçerek onlardan çocuklarını hastaneye götürmelerini ister. Hastaneye giden öğrencilere yapılan tetkikler, alerjinin nedeninin “ftalat” isimli bir kimyasal madde olduğunu ortaya koyar. Doktorlar, durumun silgi kullanımından kay-naklanabileceğini çünkü bazı azı silgilerin üretiminde bu kimyasalın kullanıldığını ifade eder. Aler-jinin görüldüğü öğrencilerle yapılan görüşmeler, doktorların iddiasında haklı olduğunu gösterir çünkü alerji olan öğrencilerin hepsi de aynı marka silgiyi kullanmaktadır.

1. Metinde kullanılan akıl yürütme türü nedir?

2. Bu akıl yürütmenin öncül ve sonuç önermelerini yazınız.

Öncül/Öncüller:

Sonuç:

3. Bu akıl yürütmenin tutarlılığını değerlendiriniz.

4. Öncüllerden bir sonucun zorunlu olarak çıkıp çıkmadığını dikkate alarak akıl yürütmenin geçerliliğini değerlendiriniz.

Aşağıdaki kavramlara örnek oluşturunuz ve verilen metinlerdeki akıl yürütme sorularını cevaplayınız


1. Kavramlara Örnekler

Kavram Tanım Örnek
Görüş Bir konu hakkında kişinin düşüncesi veya fikri. “Eğitim sistemi daha fazla teknoloji destekli olmalıdır.”
Önerme Doğru ya da yanlış olabilen yargı bildiren cümle. “Türkiye’nin başkenti Ankara’dır.”
Doğruluk Bir önermenin gerçekliğe uygun olması durumu. “Dünya yuvarlaktır.” önermesi doğrudur çünkü gerçeklikle uyumludur.
Argüman Bir görüşü desteklemek için sunulan önermeler bütünüdür. “Sağlıklı yaşam için spor yapmak gerekir çünkü spor kalp sağlığını korur ve stresi azaltır.”

2. Metinlere Göre Akıl Yürütme Soruları ve Cevapları


1. Metin

Metin Özeti: Sanayisi gelişmiş ülkelerin sağlık hizmetlerindeki nitelik artışı ve bunun Hindistan, Çin gibi gelişmekte olan sanayi ülkelerinde de sağlık hizmetlerinin kalitesini artıracağına dair çıkarım.


1. Akıl yürütme türü nedir?

  • Tümevarım (indüksiyon): Özel durumlar (sanayisi gelişmiş ülkeler) gözlemlenerek genel bir sonuca (gelişmekte olan ülkelerde sağlık hizmetlerinin kalitesi artacak) varılmıştır.

2. Öncül ve sonuç önermeleri:

Öncüller Sonuç
Japonya, Güney Kore, Almanya, Rusya gibi sanayi ülkeleri sağlık hizmetlerinde yüksek yatak ve doktor sayısına sahiptir. Hindistan, Çin gibi gelişmiş sanayiye sahip ülkelerde sağlık hizmetlerinin kalitesi artacaktır.

3. Akıl yürütmenin tutarlılığı:

  • Akıl yürütme tutarlıdır çünkü gözlemlenen örneklerden genel bir sonuca ulaşılmıştır. Ancak, bu sonuç kesin değildir; çünkü diğer faktörler de sağlık hizmetlerinin kalitesini etkileyebilir.

4. Akıl yürütmenin geçerliliği:

  • Sonuç zorunlu olarak çıkmaz, çünkü tümevarımda genelleme yapılır ve istisnalar olabilir. Bu nedenle akıl yürütme geçerli ancak zorunlu değildir.

2. Metin

Metin Özeti: Kakao fiyatlarının artışı ve üretimin artması durumunda fiyatların düşeceği, kakao üreticisi ülkelerin üretimi artırması üzerine fiyatların düşmesinin beklenmesi.


1. Akıl yürütme türü nedir?

  • Tümdengelim (dedüksiyon): Arz-talep kanunu genel kuralından yola çıkarak, üretim artarsa fiyatların düşeceği sonucu çıkarılmıştır.

2. Öncül ve sonuç önermeleri:

Öncüller Sonuç
Arz ve talep kanununa göre, üretim artarsa fiyatlar düşer. Kakao üretimi artarsa kakao ve çikolata fiyatları düşer.

3. Akıl yürütmenin tutarlılığı:

  • Akıl yürütme tutarlıdır çünkü öncüller genel ekonomik kurallara dayanmaktadır ve sonuç mantıksal olarak çıkarılmıştır.

3. Metin

Metin Özeti: Okulda öğrencilerde görülen alerjinin nedeni araştırılmış, aynı marka silginin kullanılması sonucu alerjinin kaynağı olarak ftalat kimyasalı tespit edilmiştir.


1. Akıl yürütme türü nedir?

  • Tümevarım (indüksiyon): Belirli gözlemlerden (öğrencilerin aynı marka silgiyi kullanması ve alerji görülmesi) genel bir sonuca (alerjinin ftalat nedeniyle olduğu) varılmıştır.

2. Öncül ve sonuç önermeleri:

Öncüller Sonuç
Alerji görülen öğrencilerin hepsi aynı marka silgiyi kullanmaktadır. Alerjinin nedeni ftalat içeren bu silgidir.

3. Akıl yürütmenin tutarlılığı:

  • Akıl yürütme tutarlıdır çünkü gözlemler sonucu mantıklı bir çıkarım yapılmıştır.

4. Akıl yürütmenin geçerliliği:

  • Sonuç zorunlu değildir; başka nedenler de olabilir. Bu nedenle akıl yürütme geçerli ancak zorunlu değildir.

Özet Tablosu

Metin No Akıl Yürütme Türü Öncüller Sonuç Tutarlılık Geçerlilik
1 Tümevarım Sanayisi gelişmiş ülkelerde sağlık hizmetleri kalitelidir. Gelişmekte olan sanayi ülkelerinde sağlık hizmetleri kalitesi artacaktır. Tutarlı Geçerli, zorunlu değil
2 Tümdengelim Arz-talep kanunu: üretim artarsa fiyat düşer. Kakao üretimi artarsa fiyatlar düşer. Tutarlı Geçerli, zorunlu
3 Tümevarım Alerji olan öğrenciler aynı marka silgiyi kullanıyor. Alerjinin nedeni ftalat içeren silgi. Tutarlı Geçerli, zorunlu değil

Kavramların Kısa Tanımları

Kavram Tanım
Görüş Bir konu hakkında kişisel düşünce veya fikir.
Önerme Doğru ya da yanlış olabilen yargı bildiren cümle.
Doğruluk Bir önermenin gerçekliğe uygun olması durumu.
Argüman Bir görüşü desteklemek için sunulan önermeler bütünü.

Sonuç

  • Metinlerdeki akıl yürütmeler tutarlıdır.
  • Tümdengelimde sonuç zorunlu olarak çıkar.
  • Tümevarımda sonuç genel bir olasılık olarak çıkar, zorunlu değildir.
  • Öncül ve sonuç önermeleri doğru şekilde belirlenmelidir.

@Aciktim