\overline{BD} \perp \overline{OC} dikliği matematiksel ilişkiler kurmamıza olanak sağlar.
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Yarıçapı belirleme: O merkezli çeyrek çemberde, OC ve OD yarıçaptır. CD = 2 \, cm ve DB = 6 \, cm verilmiş.
Burada OD \perp DB değil; ama \overline{BD} \perp \overline{OC} olduğu belirtilmiş.
Adım 2 — Üçgenleri inceleme:
Dik üçgen BDO içinde;
BD = 6 cm
CD = 2 cm (karşımıza çıkan uzunluk)
Yarıçap R = |OC| = |OD|
Adım 3 — R’yi bulma: OD uzunluğu, CD + DB değil ama verilen bilgilerle;
Çözüm için Pisagor teoremi kullanabiliriz: R^2 = (R - 2)^2 + 6^2
Çünkü OD = R ve CD = 2, DB=6 olduğunda üçgenin diklik koşulunu sağlayan bileşenler bu formül üzerinden hesaplanabilir.
R^2 = (R - 2)^2 + 6^2
R^2 = R^2 - 4R + 4 + 36
0 = -4R + 40
4R = 40
R = 10 \, cm
Adım 4 — x = |BA| uzunluğunu hesaplama:
Şimdi çeyrek çemberde açı 90^\circ olduğundan,
x = \sqrt{R^2 - 6^2} = \sqrt{10^2 - 6^2} = \sqrt{100 - 36} = \sqrt{64} = 8 \, cm
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap:x = 8 \, cm ⇒ C şıkkı
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
Çeyrek Çember: Yarıçapı sabit olan ve merkez açısı 90^\circ olan daire bölümü.
Pisagor Teoremi: Dik üçgende hipotenüsün karesi, diğer iki kenarın kareleri toplamına eşittir.
Dik Açılar ve Yarıçaplar: Çeyrek çemberde dik açılar yarıçapa ilişkin bağlantılar kurmaya fırsat verir.
Sık Yapılan Hata:
Yanlış Rektifikasyon: R yarıçapı için verilen uzunluklar yanlış yorumlanabilir.
Dikliği İhmal Etme: \overline{BD} \perp \overline{OC} dikliği dikkate alınmadan hesaplama hatası olabilir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
O merkezli çeyrek çemberde, |BD| ⟂ |OC|; |CD| = 2 cm, |DB| = 6 cm, |BA| = x. Yukarıdaki verilere göre, x kaç cm’dir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Öklidyen düzlemde iki nokta arası uzaklık formülü ve çemberin merkezinden herhangi bir noktaya uzaklığın yarıçapa eşit olması.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Yarıçapı (r) bul
Dik koordinatlarda O merkezini (0,0), A noktasını (r,0), C noktasını (0,r) alalım.
D noktası (0,r-2) ve B noktası (6,r-2) olur (çünkü |CD|=2 ve |DB|=6).
OB^2 = r^2
OB^2 = 6^2 + (r-2)^2
r^2 = 36 + (r-2)^2
r^2 = 36 + r^2 - 4r + 4
0 = 40 - 4r
4r = 40
r = 10\ \text{cm}
Adım 2 — |BA| = x uzunluğunu hesapla
BA^2 = (r-6)^2 + (0-(r-2))^2
BA^2 = (r-6)^2 + (2-r)^2
BA^2 = (10-6)^2 + (2-10)^2
BA^2 = 4^2 + (-8)^2
BA^2 = 16 + 64
BA^2 = 80
BA = \sqrt{80}
BA = 4\sqrt{5}
TEMEL KAVRAMLAR:
Çemberin yarıçapı
Tanım: Merkez ile çember üzerindeki herhangi bir nokta arasındaki sabit uzaklıktır.
Bu problemde: OB uzaklığı yarıçap r’ye eşit olduğu için OB koordinatları ile r denklemi kuruldu.
İki nokta arası uzaklık
Tanım: Noktalar (x_1,y_1) ve (x_2,y_2) için uzaklık \sqrt{(x_2-x_1)^2+(y_2-y_1)^2}'dir.
Bu problemde: OB ve BA uzunlukları bu formülle hesaplandı.
SIK YAPILAN HATALAR:
Yarıçapı doğrudan DB olarak almak
Yanlış: DB = 6 cm olduğu için r = 6 kabul etmek.
Doğru: DB yatay bir uzunluk; OB hem yatay hem dikey farkları içerir.
Neden yanlış: DB, merkez O ile aynı hizada değil; OB uzaklığı farklıdır.
Düzeltme: Noktaların koordinatlarını kullanıp OB uzaklığını r ile eşitle.
CEVAP:x = 4\sqrt{5} cm (E şıkkı)
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?