Oluşturabileceği gamet çeşit sayısı, II

YKS TYT
1
  1. HhKkMMNnRrgenotipli bir bireyle ilgili,
    I. oluşturabileceği gamet çeşit sayısı,
    II. hkMnr genotipli gametin oluşma olasıliğı
    niceliklerinin karşılığı aşağıdakilerden hangisinde
    doğru yerilmiştir?
    A)
    B)
    C)
    D)
    E)
    1/2
    2/3
    3/8
    1/8
    1/16

Soru Fotoğrafı:

Soru Görseli
Soru Görseli1024×768 139 KB

2

17. HhKkMMNnRr genotipli bireyde gamet çeşidi ve hkMnr gametinin olasılığı

:light_bulb: Kullanılan kural:
Gamet çeşit sayısı = 2^n
Burada n, heterozigot gen çifti sayısıdır.

:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — Heterozigot gen çiftlerini bulalım
Genotip: HhKkMMNnRr
Heterozigot olanlar: Hh, Kk, Nn, Rr
Homo zigot olan: MM

Yani n = 4.

Adım 2 — Oluşturabileceği gamet çeşit sayısı
2^4 = 16
Bu nedenle I = 16.

Adım 3 — hkMnr gametinin oluşma olasılığı

  • Hh’den h gelme olasılığı = 1/2
  • Kk’den k gelme olasılığı = 1/2
  • MM’den M gelme olasılığı = 1
  • Nn’den n gelme olasılığı = 1/2
  • Rr’den r gelme olasılığı = 1/2

Çarpalım:
\frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times 1 \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{16}

Adım 4 — Seçenek kontrolü

  • I = 16
  • II = 1/16

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: E) 16 ve 1/16
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: Temel Kavramlar:

1. Gamet çeşit sayısı

  • Tanım: Heterozigot gen sayısına göre oluşabilecek farklı gamet sayısıdır.
  • Bu soruda: 4 heterozigot çift olduğu için 2^4 = 16.

2. Gamet olasılığı

  • Tanım: Her gen çiftinden istenen alelin gelme ihtimalinin çarpımıdır.
  • Bu soruda: İstenen gamet için olasılıklar çarpılarak \frac{1}{16} bulundu.

:warning: Sık Yapılan Hata:

:cross_mark: MM çiftini de 2 seçenekli sanmak

  • Yanlış: MM’yi heterozigot gibi düşünmek
  • Doğru: MM’den sadece M gelir, olasılık 1’dir.
  • Neden yanlış: Homozigot birey tek çeşit alel taşır.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:

3

HhKkMMNnRr genotipli bireyin oluşturabileceği gamet çeşit sayısı ve hkMnr gametinin oluşma olasılığı

:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — Gamet çeşit sayısını bulma:

  • Her lokustaki heterozigot (Aa) durumundaki genlerden 2 farklı gamet çeşidi oluşur.

  • Verilen genotip: Hh Kk MM Nn Rr

  • Lokuslar: Hh (heterozigot), Kk (heterozigot), MM (homozigot), Nn (heterozigot), Rr (heterozigot)

  • Heterozigot olan lokuslar: Hh, Kk, Nn, Rr → toplam 4 adet

  • Her heterozigot için 2 çeşit gamet oluşur.

  • Homozigot (MM) ise 1 çeşit gamet verir.

Gamet çeşit sayısı formülü:

\text{Gamet çeşit sayısı} = 2^{(\text{heterozigot lokus sayısı})} = 2^4 = 16

Adım 2 — hkMnr genotipli gametin oluşma olasılığı:

  • H haplotipi için Hh’den h aleli seçilmeli → 1/2 olasılık
  • K haplotipi için Kk’den k aleli seçilmeli → 1/2 olasılık
  • M haplotipi için MM’den M aleli seçilmeli → 1 (tek çeşit)
  • N haplotipi için Nn’den n aleli seçilmeli → 1/2 olasılık
  • R haplotipi için Rr’den r aleli seçilmeli → 1/2 olasılık

Toplam olasılık:

P = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times 1 \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{16}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: E) 16 — 1/16
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: Temel Kavramlar:

  • Gamet çeşit sayısı heterozigot lokusların sayısına bağlıdır ve 2^n formülüyle bulunur.
  • Olasılık hesaplaması ise her lokustan seçilen alellerin olasılıklarının çarpımıdır.
  • Homozigot lokuslar gamet çeşit sayısını etkilemez çünkü sadece bir çeşit alel verir.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?