Real varlık; zaman ve mekân içinde yer almasI, onun
oluş içinde bulunduğunu, değiştiğini gösterir. Oluş; hem
meydana gelme, değisme hem de baska şekillere girme
demektir. Bütün reel varlik dünyasında bu fenomenleri
göstermek çok kolaydır; bunun için insanın çevresine, et-
rafina bakması yeter.
ldeal varlık, reel varliğın tam karşıtıdır. ldeal varlık, zaman
mekânda bir yer kaplamaz. Bundan dolayı ne değişir ne
de oluş içinde bulunur. Bunun sonucu olarak da ideal var-
lik meydana gelmez, değişmez, başka bir şekle girmez;
onun bireyliliği de yoktur.
Buna göre ideal varlık, aşağıdakilerden hangisiyle
reet varliktan ayrıilır?
AYTekil kavramlara sahip olmasıyla
YNesneleri yansıtmasıyla
C) Uzamsal olmamasıvla
DY Bilgisine gözlem ile ulaşılmasıyla
E Varlığinı objeye borçlu olmasıyla
gisi
erişir.
laşır.
Soru: İdeal varlık, reel varlıktan hangi özellik ile ayrılır?
İdeal varlık zaman ve mekân içinde yer kaplamaz; bu yüzden değişmez, oluş içinde bulunmaz ve uzamsal değildir. Reel varlık ise zaman-mekân içinde yer alır, değişir ve başka şekillere girebilir. Bu nedenle doğru seçenek, ideal varlığın uzamsal olmamasıdır.
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Metni analiz et
Soruda reel varlık için “zaman ve mekân içinde yer alma, değişme, oluş içinde bulunma” özellikleri veriliyor.
İdeal varlık için ise “zaman-mekânda yer kaplamama, değişmeme, oluş içinde bulunmama” deniyor.
Adım 2 — Temel farkı bul
Reel varlık: uzamda yer kaplar
İdeal varlık: uzamda yer kaplamaz
Adım 3 — Şıkları incele
A) Tekil kavramlara sahip olmasıyla
İdeal varlık, kavram düzeyinde düşünülse de sorunun vurgusu bu değildir.
Yanlış
B) Nesneleri yansıtmasıyla
Bu, daha çok bilgi ve algı ile ilgilidir.
Yanlış
C) Uzamsal olmamasıyla
İdeal varlık mekânda yer kaplamaz, yani uzamsal değildir.
Doğru
D) Bilgisine gözlem ile ulaşılmasıyla
Gözlem, reel varlıkla ilişkilidir.
Yanlış
E) Varlığını objeye borçlu olmasıyla
Bu da ideal varlığın özelliği değildir.
Yanlış
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: C) Uzamsal olmamasıyla
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
1. Reel varlık
Tanım: Zaman ve mekân içinde bulunan, değişebilen varlıklardır.
Bu soruda: İnsan, doğa, nesneler gibi örnekler reel varlığa girer.
2. İdeal varlık
Tanım: Zaman ve mekânda yer kaplamayan, değişmeyen, düşünsel varlıklardır.
Bu soruda: Reel varlığın karşıtı olarak tanımlanmıştır.
Sık Yapılan Hata:
Gözlemle karıştırmak
Yanlış: İdeal varlığı gözlemle bilinen bir şey sanmak
Doğru: İdeal varlık gözlemden çok düşünceyle kavranır
Neden yanlış: Gözlem, daha çok reel varlığa aittir.
İdeal varlık, reel varlıktan hangi özellik ile ayrılır?
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Sorunun Anlaşılması
Soruda real (reel) varlık ve ideal varlık özellikleri verilmiş. Reel varlık, zaman ve mekân içinde yer alır, değişir, oluş içindedir. İdeal varlık ise, zaman ve mekânda yer kaplamaz, değişmez, oluş içinde bulunmaz.
Adım 2 — Seçeneklerin Değerlendirilmesi
A) Tekil kavramlara sahip olmasıyla: Tekil kavramlar genelde ideal varlıkla değil, kavramsal düşünceyle ilişkilidir, ancak sorunun temel ayırıcı özelliği değildir.
B) Nesneleri yansıtmasıyla: Bu ifade gerçeklik ve fikir ilişkisine girer, doğrudan zaman ve mekân ile ilgili değildir.
C) Uzamsal olmamasıyla: İdeal varlık mekan kaplamaz (uzamsal değildir), reel varlık ise uzamsaldır. Bu fark, ideal ve reel varlığı açık şekilde ayırır.
D) Bilgisine gözlem ile ulaşılmasıyla: Gözlem daha çok reel varlıkla ilgilidir, ama ideal varlığın ayrımı bu maddeyle olmaz.
E) Varlığını objeye borçlu olmasıyla: İdeal varlık genellikle objeye bağlı değildir.
Adım 3 — En Doğru Seçeneğin Belirlenmesi
Metinde ideal varlık zamanda ve mekânda yer kaplamadığı için oluş içinde bulunmaz deniyor. Buradan en net ayrım uzamsal (mekânsal) olmamasıyla yapılır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ CEVAP: C) Uzamsal olmamasıyla
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
Reel varlık: Zaman ve mekân içinde yer alan, değişen, oluş halinde olan varlık.
İdeal varlık: Zamanda ve mekânda yer almayan, değişmeyen varlık.
Uzamsal: Mekânda yer kaplayan, fiziksel alana sahip.