10-3- 2
5. Gerçel sayılar kümesinde * işlemi
atb = ab
a-b
biçiminde tanımlaniyor.
olduğuna göre, x değeri kaçtır?
A)
B)
D) 2
E)
Gerçel Sayılarda Tanımlı Özel İşlem ve x Değerinin Bulunması
KULLANILAN FORMÜL:
Gerçel sayılar kümesinde tanımlanan işlem kuralı:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Eşitliğin Sol Tarafını Hesaplama
Eşitliğin sol tarafındaki \frac{2}{5} \star \frac{3}{7} ifadesini işlem kuralına göre açalım:
- Pay: a \cdot b = \frac{2}{5} \cdot \frac{3}{7} = \frac{6}{35}
- Payda: a - b = \frac{2}{5} - \frac{3}{7} = \frac{14 - 15}{35} = -\frac{1}{35}
Buradan sol tarafın değeri:
Adım 2 — Eşitliğin Sağ Tarafını Düzenleme
Sağ taraftaki işlemde a = \frac{3}{2} ve b = \frac{1}{1-x} olarak verilmiştir. Kolaylık sağlaması için \frac{1}{1-x} = k diyelim.
İşlem kuralını uygulayarak sonucu -6’ya eşitleyelim:
Adım 3 — k Değerini Bulma
İçler dışlar çarpımı yaparak k değerini bulalım:
Adım 4 — x Değerini Hesaplama
k = 2 olduğunu bulduk. Başta yaptığımız k = \frac{1}{1-x} dönüşümünü yerine yazalım:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: \mathbf{A)\ \dfrac{1}{2}}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Tanımlı İşlemler (Fonksiyonel İşlem)
- Tanım: Standart dört işlem dışında, verilen değişkenler arasında özel bir kural ile tanımlanan matematiksel bağıntılardır.
- Bu problemde: Yıldız (\star) sembolü ile iki sayının çarpımının farklarına oranı modellenmiştir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Kesirli İfadelerde Payda Çıkarma Sırasını Karıştırmak
- Yanlış: a - b yerine b - a yazarak paydanın işaretini pozitif bulmak.
- Doğru: İşlem sırasına sadık kalarak \frac{2}{5} - \frac{3}{7} = -\frac{1}{35} negatif sonucunu korumak.
- Neden yanlış: Çıkarma işleminde değişme özelliği yoktur; işaret hatası sonucun zıt işaretli çıkmasına yol açar.
Bu tür özel tanımlı işlem sorularını pekiştirmek için benzer bir örnek daha çözmemi ister misin?
