Aşağıda verilen şekil kenar uzunlukları artan bir geometrik dizi olan eşkenar üçgenler ile oluşturulmuştur.
|AB| = 8 birim ve |CD| = 18 birim
olduğuna göre, şeklin çevre uzunluğu kaç birimdir?
A) 178
B) 228
C) 238
D) 256
E) 278
Geometrik Dizi ve Eşkenar Üçgenlerin Çevre Hesabı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Kenar uzunlukları artan bir geometrik dizi oluşturan çokgenlerde ardışık terimlerin oranı sabittir (r = \frac{a_{n+1}}{a_n}). Şeklin çevresi, dış sınırları oluşturan tüm kenar ve parça uzunluklarının toplamına eşittir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Eşkenar Üçgenlerin Kenar Bağıntılarını Belirleme
Şekilde boyutları küçükten büyüğe doğru artan 4 adet eşkenar üçgen bulunmaktadır. Kenar uzunluklarına sırasıyla a_1 (sarı), a_2 (turuncu), a_3 (yeşil) ve a_4 (gri) diyelim:
- Turuncu üçgenin tabanı, sarı üçgenin kenarı ile |AB| parçasının toplamıdır:a_2 - a_1 = |AB| = 8
- Gri üçgenin sağ kenarı, yeşil üçgenin sol kenarı ile |CD| parçasının toplamıdır:a_4 - a_3 = |CD| = 18
Adım 2 — Geometrik Dizi Oranını (r) ve Kenar Uzunluklarını Bulma
Kenarlar artan bir geometrik dizi oluşturduğundan a_n = a_1 \cdot r^{n-1} bağıntısı kullanılır:
İki eşitlik taraf tarafa oranlandığında:
Bulunan ortak çarpan (r = \frac{3}{2}) ilk denklemde yerine yazılarak tüm kenarlar hesaplanır:
- a_1 = 16\text{ birim (sarı)}
- a_2 = 16 \cdot \frac{3}{2} = 24\text{ birim (turuncu)}
- a_3 = 24 \cdot \frac{3}{2} = 36\text{ birim (yeşil)}
- a_4 = 36 \cdot \frac{3}{2} = 54\text{ birim (gri)}
Adım 3 — Şeklin Toplam Çevre Uzunluğunu Hesaplama
Şeklin dış çevresini oluşturan tüm kısımlar toplanır:
- Gri üçgenin alt ve sol kenarları: 2 \cdot a_4
- Yeşil üçgenin üst kenarı: a_3
- Turuncu üçgenin sağ kenarı: a_2
- Sarı üçgenin alt iki kenarı: 2 \cdot a_1
- Girintili iç sınır parçaları: |AB| + |BC| + |CD| = (a_2 - a_1) + (a_3 - a_2) + (a_4 - a_3) = a_4 - a_1
CEVAP: C) 238
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: İç kısımdaki basamaklı parçaların toplamı (|AB| + |BC| + |CD|) teleskopik bir toplam oluşturarak doğrudan en büyük kenar ile en küçük kenarın farkına (a_4 - a_1) eşittir; bu sayede ara uzunlukları tek tek toplamadan pratikçe sonuca ulaşabilirsiniz.
