Okyanus akıntılarının etkileri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Güney Yarım Küre’de kıtaların doğu kıyılarında sıcak su akıntısı batı kıyılarında soğuk su akıntısı etkilidir.
C) Okyanus akıntılarının oluşmasındaki etkenlerden biri Dünya’nın günlük hareketidir.
D) Derinlik farkı okyanus akıntılarının oluşumu üzerinde etkilidir.
E) Alçak enlemlerden kaynağını alan okyanus akıntıları, geçtikleri kıyıların sıcaklığını artırır.
Okyanus Akıntılarının Oluşumu ve İklim Üzerindeki Etkileri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Okyanus akıntıları; sürekli rüzgârlar, yoğunluk farkı (tuzluluk ve sıcaklık), seviye farkı ve Dünya’nın günlük hareketine bağlı Coriolis kuvveti etkisiyle meydana gelir; okyanus tabanındaki derinlik farkı akıntı oluşturan bir etken değildir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Doğrudur; Güney Yarım Küre’de kıtaların doğu kıyılarında sıcak (Brezilya, Madagaskar), batı kıyılarında ise soğuk su akıntıları (Peru/Humboldt, Benguela) etkilidir.
- B) Doğrudur; Kuzey Yarım Küre orta kuşakta batı kıyılarına sıcak su akıntıları (Gulf Stream, Alaska), doğu kıyılarına ise kutup kökenli soğuk su akıntıları (Labrador, Oyaşivo) ulaşır.
- C) Doğrudur; Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesi (günlük hareket), akıntıların yönlerinde sapmalara yol açarak dairesel hareketler oluşturur.
- D) Yanlıştır; Akıntıların oluşumunda yoğunluk, seviye farkı ve rüzgârlar belirleyicidir; deniz veya okyanus tabanının derinlik farkı akıntı oluşturan bir faktör değildir.
- E) Doğrudur; Ekvator ve çevresinden (alçak enlemlerden) yüksek enlemlere doğru ilerleyen akıntılar sıcak karakterlidir ve geçtikleri kıyıların hava sıcaklığını yükseltir.
CEVAP: D — Derinlik farkı okyanus akıntılarının oluşumu üzerinde etkilidir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Akıntı sorularında en sık kullanılan çeldiriciler derinlik, yüz ölçümü ve jeolojik yapı farklılıklarıdır. Akıntıların temel motoru her zaman yoğunluk, seviye ve sürekli rüzgârlardır.