Okul, bir katlı ve duvarları badanasız idi. Kapıdan girilince üstü kapalı bir avlu vardı. Daha ilerisinde küçük ve ağaçsız bir bahçe… Üzerinden geçen kırlangıç sürülerinin keskin çığlıkları… Bahçenin nihayetinde büyük bir kiler vardı. Erkek çocuklarla kızlar karmakarışık otururlar, beraber okur, beraber oynarlardı. “Büyük Hoca” dediğimiz; kınalı ve az saçlı, kambur, uzun boylu, ihtiyar sevimli bir kadındı. Mavi gözleriyle bize şefkatle bakar ve eğitmeye çalışırdı. Türlü haşarılıklarımız bazen onu kızdırsa da tatlı sözlerle bizi hep iyiye, güzele ve doğruya yönlendirmeye çalışırdı. Ben arkadaki rahlelerde otururdum. Kızlar, belki saçlarımın açık sarı olmasından, bana hep “Ak Bey” derlerdi.
Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Gözleme dayalı ayrıntılara başvurulmuştur.
B) Eksiltili cümlelere yer verilmiştir.
C) Değişik duyularla algılanabilen ayrıntılar vardır.
D) Düş gücünden yararlanılmıştır.
E) Olaylar; birinci kişi ağzından, samimi bir dille aktarılmıştır.
Paragrafta Anlatım Teknikleri ve Anlatıcı Özellikleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir metinde düş gücü (düşsel ögeler); gerçek hayatta karşılaşılamayacak hayalî durumların, doğaüstü veya fantastik unsurların anlatımda yer almasıdır. Gerçeğe uygun anı, betimleme ve gözlem metinlerinde düş gücünden değil, doğrudan gerçek yaşam ögelerinden yararlanılır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Parçada okulun fiziksel yapısı (“bir katlı”, “badanasız”), bahçe ve öğretmenin dış görünüşü (“kınalı ve az saçlı, kambur, uzun boylu”) görme duyusuna dayalı somut gözlemlerle aktarılmıştır.
- B) Yüklemi bulunmayan ve sonuna üç nokta konulan “…küçük ve ağaçsız bir bahçe…” ile “…keskin çığlıkları…” ifadeleri eksiltili cümledir.
- C) Görsel ayrıntıların (mavi gözler, sarı saç, badanasız duvarlar) yanında işitme duyusuna seslenen “kırlangıç sürülerinin keskin çığlıkları” ifadesiyle birden fazla duyuya yer verilmiştir.
- D) Metin bütünüyle yazarın çocukluk anılarına, gözlemlerine ve gerçekçi tasvirlere dayanmaktadır; olağanüstü, gerçek dışı veya hayalî hiçbir öge (düş gücü) bulunmamaktadır.
- E) Anlatım “dediğimiz”, “haşarılıklarımız”, “otururdum” gibi birinci tekil ve çoğul şahıs ekleriyle, içten bir hatıra havasında kurulmuştur.
CEVAP: D — Düş gücünden yararlanılmıştır.