SORU: 8. Rotterdam’dan Perth’e giden geminin takip ettiği rota ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
- A: Atlas (Atlantik) ve Hint Okyanuslarından geçmiştir.
- İnceleme: Rotterdam’dan Akdeniz’e ulaşmak için önce Kuzey Denizi / Atlantik üzerinden Gibralta yönüne veya İngiliz Kanalı üzerinden geçiş gereklidir; Süveyş sonrası ise Hint Okyanusu’na çıkılır. Bu nedenle A seçeneği rota ile uyumludur.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
- B: Hürmüz ve Malakka Boğazlarından geçmiştir.
- İnceleme: Süveyş ve Kızıldeniz rotasıyla Hind Okyanusu’na çıkıldığında Hürmüz Boğazı (Basra Körfezi girişindeki) kullanılmaz; Hürmüz, Basra Körfezi’ne girmek için gereklidir. Malakka Boğazı daha kuzeydoğuda, Güneydoğu Asya yönüne gider; Perth’e ulaşmak için Malakka’dan geçiş zorunlu değildir. Bu seçenek rota ile çelişir.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
- C: Yer çekiminin önce azaldığını daha sonra arttığını gözlemlemiştir.
- İnceleme: Yer çekimi (yer yüzüne etki eden ağırlık) enlemle değişir; yüksek enlemlerde (kuzeyde) daha büyük, ekvatora yaklaşınca azalır; ekvattan güneye gidildiğinde tekrar artar. Rotterdam (~52°K) → Güney yarımküreye (Perth ~32°G) giderken önce enlem küçülür (yerçekimi azalır), sonra güney yarımkürede tekrar artış gözlenir. Bu ifade rota için doğrudur.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
- D: Afrika, Avrupa ve Asya kıtalarına ait kara parçalarını görmüştür.
- İnceleme: Rotterdam (Avrupa) çıkışı, Süveyş rotası boyunca Afrika kıyıları ve Arap Yarımadası/Asya kıyaları görülebilir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele
- E: Akdeniz ve Kızıldeniz’den geçmiştir.
- İnceleme: Rotterdam → Süveyş rotası Akdeniz’den geçip Süveyş Kanalı ile Kızıldeniz’e bağlanır. Bu ifade doğrudur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Atlas ve Hint Okyanuslarından geçmiştir. — Bu rota ile uyumludur.
B. Hürmüz ve Malakka Boğazlarından geçmiştir. — Rota bu boğazları zorunlu kılmaz; çelişir.
C. Yer çekiminin önce azaldığını daha sonra arttığını gözlemlemiştir. — Enleme bağlı değişim nedeniyle doğru gözlemdir.
D. Afrika, Avrupa ve Asya kıtalarına ait kara parçalarını görmüştür. — Gözlemlenebilir.
E. Akdeniz ve Kızıldeniz’den geçmiştir. — Süveyş rotası nedeniyle doğrudur.
Adım 7 — Son Doğrulama
- Rota Süveyş Kanalı üzerinden Hint Okyanusu’na çıkmakta ve Atlantik ile Hint Okyanusu’nu kullanmaktadır; Hürmüz ve Malakka boğazları ise bu rotanın zorunlu parçaları değildir. Bu yüzden yanlış olan seçenek B’dir.
CEVAP: B) Hürmüz ve Malakka Boğazlarından geçmiştir.
SORU: 9. Aşağıdaki tabloda K, L ve M ülkelerinde çalışan nüfusun ekonomik faaliyetlere göre dağılımı verilmiştir. Bu ülkelere ilişkin hangi yargı söylenebilir?
- K: Birincil %54, İkincil %3, Üçüncül %43
- L: Birincil %2, İkincil %24, Üçüncül %74
- M: Birincil %14, İkincil %29, Üçüncül %57
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
- A: Tarım faaliyetleri en fazla K ülkesinde gelişmiştir.
- İnceleme: Tabloda birincil ekonomik faaliyet payı K’da en yüksek (%54). Ancak birincil faaliyetler tarım, madencilik, balıkçılık gibi unsurları içerir; tablodan sadece birincil sektörün toplam payı bilinir, özellikle "tarım"ın tek başına en fazla olduğunu kesin söyleyemeyiz. Bu nedenle A kesin çıkarım değildir.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
- B: L ve M ülkelerinin nüfusu K ülkesinden azdır.
- İnceleme: Tablo sadece ekonomik faaliyetlerin oranlarını verir; nüfus büyüklüğü hakkında bilgi yoktur. Bu ifade doğrudan söylenemez.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
- C: M ülkesinin sanayi ihracatı L ülkesinden fazladır.
- İnceleme: İkincil ekonomik faaliyet payı (sanayi) M’de %29, L’de %24; ancak bu oranlar ihracat hakkında bilgi vermez. İhracat miktarı veya oranı bilinmediğinden bu çıkarım yapılamaz.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
- D: K ülkesinde çalışanların yarıdan fazlası birincil ekonomik faaliyetlerde yer almaktadır.
- İnceleme: K için birincil faaliyet payı %54 olarak verilmiş; bu değer yarıdan fazladır. Bu ifade doğrudan tabloda belirtilen bir sonuçtur.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele
- E: Doğal nüfus artışı en fazla L ülkesindedir.
- İnceleme: Doğal nüfus artışı (doğum-ölüm farkı) ile ekonomik faaliyetlerin dağılımı arasında doğrudan bağlantı yoktur; tablo bu konuda bilgi vermez. Bu çıkarım yapılamaz.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Tarım faaliyetleri en fazla K ülkesinde gelişmiştir. — Yanlış/şüpheli; birincil sektör yüksek ama bunun tarım ağırlıklı olduğu kesin değil.
B. L ve M ülkelerinin nüfusu K ülkesinden azdır. — Yanlış; nüfus bilgisi yok.
C. M ülkesinin sanayi ihracatı L ülkesinden fazladır. — Yanlış; ihracat bilgisi yok, sadece istihdam payı var.
D. K ülkesinde çalışanların yarıdan fazlası birincil ekonomik faaliyetlerde yer almaktadır. — Doğru; %54 verisinden doğrudan çıkar.
E. Doğal nüfus artışı en fazla L ülkesindedir. — Yanlış; tablo doğal nüfus artışı hakkında bilgi vermez.
Adım 7 — Son Doğrulama
- Tabloda K ülkesinin birincil ekonomik faaliyette çalışan payı %54 olarak verilmiştir; bu değer yarıdan fazladır ve doğrudan doğrulanabilir. Diğer seçenekler ya tablo verileriyle desteklenmez ya da varsayıma dayanır.
CEVAP: D) K ülkesinde çalışanların yarıdan fazlası birincil ekonomik faaliyetlerde yer almaktadır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 