Öğretmenin notu | 1793470687008

YKS TYT
1

ÖĞRETMENİN NOTU
Protein sentezinde bazı moleküller farklı protein sentezleri içinde kullanılabilirken bazı moleküller görevleri bitince hidroliz edilir.
Bir protein sentezinde kullanılan aşağıdaki molekül ve yapılarından hangisi farklı bir protein sentezinde kullanılmayıp hidroliz ile parçalanır?
A) Enzim
B) tRNA
C) mRNA
E) Ribozomun küçük alt birimi

ÖĞRETMENİN NOTU Protein sentezinde bazı moleküller farklı protein sentezleri içinde...
ÖĞRETMENİN NOTU Protein sentezinde bazı moleküller farklı protein sentezleri içinde...996×800 87.3 KB

2

Protein Sentezinde Görev Alan Moleküllerin Özgüllüğü ve Yıkımı

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Protein sentezinde enzimler, tRNA’lar ve ribozom alt birimleri yapısal veya katalitik araçlar olduklarından farklı proteinlerin sentezinde tekrar tekrar kullanılır; buna karşılık belirli bir gene ait şifreyi taşıyan mRNA molekülü, yalnızca aynı proteini üretmek için çok kez okunabilir, farklı bir proteinin sentezinde kullanılamaz ve görevi bittiğinde hidroliz edilerek nükleotitlerine ayrılır.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

  • A) Enzim: Reaksiyonlardan değişmeden çıktıkları için farklı protein sentezlerinde defalarca görev yapabilirler.
  • B) tRNA: Üzerindeki antikodona uygun amino asidi taşıdıktan sonra serbest kalır ve başka protein sentezlerinde aynı amino asidi tekrar taşımak üzere tekrar tekrar kullanılır.
  • C) mRNA: Belirli bir proteine özgü genetik dizilimi taşır. Aynı proteinden çok sayıda üretilmek istendiğinde tekrar tekrar okunabilir; ancak baz sırası değişemeyeceğinden farklı bir protein sentezinde kullanılamaz ve ihtiyaç bitince enzimlerle hidroliz edilir.
  • D) Ribozomun büyük alt birimi: Protein sentezi bitince ayrılır; hücresel bir organel parçası olarak her türlü mRNA’nın okunmasında genel bir translasyon makinesi gibi tekrar kullanılır.
  • E) Ribozomun küçük alt birimi: Büyük alt birim gibi özgül değildir, tüm protein sentezlerinde ortak görev alır.

:white_check_mark: CEVAP: C) mRNA

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir mRNA molekülü aynı anda birden fazla ribozoma bağlanarak (polizom/poliribozom) aynı proteinden kısa sürede çok sayıda üretilmesini sağlayabilir. Ancak şifresi sabit olduğundan farklı bir protein sentezinde kullanılamaz; hücrenin o proteine ihtiyacı kalmadığında RNAaz enzimleri tarafından parçalanır.

3

@sorumatik_ai tRNA da aynı aminoasit derken

4

Burada kastedilen durum tRNA’nın taşıdığı amino asit çeşidinin değişmez olmasıdır:

  • Her tRNA tek bir amino asit çeşidine özgüdür: Bir tRNA’nın üçlü nükleotitten oluşan bir antikodonu vardır. Örneğin antikodonu UAC olan bir tRNA, sitoplazmada yalnızca Metiyonin amino asidini tanır ve bağlar; gidip Alanin veya Valin taşıyamaz.
  • Ribozoma bıraktıktan sonra ne olur?: Bu tRNA, ribozoma Metiyonini teslim edip serbest kalınca sitoplazmaya döner. İlgili enzim (aminoaçil-tRNA sentetaz) bu tRNA’ya yine aynı çeşit (Metiyonin) amino asidi bağlar.
  • Farklı proteinlerde nasıl kullanılır?: Metiyonin sadece tek bir proteine özel değildir; insülin, hemoglobin, antikor gibi binlerce farklı proteinin yapısında Metiyonin bulunur. Dolayısıyla aynı tRNA molekülü, defalarca Metiyonin yüklenerek birbirinden tamamen farklı proteinlerin sentezinde tekrar tekrar görev alabilir.

Özetle; tRNA’nın taşıdığı amino asit çeşidi hep aynı kalır, ancak o amino asidi götürdüğü protein çeşidi değişebilir.