Öğretmen bu etkinlik için sınıfa getirdiği farklı renkteki pulları aşağıdaki gibi ayırarak bir öğrencisine veriyor

Öğretmen bu etkinlik için sınıfa getirdiği farklı renkteki pulları aşağıdaki gibi ayırarak bir öğrencisine veriyor.
I. GRUP
• Pembe, sarı, yeşil ve mavi pullar organik bazları, kahverengiler deoksiriboz şekerini, griler de fosfat grubunu temsilen kullanılacaktır.
II. GRUP
Öğrencisinden bu pulları kullanarak DNA modeli tasarlamasını isteyen öğretmen şu açıklamaları yapıyor:
• DNA molekül modeli oluştururken 1. gruptaki pullar 1. zincirin yapımında, 2. gruptaki pullar 2. zincirin yapımında kullanılacaktır. Gruplar arasında pul aktarımı kesinlikle yapılmayacaktır.
• Organik baz çeşitleri için kullanılacak renkler belirledikten sonra en uzun DNA modeli yapılacaktır.
Buna göre etkinlik sonunda kalan pullar aşağıdakilerden hangisi gibi olursa hatalı bir işlem yapıldığı söylenir?
B) I. GRUP: 1 adet (pembe), 1 adet (sarı), 2 adet (gri)
D) I. GRUP: 1 adet (sarı), 1 adet (mavi), 2 adet (gri)

DNA Eşlenmesi ve Nükleotid Eşleşme Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Bir DNA molekülünde 1. zincirdeki bazlar, 2. zincirdeki tamamlayıcı bazlarla birebir eşleşir (A=T ve G=C). Bu nedenle 1. zincirde kullanılan bazların sayısal dağılımı (kümesi), 2. zincirde karşılık gelen bazların sayısal dağılımıyla birebir örtüşmek (özdeş frekansta olmak) zorundadır. Ayrıca her nükleotitte 1 organik baz, 1 deoksiriboz şekeri ve 1 fosfat grubu bulunur.


:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — Başlangıçtaki Pul Sayılarının Belirlenmesi
Öğretmenin verdiği gruplardaki pul sayıları:

  • I. Grup (1. Zincir): Pembe: 2, Sarı: 3, Yeşil: 1, Mavi: 4, Kahverengi (Şeker): 8, Gri (Fosfat): 10
  • II. Grup (2. Zincir): Pembe: 3, Sarı: 5, Yeşil: 1, Mavi: 2, Kahverengi (Şeker): 10, Gri (Fosfat): 9

Adım 2 — Olası Baz Eşleşmelerinin (Renk Çiftlerinin) İncelenmesi
Renkler ikişerli eşleştiğinde 3 farklı durum ortaya çıkar:

  1. Pembe–Sarı ve Yeşil–Mavi Eşleşmesi (A Seçeneği):

    • 7 nükleotidli bir DNA kurulur.
    • Kalan pullar tam olarak A seçeneğini verir (Hatasızdır).
  2. Pembe–Yeşil ve Sarı–Mavi Eşleşmesi (B Seçeneği):

    • I. gruptan: 1 Pembe, 2 Sarı, 1 Yeşil, 4 Mavi (toplam 8 baz, 8 şeker, 8 fosfat) kullanılır.
    • II. gruptan: 1 Yeşil, 4 Sarı, 1 Pembe, 2 Mavi (toplam 8 baz, 8 şeker, 8 fosfat) kullanılır.
    • Kalan pullar tam olarak B seçeneğini verir (Hatasızdır).
  3. Pembe–Mavi ve Sarı–Yeşil Eşleşmesi (C Seçeneği):

    • 7 nükleotidli bir DNA kurulur.
    • Kalan pullar tam olarak C seçeneğini verir (Hatasızdır).

Adım 3 — D Seçeneğindeki Çelişkinin Tespiti
D seçeneğindeki kalan pullara göre harcanan baz sayıları hesaplandığında:

  • I. Grupta harcanan bazlar:

    • Pembe: 2 - 0 = 2
    • Sarı: 3 - 1 = 2
    • Yeşil: 1 - 0 = 1
    • Mavi: 4 - 1 = 3
      (Kullanılan baz sayı kümesi: \{1, 2, 2, 3\})
  • II. Grupta harcanan bazlar:

    • Pembe: 3 - 2 = 1
    • Sarı: 5 - 0 = 5
    • Yeşil: 1 - 0 = 1
    • Mavi: 2 - 1 = 1
      (Kullanılan baz sayı kümesi: \{1, 1, 1, 5\})

Karşılıklı iki zincirde bazların eşleşebilmesi için kullanılan baz miktarlarının karşılıklı eşit olması gerekir. I. zincirde 2 ve 3 adet kullanılan bazlar varken, II. zincirde bu sayıları karşılayacak hiçbir baz yoktur (yalnızca 1 ve 5 adet kullanılmıştır). Bu durum DNA’nın tamamlayıcı zincir kuralına aykırıdır.


:white_check_mark: CEVAP: D) I. Grup: 1 adet Sarı, 1 adet Mavi, 2 adet Gri / II. Grup: 2 adet Pembe, 1 adet Mavi, 2 adet Kahverengi, 1 adet Gri

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:
DNA modelleme sorularında her bir baz türünün karşı zincirde mutlaka eşit sayıda bir eşi bulunmalıdır. Seçeneklerde kalan pullardan harcanan baz miktarlarını çıkardığınızda oluşan sayı grupları birbiriyle eşleşmiyorsa işlem kesinlikle hatalıdır.