K
62
Yatay sürtünmesiz ortamda 2 kg ve 1 kg kütleli K veL cisimleri şekildeki ajbi durno
60
ÖĞRENME ALANI
kesinlikle artar.
d) Cisme
uygulanan kuvvet arttikça cismin ivmesi
J
cabitc
Kytrest de
ivmesi ya da
kütlesi artar.
orantılıdır.
b) Cismin ivmesi net kuvvet sabitken kütlesi ile ters
a
orantilıdır.
Ifadeler
Yanlış
Doğru
Açıklamala
doğrusunu nedenleriyle açıklayınız.
ifadeler doğru ise “D” yanlış ise “y” vazInız. Yanls olduğunu düşündüğünüz ifadele
Sürtünmesi önemsiz yatay doğrusal volda hareket etmekte olan bir cisim ile ilgili
59
a5
Buna göre cismin ivmesi kaç m/s2 olur? 20 s4.g
Newton’ın İkinci Hareket Yasası ve İvme İlişkisi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- F_{\text{net}}: Cisme etki eden net kuvvet (\text{N})
- m: Cismin kütlesi (\text{kg})
- a: Cismin kazandığı ivme (\text{m/s}^2)
ÇÖZÜM ADIMLARI (İFADELERİN ANALİZİ):
-
a) “Cismin ivmesi uygulanan net kuvvet ile doğru orantılıdır.”
Newton’ın temel prensibine göre kütlesi sabit bir cisme etki eden net kuvvet arttıkça cismin ivmesi de aynı oranda artar (a \propto F_{\text{net}}).\text{Değerlendirme: } \mathbf{DOĞRU\ (D)} -
b) “Cismin ivmesi net kuvvet sabitken kütlesi ile ters orantılıdır.”
a = \frac{F_{\text{net}}}{m} bağıntısında paydadaki kütle (m) arttıkça, sabit bir net kuvvet altında cismin hızlanması zorlaşır ve ivmesi azalır. Bu nedenle ivme ile kütle ters orantılıdır.\text{Değerlendirme: } \mathbf{DOĞRU\ (D)} -
c) “Cisme uygulanan net kuvvet arttıkça cismin ivmesi ya da kütlesi artar.”
Klasik mekanikte bir cismin kütlesi, cisme uygulanan kuvvete bağlı değildir; madde miktarının bir ölçüsüdür ve sabittir. Net kuvvetin artması kütleyi artıramaz, yalnızca ivmeyi artırır.\text{Değerlendirme: } \mathbf{YANLIŞ\ (Y)}- Açıklama/Doğrusu: Cisme uygulanan net kuvvet arttıkça kütle değişmez (sabittir), yalnızca cismin ivmesi artar.
-
d) “Cisme uygulanan kuvvet arttıkça cismin ivmesi kesinlikle artar.”
İvmenin artması için yalnızca bir kuvvetin artması yetmez; bileşke (net) kuvvetin artması ve kütlenin sabit kalması gerekir. Eğer kuvvete zıt yönde başka bir kuvvet eklenirse, uygulanan kuvvet hareket doğrultusuna dik uygulanırsa ya da kuvvet artarken cismin kütlesi de artırılırsa ivme artmayabilir, hatta azalabilir.\text{Değerlendirme: } \mathbf{YANLIŞ\ (Y)}- Açıklama/Doğrusu: Kuvvetin yönü, net kuvvete etkisi veya cismin kütlesinin değişip değişmediği bilinmediğinden ivme kesinlikle artar denilemez.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
| Madde | Doğru / Yanlış | Açıklama |
|---|---|---|
| a | D | a = \frac{F_{\text{net}}}{m} bağıntısına göre ivme net kuvvetle doğru orantılıdır. |
| b | D | Net kuvvet sabitken ivme kütle ile ters orantılıdır. |
| c | Y | Kütle uygulanan kuvvete bağlı olarak değişmez, sadece ivme artar. |
| d | Y | Net kuvvetin yönü veya kütlenin sabitliği kesin bilinmediği için ivme kesinlikle artar denemez. |
| ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ |
TEMEL KAVRAMLAR:
- Eylemsizlik (Kütle): Cismin hareket durumundaki değişikliğe karşı gösterdiği dirençtir. Kuvvet uygulanması cismin kütlesini değiştirmez.
- Net Kuvvet: Cisme etki eden tüm kuvvetlerin vektörel toplamıdır; ivmeyi belirleyen tek bir kuvvet değil, doğrudan net kuvvettir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Formüldeki m = \frac{F}{a} eşitliğine bakarak “Kuvvet artarsa kütle de artar” mantığını yürütmek.
Doğru Yaklaşım: Kütle bağımsız bir büyüklüktür; kuvvet uygulandığında kütle değil, yalnızca ivme tepki vererek değişir.
Benzer şekilde sürtünmeli yüzeylerde net kuvvet ve ivme ilişkisini inceleyen bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?
