- Devre
- Devre
Öğrencinin kurduğu düzenekteki bağımlı, ba-
ğImsiz ve kontrol edilen değişkenler aşağıdaki-
lerden hangisinde doğru verilmiştir?
Bağıml
Değişken
A) Ampul
parlakliğı
Ampul
Sayısı
Armo
B)
Bağımsız
Parlakiğı
Kontrol Edilen
Pil SayisI
Basit Elektrik Devrelerinde Değişkenlerin Analizi
Bu soruda, iki farklı elektrik devresi arasındaki farkları inceleyerek bilimsel araştırma basamaklarındaki değişkenleri (bağımsız, bağımlı ve kontrol edilen) belirlememiz isteniyor.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Düzeneklerin Karşılaştırılması
İki düzeneği incelediğimizde:
- 1. Devre: 1 Pil, 1 Ampul ve 1 Anahtar bulunuyor.
- 2. Devre: 1 Pil, 2 Ampul ve 1 Anahtar bulunuyor.
Adım 2 — Bağımsız Değişkenin Belirlenmesi
Bağımsız değişken, deneyde bizim tarafımızdan bilinçli olarak değiştirilen, iki düzenek arasında farklılık gösteren faktördür. Bu iki devrede değişen tek şey ampul sayısıdır (1. devrede bir, 2. devrede iki ampul vardır).
Adım 3 — Bağımlı Değişkenin Belirlenmesi
Bağımlı değişken, bağımsız değişkene bağlı olarak değişen sonuçtur. Ampul sayısı arttığında, devredeki direnç artar ve pilden gelen enerji paylaşılır. Bu durum ampul parlaklığının değişmesine neden olur. Dolayısıyla bağımlı değişken ampul parlaklığıdır.
Adım 4 — Kontrol Edilen (Sabit) Değişkenin Belirlenmesi
Kontrol edilen değişken, her iki düzenekte de aynı tutulan, miktarı değiştirilmeyen faktörlerdir. Görselde her iki devrede de pil sayısı (1 adet) ve pilin gücü sabit tutulmuştur.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
- A Seçeneği: Bağımlı (Parlaklık), Bağımsız (Ampul Sayısı), Kontrol Edilen (Pil Sayısı)

- B Seçeneği: Bağımlı (Ampul Sayısı) - Yanlış, çünkü ampul sayısını biz değiştirdik.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] A şıkkı (Bağımlı Değişken: Ampul parlaklığı, Bağımsız Değişken: Ampul sayısı, Kontrol Edilen Değişken: Pil sayısı)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Bağımsız Değişken
- [Tanım:] Araştırmacının sonucu nasıl etkilediğini görmek için değiştirdiği değişkendir.
- [Bu problemde:] Deneyde değiştirilen tek şey ampul sayısı olduğu için bağımsız değişkendir.
2. Bağımlı Değişken
- [Tanım:] Bağımsız değişkene bağlı olarak ortaya çıkan sonuçtur.
- [Bu problemde:] Ampul sayısı değiştikçe etkilenen sonuç ampul parlaklığı olduğu için bağımlı değişkendir.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Bağımlı ve Bağımsız Değişkeni Karıştırmak
- [Yanlış:] “Ampul parlaklığı değiştiği için ampul sayısı da değişir” diye düşünmek.
- [Doğru:] Önce biz bir şeyi değiştiririz (Ampul sayısı), sonra bunun sonucunda başka bir şey değişir (Parlaklık).
- [Neden yanlış:] Sebep-sonuç ilişkisinin yönü her zaman bağımsız değişkenden bağımlı değişkene doğrudur.
Bu konuda pil sayısını değiştirip ampul sayısını sabit tutsaydık değişkenlerin nasıl değişeceğini de incelememi ister misin?
