Mantarlar ve bitkiler âlemini bulundurdukları canlıların özellikleri bakımından kıyaslayan bir öğrencinin hazırladığı tablo aşağıda verilmiştir.
| | Özellik | Bitkiler | Mantarlar |
|1--- | 1— | 1--- | 1— |
| I | Tek hücreli tür bulundurma | Var | Yok |
| II | Hücre duvarı bulundurma | Var | Var |
| III | Plastit bulundurma | Var | Var |
| IV | Spor üretebilme | Var | Var |
| V | Glikojen sentezleyebilme | Yok | Var |
Öğrencinin hazırladığı tablodaki numaralandırılmış satırlardan hangilerinde hata vardır?
A) Yalnız II
B) Yalnız V
C) I ve III
D) II ve IV
E) III ve V
Canlılar Âlemi: Bitkiler ve Mantarların Karşılaştırmalı Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bitkiler âleminin tamamı çok hücreli ve ototrof (plastit içeren) ökaryot canlılardan oluşurken; mantarlar âleminde tek hücreli türler (ör. bira mayası) bulunur ve kloroplast gibi plastitler kesinlikle yer almaz.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Tablodaki öncüller biyolojik özelliklerine göre incelendiğinde:
- I. Tek hücreli tür bulundurma: Bitkilerin tamamı çok hücrelidir (tek hücreli formu yoktur). Mantarlar âleminde ise maya mantarları gibi tek hücreli formlar vardır. Tabloda değerler tam tersi yazıldığından satır hatalıdır.
- II. Hücre duvarı bulundurma: Bitkiler selüloz, mantarlar ise kitin yapılı hücre çeperine sahiptir; her iki grupta da vardır (doğrudur).
- III. Plastit bulundurma: Bitkilerde kloroplast, kromoplast ve lökoplast gibi plastitler vardır; ancak mantarlar heterotrof canlılar olup plastit bulundurmazlar. Mantarlara “Var” dendiği için satır hatalıdır.
- IV. Spor üretebilme: Tohumsuz bitkiler (eğrelti otu vb.) ve birçok mantar türü spor oluşturarak üreyebilir; her ikisinde de vardır (doğrudur).
- V. Glikojen sentezleyebilme: Bitkiler glikozun fazlasını nişasta olarak depo eder (glikojen sentezlemez, Yok); mantarlar ise hayvanlar gibi glikojen depolar (Var) (doğrudur).
Bu durumda öğrencinin hazırladığı tablonun I ve III numaralı satırlarında hata yapılmıştır.
CEVAP: C) I ve III
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM sorularında en çok düşülen iki temel tuzak: “Bitkiler âleminin tamamı istisnasız çok hücrelidir” ve “Bira mayası bir mantardır ve tek hücrelidir”. Mantarlar klorofil ve plastit taşımaz, fotosentez yapamazlar.