OECD’nin pilot şehirlerde yaptığı çalışmalar sonucu 2016’da Dirençli Şehirler Raporu hazırlanmıştır. Raporda, şehirlerin afetlere karşı dirençli yönlerini geliştirmek için hangi alanlara odaklanmaları gerektiği üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda bir şehri dirençli kılacak pek çok temel özellik ortaya konulmuştur.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi şehirleri afetlere karşı dirençli hâle getirme çalışmaları içinde sayılamaz?
A) Kent çevresindeki tarım alanlarının sulanmasında yer altı sularının daha fazla devreye alınması
B) Yapıların şok ve stres karşısında dayanıklılığının artırılarak işlevini sürdürme gücüne kavuşturulması
C) Afet sürecinin, günün teknolojik ve yönetsel yapısına uyum sağlayan kararlarla sürekli gelişmeyi önceleyen bir şekilde yönetilmesi
D) Yapıların karşılaştığı sorunlar karşısında yedek kapasitenin hizmet sağlayıcı olarak devreye alınması
E) Toplumun tüm paydaşlarının riskler ve afetler karşısında oluşturulan politikalara aktif katılımının ve uyumunun sağlanması
Dirençli Şehirler ve Afet Yönetimi İlkeleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dirençli şehir (resilient city); karşılaştığı doğal, çevresel veya sosyoekonomik şok ve krizleri öngörme, absorbe etme, bu krizlere uyum sağlama ve hızla toparlanma kapasitesine sahip şehirdir. Sürdürülebilir kaynak yönetimi bu modelin temelini oluşturur; yer altı su seviyelerinin aşırı tüketimi ise şehri kuraklık ve zemin çökmesi (obruk) gibi risklere karşı daha kırılgan hâle getirir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Tarımsal sulamada yer altı sularının aşırı çekilmesi, su krizini derinleştirerek hidrolojik kuraklığa ve zemin deformasyonlarına neden olacağından şehri afetlere dirençli değil, çevresel olarak kırılgan hâle getirir.
- B) Yapısal direnç ve sağlamlık (robustness), binaların sarsıntı ve şok anında yıkılmayıp işlevini sürdürmesini sağlayan temel dirençlilik kriteridir.
- C) Değişen şartlara dinamik uyum sağlama (adaptability), modern afet yönetimi ve sürekli kurumsal gelişim için zorunludur.
- D) Yedek kapasite (redundancy), ana sistemler veya enerji/su hatları zarar gördüğünde alternatif mekanizmaların devreye girerek hizmet kesintisini önlemesini ifade eder.
- E) Kapsayıcılık (inclusiveness), tüm toplumsal paydaşların karar alma ve risk azaltma süreçlerine katılarak toplumsal direnci güçlendirmesini sağlar.
CEVAP: A) Kent çevresindeki tarım alanlarının sulanmasında yer altı sularının daha fazla devreye alınması
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Dirençli şehir kavramında OECD ve Birleşmiş Milletler (UNDRR) dört temel boyuta odaklanır: sağlamlık (robustness), yedeklilik (redundancy), kaynak çeşitliliği (resourcefulness) ve hızlı toparlanma (rapidity). Doğal kaynakların kontrolsüz sömürüsü sürdürülebilirlik ilkeleriyle doğrudan çelişir.