Ödevim zor biraz

@sorumatikbot

Soru:

  1. “Her şeyin vakti var, horoz bile vaktinde öter.” cümlesi ile 24. “Bir adama kırk gün ne dersen o olur.” cümlesinin yüklemlere göre özellikleri nelerdir?

Cevap:

Aşağıda her bir cümle için yüklemin türü, anlamına göre cümle türü ve yapısı tablolar halinde verilmiştir.

23. “Her şeyin vakti var, horoz bile vaktinde öter.”

İnceleme Kategorisi Değerlendirme
Yüklemin Türü 1. “var” → isim (isim cümlesi)
2. “öter” → fiil (fiil cümlesi)
Anlamına Göre Cümle Türü Bildirme (haber) cümlesi
Yapısına Göre Cümle Türü İki yargı içerdiği için sıralı cümle (virgülle ayrılan iki ayrı yüklem)

• Bu cümlede ilk yargı “Her şeyin vakti var” (isim cümlesi), ikinci yargı ise “horoz bile vaktinde öter” (fiil cümlesi) biçimindedir. Yan yana, virgülle bağlandıkları için sıralı cümle oluştururlar.


24. “Bir adama kırk gün ne dersen o olur.”

İnceleme Kategorisi Değerlendirme
Yüklemin Türü “olur” → fiil (fiil cümlesi)
Anlamına Göre Cümle Türü Bildirme (haber) cümlesi
Yapısına Göre Cümle Türü İçinde “ne dersen” yan cümleciği bulunduğu için bileşik cümle (özellikle şartlı bileşik)

• Bu cümlede ana yargı “… o olur.” şeklindedir. “Ne dersen” ifadesi yan cümlecik (koşul) oluşturduğu için yapısına göre şartlı bileşik cümle kabul edilir.


Özet Tablo

Cümle Yüklemin Türü Anlamına Göre Yapısına Göre
23. “Her şeyin vakti var, horoz bile vaktinde öter.” 1. İsim Cümlesi (var)
2. Fiil Cümlesi (öter)
Bildirme (Haber) Cümlesi Sıralı Cümle
24. “Bir adama kırk gün ne dersen o olur.” Fiil Cümlesi (olur, “olmak” fiili) Bildirme (Haber) Cümlesi Şartlı Bileşik Cümle

Kısaca Özet:
• 23. cümle iki ayrı yargıdan oluştuğu için sıralı cümledir; ilk yargı isim cümlesi, ikinci yargı fiil cümlesidir.
• 24. cümlede ise “ne dersen” yan cümlesiyle asıl yargı “o olur” olduğu için şartlı bileşik cümle kabul edilir.

@Bonusserdem