örnek-3
0" sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi adılı (sa.
his zamiri) olarak kullanılmıştır?
A) Çocuklar o palyaçoyla eğlenceli anlar yaşamışlar.
B) Öğretmeni onu satranç yarişmasina yazdırmiŞ.
C) O kitabı geçen yıl yaz tatilinde okumuştum.
D) Ben bu cep telefonunu değil, onu alacağım.
E) Kalemi göstererek “Onu bana verir misin?” dedi.
“O” Sözcüğünün Kişi Adılı (Şahıs Zamiri) Olarak Kullanımı
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Seçenek A Analizi
“Çocuklar o palyaçoyla eğlenceli anlar yaşamışlar.” cümlesinde “o” sözcüğü “palyaço” ismini işaret yoluyla belirtmektedir. Bir ismi etkilediği için burada işaret sıfatı görevindedir.
Adım 2 — Seçenek B Analizi
“Öğretmeni onu satranç yarışmasına yazdırmış.” cümlesinde “onu” sözcüğü bir insan isminin yerini tutmaktadır. Bir kişinin (öğrencinin) yerine kullanıldığı için bu kullanım kişi adılı (şahıs zamiri) görevindedir.
Adım 3 — Seçenek C Analizi
“O kitabı geçen yıl yaz tatilinde okumuştum.” cümlesinde “o” sözcüğü “kitap” ismini işaret etmektedir. İsmin önüne gelip onu belirttiği için işaret sıfatı olarak kullanılmıştır.
Adım 4 — Seçenek D Analizi
“Ben bu cep telefonunu değil, onu alacağım.” cümlesinde “onu” sözcüğü bir nesnenin (cep telefonunun) yerini tutmaktadır. İnsan dışı bir varlığın yerini tuttuğu için işaret zamiri görevindedir.
Adım 5 — Seçenek E Analizi
“Kalemi göstererek ‘Onu bana verir misin?’ dedi.” cümlesinde “onu” sözcüğü kalem nesnesinin yerini tutmaktadır. İşaret yoluyla bir nesneyi temsil ettiği için işaret zamiri görevindedir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. İşaret Sıfatı (Hangi palyaço? → O palyaço)
B. Kişi Adılı (Bir insanı temsil ediyor)
C. İşaret Sıfatı (Hangi kitap? → O kitap)
D. İşaret Zamiri (Telefonun yerini tutuyor)
E. İşaret Zamiri (Kalemin yerini tutuyor)
Adım 7 — Son Doğrulama
“O” ve “Onlar” sözcükleri eğer bir insanın yerini tutuyorsa şahıs zamiri, insan dışı bir varlığın (eşya, hayvan, fikir vb.) yerini tutuyorsa işaret zamiridir. B seçeneğinde satranç yarışmasına yazdırılan bir “kişi” olduğu için cevap kesinlikle şahıs zamiridir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Öğretmeni onu satranç yarışmasına yazdırmış.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Şahıs zamirleri ile işaret zamirlerini ayırt etmekte zorlandığın başka örnekler var mı, beraber inceleyelim mi?