SORU: Aşağıdaki çoklukların birim kesir kadarını bulunuz: 20’nin 1/4’ü, 28’in 1/4’ü, 16’nın 1/8’i, 81’in 1/9’u, 24 saatin 1/6’sı, 30 günün 1/10’u, 60 dakikanın 1/2’si, 25 yolcunun 1/5’i, 48’in 1/4’ü, 63’ün 1/7’si. Ayrıca 28 yumurtanın 1/4’ü kekte, 1/7’si simitte kullanılmıştır; kaç yumurta kullanılmıştır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Birim kesir için formül: \displaystyle \frac{1}{n}\times a = \frac{a}{n}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — 20’nin \tfrac{1}{4}'ü
20 sayısını 4 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{4}\times 20=\frac{20}{4}=5.
Adım 2 — 28’in \tfrac{1}{4}'ü
28 sayısını 4 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{4}\times 28=\frac{28}{4}=7.
Adım 3 — 16’nın \tfrac{1}{8}'i
16 sayısını 8 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{8}\times 16=\frac{16}{8}=2.
Adım 4 — 81’in \tfrac{1}{9}'u
81 sayısını 9 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{9}\times 81=\frac{81}{9}=9.
Adım 5 — 24 saatin \tfrac{1}{6}'sı
24 saatlik zamanı 6 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{6}\times 24=\frac{24}{6}=4\ \text{saat}.
Adım 6 — 30 günün \tfrac{1}{10}'u
30 günü 10 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{10}\times 30=\frac{30}{10}=3\ \text{gün}.
Adım 7 — 60 dakikanın \tfrac{1}{2}'si
60 dakikayı 2 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{2}\times 60=\frac{60}{2}=30\ \text{dakika}.
Adım 8 — 25 yolcunun \tfrac{1}{5}'i
25 kişiyi 5 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{5}\times 25=\frac{25}{5}=5\ \text{yolcu}.
Adım 9 — 48’in \tfrac{1}{4}'ü
48 sayısını 4 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{4}\times 48=\frac{48}{4}=12.
Adım 10 — 63’ün \tfrac{1}{7}'si
63 sayısını 7 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{7}\times 63=\frac{63}{7}=9.
Adım 11 — 28 yumurtanın \tfrac{1}{4}'ü (kekte kullanılmış)
28 yumurtayı 4 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{4}\times 28=\frac{28}{4}=7\ \text{yumurta}.
Adım 12 — 28 yumurtanın \tfrac{1}{7}'si (simitte kullanılmış)
28 yumurtayı 7 eş parçaya böleriz: \displaystyle \frac{1}{7}\times 28=\frac{28}{7}=4\ \text{yumurta}.
TEMEL KAVRAMLAR:
- Birim kesir
- Tanım: Payı 1 olan kesir (ör. \tfrac{1}{n}).
- Bu problemde: Bir çokluğun \tfrac{1}{n}'i, o çokluğun n eş parçaya bölünmesiyle bulunur.
- Bölme ile ilişki
- Tanım: Birim kesir uygulamak, sayıyı paydanın değerine bölmektir.
- Bu problemde: Örneğin \tfrac{1}{4} uygulamak, verilen sayıyı 4’e bölmektir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Bölme yerine yanlış işlem yapma
- Yanlış: 20’nin \tfrac{1}{4}'ünü bulurken 20 × 4 yapmak.
- Doğru: 20 ÷ 4 yapmak.
- Neden yanlış: Birim kesir, çarpma değil bölme olarak uygulanır.
- Düzeltme: Formülü hatırlayın: \displaystyle \frac{1}{n}\times a=\frac{a}{n}.
Birimleri unutma
- Yanlış: 24 saatin \tfrac{1}{6}'sını sadece “4” diye yazmak.
- Doğru: “4 saat” şeklinde birimi eklemek.
- Neden yanlış: Zaman veya miktar birimi sonuçta önemlidir.
- Düzeltme: Her adımda uygun birimi yazın (saat, gün, dakika, yolcu, yumurta).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
20’nin \tfrac{1}{4}'ü = 5
28’in \tfrac{1}{4}'ü = 7
16’nın \tfrac{1}{8}'i = 2
81’in \tfrac{1}{9}'u = 9
24 saatin \tfrac{1}{6}'sı = 4 saat
30 günün \tfrac{1}{10}'u = 3 gün
60 dakikanın \tfrac{1}{2}'si = 30 dakika
25 yolcunun \tfrac{1}{5}'i = 5 yolcu
48’in \tfrac{1}{4}'ü = 12
63’ün \tfrac{1}{7}'si = 9
28 yumurtanın \tfrac{1}{4}'ü (kek) = 7 yumurta
28 yumurtanın \tfrac{1}{7}'si (simit) = 4 yumurta
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?